Updated 19.01.2009 21:28:15 UTC
ئىسرائىلىيەنىڭ «ئۇرۇش توختىتىش» قارارى
ھەققىدە تەھلىل
2009 - يىلى 17 – يانۋاردا ئىسرائىلىيە باش مىنىستىرى ئەھۇد ئولمەرت رىياسەتچىلىكىدە چاقىرىلغان «ئىسرائىلىيە خەۋپسىزلىك كابىنتى» يىغىنى ئىسرائىلىيەنىڭ 22 كۈندىن بېرى ئۆزلۈكسىز داۋاملاشتۇرۇپ كېلىۋاتقان غەززە ھۇجۇملىرىنى توختىتىشنى قارار قىلغانلىقىنى ئېلان قىلدى.
ئولمەرت بەرگەن باياناتىدا ئېرىشمەكچى بولغان بارلىق مەقسەتلىرىگە ئېرىشكەنلىكىنى تىلغا ئېلىپ ئۆتكەندىن كېيىن، ناۋادا ھاماس راكېتا ھۇجۇملىرىنى داۋاملاشتۇرىدىغان بولسا، غەززەگە تەكرار ھۇجۇم قىلىدىغانلىقىنى ئالاھىدە ئەسكەرتىش بىلەن بىرگە، بۇ قېتىمقى ئۇرۇش توختىتىش مەسىلىسىدە ئۆزىنى قوللىغان بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتى باش كاتىپى بانكىمۇنغا ئالاھىدە مېننەتدارلىقىنى بىلدۈردى. بۇنىڭدىن بىر كۈن ئۆتمەيلا، ھاماس باياناتچىلىرى بىر ھەپتە بويىچە ئۇرۇش توختىتىش كېلىشىمنامىسىنىڭ روھىغا رىئايە قىلىدىغانلىقىنى، ئەگەر ئىسرائىلىيە ئەسكەرلىرى غەززەدىن چېكىنىپ چىقىپ كەتمىگەن ۋە چېگرالارنى ئېچىۋەتمىگەن تەقدىردە، تەكرار ھۇجۇم قوزغايدىغانلىقىنى بىلدۈردى.
ئەمدى ھەيدەر چاقماقنىڭ بۇ مەسىلىگە مۇناسىۋەتلىك ئانالىزىغا قولاق سېلىپ چىقايلى:
ئىسرائىلىيە باش مىنىستىرى ئولمەرت ئېرىشمەكچى بولغان مەقسەتلىرىمىزگە ئاساسىي جەھەتتىن ئېرىشتۇق دەپ كۆرسەتكەن ئىدى.
بۇ يەردە دېيىلگەن ئاساسىي مەقسەتلەر تۆۋەندىكىچە:
(1)- ئىسرائىلىيىنىڭ 2000 ۋە 2006 – يىللىرى ئاللاھ پارتىيىسىنى يوقىتىپ تاشلاش ئۈچۈن، ئىككى قېتىم لىۋانغا ھۇجۇم قىلىشى ۋە ئىسرائىلىيە ئارمىيىسىنىڭ ۋەزىپىسىنى دېگەندەك مۇۋەپپىقىيەتلىك ئادا قىلالمىغانلىقىنىڭ خۇنۇك ئىزلىرىنى تازىلاش.
(2)- ئىسرائىلىيىنىڭ مەۋجۇتلىقىغا قارشى چىقمىغان ۋە نىسبەتەن بىتەرەپ تۇرغان ئەرەب دۆلەتلىرىگە ھېلىھەم ئۆزىنىڭ كۈچلۈك ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىپ قويۇش ۋە مەۋجۇت پوزىتسىيلىرىدە تۇرۇشنى كاپالەتكە ئىگە قىلىش.
(3)- رادىكال پائالىيەت بىلەن شوغۇللىنىپ، يارىشىشنى قۇبۇل قىلماي كېلىۋاتقان ھاماسقا پوپۇزا قىلىش ۋە رايوننىڭ ئىچى – سىرتىدا ھاماسنىڭ ئىناۋىتىنى چۈشۈرۈش.
(4)- ھاماسنى قوللايدىغان سۈرىيە ۋە ئىرانغا ئوخشاش دۆلەتلەرنى قېيىن ئەھۋالدا قالدۇرۇپ قويۇش.
(5)- ھاماسقا ئاۋاز بەرگەن غەززە خەلقىنى جازالاش ئارقىلىق، ھاماسقا ئاۋاز بەرمەيدىغان ھالەتكە كەلتۈرۈش ياكى ئاۋاز بەرگەن تەقدىردىمۇ ھاماسنىڭ ئىسرائىلىيىگە قارىتا يومشاقراق بولۇشى ئۈچۈن بېسىم ئىشلىتىشىنى كاپالەتكە ئىگە قىلىش.
(6)- ئامېرىكا قوشما شىتاتلىرىنىڭ يېڭى پرېزىدېنتىغا مەسىلە تېپىپ بەرمەسلىك ئۈچۈن، كونا پرېزىدېنت دەۋرىدە بۇ ھۇجۇمنى قوزغاش ئارقىلىق، يېڭى كېلىدىغان پرېزىدېنتقا بىر يېڭى يىل ياكى ‹خوش كەپسىز› ھەدىيىسى تەقدىم قىلىش.
(7)- فېۋرال ئېيىدىكى ئىسرائىلىيىدە ئېلىپ بېرىلىدىغان ئۇمۇمىي سايلاملاردا، ھۆكۈمەت بېشىدىكى پارتىيىلەرنىڭ ئاۋاز بەرگۈچىلەرگە ئۆزلىرىنىڭ ‹مىللەتچى› ئىكەنلىكى ھەققىدە سىگنال بىرىش ئارقىلىق، كۆپرەك ئاۋازغا ئېرىشىشكە ئوخشىغان مەقسەتلىرى بار ئىدى ۋە بۇ مەقسەتلىرىگە يەتتى، دېسەكمۇ بولىدۇ.
لېكىن، ئۈچتىن ئىككىسى، كۆپچىلىكى بالىلار ۋە ئاياللاردىن تەشكىل تاپقان پوقرالار بولۇپ، 1300 كىشىنىڭ ئۆلۈمىگە سەۋەپ بولغان ۋە كۆپ قىسمى ئېغىر 6000 ئەتراپىدا كىشىنى يارىدار قىلغان، رايوننىڭ ئۈستقۇرۇلمىسىنى خارابىلىككە ئايلاندۇرغان، ئەسلىدىمۇ سانى ئاز بولغان سانائەت ۋە ئىشلەپچىقىرىش مۇئەسسەسەلىرىنى ۋەيران قىلغان، توك ۋە سۇ قاناللىرىنى بوزۇپ تاشلىغان، ئۇزۇق – تۈلۈك ۋە دورا يېتەرسىزلىكى ۋايىغا يەتكەن بۇنداق ئىنسانلىق ترادېگىيىسىنى ئارقىدا قالدۇرۇش بەدىلىگە ئەمەلگە ئاشقان مەقسەت، قانداق مەقسەت بولسا بولسۇن، ئىنسانلىققا ياراشمايدۇ.
غەززە ۋەقەسى مەيلى بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتىنىڭ، مەيلى خەلقئارا جامائەتچىلىكنىڭ بىر پاجىئە ئالدىدىكى ئاجىزلىقىنى ئوتتۇرىغا قويدى.
بۇنىڭ بىلەن بىرگە، ئامېرىكا قوشما شىتاتلىرىنىڭ ئىسرائىلىيىگە بولغان ياردىمىنىڭ ھەر قانداق بېسىمغا قارىماي داۋاملىشىدىغانلىقىنى يەنە بىر قېتىم كۆرگەن بولدوق.
ئەرەبلەرنىڭ چېچىلاڭغۇلىقى ۋە ئاڭسىزلىقىنىڭ نەقەدەر چوڭقۇر ئىكەنلىكىگە يەنە بىر قېتىم گۇۋاھچى بولدۇق.
ئىسرائىلىيە، غەززە ھۇجۇملىرىدىن كېيىن، ئورۇپ – چاققانلىرىنى رېمونت قىلىش ئۈچۈن، مىسىرنىڭ شام-شەيخ شەھىرىدە ياۋرۇپا ئىتتىپاقىنىڭ گېرمانىيە، فرانسىيە، ئەنگىلىيە، ئىتالىيە ۋە ياۋرۇپا ئىتتىپاقىنىڭ نۆۋەتچى رەئىسى چېخ جۇمھۇرىيىتى قاتارلىقلار بىلەن بىرگە، تۈركىيە، پەلەستىن رەھبىرى مەھمۇد ئابباس، مىسىر ۋە ئىئوردانىيىنى چاقىرىپ، خەلقئارا جامائەتچىلىككە، بۇ ھۇجۇم جەريانىدا ۋەقەنىڭ تىنچلىق يولى بىلەن ھەل قىلىنىشى ئۈچۈن غەيرەت قىلغان دۆلەتلەرنى ئېلان قىلىشنى مەقسەت قىلغان.
2009-يىل 18- يانۋار كۈنى چاقىرىلغان بۇ يىغىنغا ئىشتىراك قىلغان دۆلەتلەرنىڭ پوقرالىرىغا بېرىشنى مەقسەت قىلغان نەرسە، «مۇۋەپپىقىيەتكە ئېرىشتى» دېگەن سىگنالدىن ئىبارەتتۇر.
خۇسۇسەن ئەرەبلەرنىڭ نەزىرىدە ۋە دىندار مۇسۇلمانلارنىڭ نەزىرىدە، ئىسرائىلىيىگە يان باسقان پوزىتسىيىلىرى بىلەن، ئىناۋىتىنى چۈشۈرىۋاتلغان مىسىر دۆلەت رەئىسى ھۆسنى مۇبارەك ۋە يانداشلىرىنىڭ ئىناۋىتىنى كۆتىرىش مەقسىتىدە، ئىسرائىلىيىنىڭ، تىنچلىقنىڭ باش رولچىسى سۈپىتىدە مىسىر رەھبەرلىكىنى ئالدىنقى پىلانغا چىقرىشنى ئارزۇ قىلىشى، مىسىرنىڭ ئىسرائىلىيە ئۈچۈن ئوينايدىغان رولىنىڭ تېخى تامامەن تۈگىمىگەنلىكىنىڭ بىر نىشانىدۇر.
مەنزىل
http://palastinbiz.blogspot.com/
*******************************
Isra'iliyening «urush toxtitish» qarari heqqide tehlil
2009 - yili 17 – yanwarda isra'iliye bash ministiri ehud olmert riyasetchilikide chaqirilghan «isra'iliye xewpsizlik kabinti» yighini isra'iliyening 22 kündin béri özlüksiz dawamlashturup kéliwatqan ghezze hujumlirini toxtitishni qarar qilghanliqini élan qildi.
Olmert bergen bayanatida érishmekchi bolghan barliq meqsetlirige érishkenlikini tilgha élip ötkendin kéyin, nawada hamas rakéta hujumlirini dawamlashturidighan bolsa, ghezzege tekrar hujum qilidighanliqini alahide eskertish bilen birge, bu qétimqi urush toxtitish mesiliside özini qollighan birleshken döletler teshkilati bash katipi bankimun'gha alahide ménnetdarliqini bildürdi. Buningdin bir kün ötmeyla, hamas bayanatchiliri bir hepte boyiche urush toxtitish kélishimnamisining rohigha ri'aye qilidighanliqini, eger isra'iliye eskerliri ghezzedin chékinip chiqip ketmigen we chégralarni échiwetmigen teqdirde, tekrar hujum qozghaydighanliqini bildürdi.
Emdi heyder chaqmaqning bu mesilige munasiwetlik analizigha qolaq sélip chiqayli:
Isra'iliye bash ministiri olmert érishmekchi bolghan meqsetlirimizge asasiy jehettin érishtuq dep körsetken idi.
Bu yerde déyilgen asasiy meqsetler töwendikiche:
(1)- isra'iliyining 2000 we 2006 – yilliri allah partiyisini yoqitip tashlash üchün, ikki qétim liwan'gha hujum qilishi we isra'iliye armiyisining wezipisini dégendek muweppiqiyetlik ada qilalmighanliqining xunuk izlirini tazilash.
(2)- isra'iliyining mewjutliqigha qarshi chiqmighan we nisbeten biterep turghan ereb döletlirige hélihem özining küchlük ikenlikini körsitip qoyush we mewjut pozitsiyliride turushni kapaletke ige qilish.
(3)- radikal pa'aliyet bilen shoghullinip, yarishishni qubul qilmay kéliwatqan hamasqa popuza qilish we rayonning ichi – sirtida hamasning inawitini chüshürüsh.
(4)- hamasni qollaydighan süriye we iran'gha oxshash döletlerni qéyin ehwalda qaldurup qoyush.
(5)- hamasqa awaz bergen ghezze xelqini jazalash arqiliq, hamasqa awaz bermeydighan haletke keltürüsh yaki awaz bergen teqdirdimu hamasning isra'iliyige qarita yomshaqraq bolushi üchün bésim ishlitishini kapaletke ige qilish.
(6)- amérika qoshma shitatlirining yéngi prézidéntigha mesile tépip bermeslik üchün, kona prézidént dewride bu hujumni qozghash arqiliq, yéngi kélidighan prézidéntqa bir yéngi yil yaki ‹xosh kepsiz› hediyisi teqdim qilish.
(7)- féwral éyidiki isra'iliyide élip bérilidighan umumiy saylamlarda, hökümet béshidiki partiyilerning awaz bergüchilerge özlirining ‹milletchi› ikenliki heqqide signal birish arqiliq, köprek awazgha érishishke oxshighan meqsetliri bar idi we bu meqsetlirige yetti, désekmu bolidu.
Lékin, üchtin ikkisi, köpchiliki balilar we ayallardin teshkil tapqan poqralar bolup, 1300 kishining ölümige sewep bolghan we köp qismi éghir 6000 etrapida kishini yaridar qilghan, rayonning üstqurulmisini xarabilikke aylandurghan, eslidimu sani az bolghan sana'et we ishlepchiqirish mu'esseselirini weyran qilghan, tok we su qanallirini bozup tashlighan, uzuq – tülük we dora yétersizliki wayigha yetken bundaq insanliq tradégiyisini arqida qaldurush bedilige emelge ashqan meqset, qandaq meqset bolsa bolsun, insanliqqa yarashmaydu.
Ghezze weqesi meyli birleshken döletler teshkilatining, meyli xelq'ara jama'etchilikning bir paji'e aldidiki ajizliqini otturigha qoydi.
Buning bilen birge, amérika qoshma shitatlirining isra'iliyige bolghan yardimining her qandaq bésimgha qarimay dawamlishidighanliqini yene bir qétim körgen boldoq.
Ereblerning chéchilangghuliqi we angsizliqining neqeder chongqur ikenlikige yene bir qétim guwahchi bolduq.
Isra'iliye, ghezze hujumliridin kéyin, orup – chaqqanlirini rémont qilish üchün, misirning sham-sheyx shehiride yawrupa ittipaqining gérmaniye, fransiye, en'giliye, italiye we yawrupa ittipaqining nöwetchi re'isi chéx jumhuriyiti qatarliqlar bilen birge, türkiye, pelestin rehbiri mehmud abbas, misir we i'ordaniyini chaqirip, xelq'ara jama'etchilikke, bu hujum jeryanida weqening tinchliq yoli bilen hel qilinishi üchün gheyret qilghan döletlerni élan qilishni meqset qilghan.
2009-yil 18- yanwar küni chaqirilghan bu yighin'gha ishtirak qilghan döletlerning poqralirigha bérishni meqset qilghan nerse, «muweppiqiyetke érishti» dégen signaldin ibarettur.
Xususen ereblerning neziride we dindar musulmanlarning neziride, isra'iliyige yan basqan pozitsiyiliri bilen, inawitini chüshüriwatlghan misir dölet re'isi hösni mubarek we yandashlirining inawitini kötirish meqsitide, isra'iliyining, tinchliqning bash rolchisi süpitide misir rehberlikini aldinqi pilan'gha chiqrishni arzu qilishi, misirning isra'iliye üchün oynaydighan rolining téxi tamamen tügimigenlikining bir nishanidur.
Menzil: Http://palastinbiz.Blogspot.Com/
*******************************
Olmert bergen bayanatida érishmekchi bolghan barliq meqsetlirige érishkenlikini tilgha élip ötkendin kéyin, nawada hamas rakéta hujumlirini dawamlashturidighan bolsa, ghezzege tekrar hujum qilidighanliqini alahide eskertish bilen birge, bu qétimqi urush toxtitish mesiliside özini qollighan birleshken döletler teshkilati bash katipi bankimun'gha alahide ménnetdarliqini bildürdi. Buningdin bir kün ötmeyla, hamas bayanatchiliri bir hepte boyiche urush toxtitish kélishimnamisining rohigha ri'aye qilidighanliqini, eger isra'iliye eskerliri ghezzedin chékinip chiqip ketmigen we chégralarni échiwetmigen teqdirde, tekrar hujum qozghaydighanliqini bildürdi.
Emdi heyder chaqmaqning bu mesilige munasiwetlik analizigha qolaq sélip chiqayli:
Isra'iliye bash ministiri olmert érishmekchi bolghan meqsetlirimizge asasiy jehettin érishtuq dep körsetken idi.
Bu yerde déyilgen asasiy meqsetler töwendikiche:
(1)- isra'iliyining 2000 we 2006 – yilliri allah partiyisini yoqitip tashlash üchün, ikki qétim liwan'gha hujum qilishi we isra'iliye armiyisining wezipisini dégendek muweppiqiyetlik ada qilalmighanliqining xunuk izlirini tazilash.
(2)- isra'iliyining mewjutliqigha qarshi chiqmighan we nisbeten biterep turghan ereb döletlirige hélihem özining küchlük ikenlikini körsitip qoyush we mewjut pozitsiyliride turushni kapaletke ige qilish.
(3)- radikal pa'aliyet bilen shoghullinip, yarishishni qubul qilmay kéliwatqan hamasqa popuza qilish we rayonning ichi – sirtida hamasning inawitini chüshürüsh.
(4)- hamasni qollaydighan süriye we iran'gha oxshash döletlerni qéyin ehwalda qaldurup qoyush.
(5)- hamasqa awaz bergen ghezze xelqini jazalash arqiliq, hamasqa awaz bermeydighan haletke keltürüsh yaki awaz bergen teqdirdimu hamasning isra'iliyige qarita yomshaqraq bolushi üchün bésim ishlitishini kapaletke ige qilish.
(6)- amérika qoshma shitatlirining yéngi prézidéntigha mesile tépip bermeslik üchün, kona prézidént dewride bu hujumni qozghash arqiliq, yéngi kélidighan prézidéntqa bir yéngi yil yaki ‹xosh kepsiz› hediyisi teqdim qilish.
(7)- féwral éyidiki isra'iliyide élip bérilidighan umumiy saylamlarda, hökümet béshidiki partiyilerning awaz bergüchilerge özlirining ‹milletchi› ikenliki heqqide signal birish arqiliq, köprek awazgha érishishke oxshighan meqsetliri bar idi we bu meqsetlirige yetti, désekmu bolidu.
Lékin, üchtin ikkisi, köpchiliki balilar we ayallardin teshkil tapqan poqralar bolup, 1300 kishining ölümige sewep bolghan we köp qismi éghir 6000 etrapida kishini yaridar qilghan, rayonning üstqurulmisini xarabilikke aylandurghan, eslidimu sani az bolghan sana'et we ishlepchiqirish mu'esseselirini weyran qilghan, tok we su qanallirini bozup tashlighan, uzuq – tülük we dora yétersizliki wayigha yetken bundaq insanliq tradégiyisini arqida qaldurush bedilige emelge ashqan meqset, qandaq meqset bolsa bolsun, insanliqqa yarashmaydu.
Ghezze weqesi meyli birleshken döletler teshkilatining, meyli xelq'ara jama'etchilikning bir paji'e aldidiki ajizliqini otturigha qoydi.
Buning bilen birge, amérika qoshma shitatlirining isra'iliyige bolghan yardimining her qandaq bésimgha qarimay dawamlishidighanliqini yene bir qétim körgen boldoq.
Ereblerning chéchilangghuliqi we angsizliqining neqeder chongqur ikenlikige yene bir qétim guwahchi bolduq.
Isra'iliye, ghezze hujumliridin kéyin, orup – chaqqanlirini rémont qilish üchün, misirning sham-sheyx shehiride yawrupa ittipaqining gérmaniye, fransiye, en'giliye, italiye we yawrupa ittipaqining nöwetchi re'isi chéx jumhuriyiti qatarliqlar bilen birge, türkiye, pelestin rehbiri mehmud abbas, misir we i'ordaniyini chaqirip, xelq'ara jama'etchilikke, bu hujum jeryanida weqening tinchliq yoli bilen hel qilinishi üchün gheyret qilghan döletlerni élan qilishni meqset qilghan.
2009-yil 18- yanwar küni chaqirilghan bu yighin'gha ishtirak qilghan döletlerning poqralirigha bérishni meqset qilghan nerse, «muweppiqiyetke érishti» dégen signaldin ibarettur.
Xususen ereblerning neziride we dindar musulmanlarning neziride, isra'iliyige yan basqan pozitsiyiliri bilen, inawitini chüshüriwatlghan misir dölet re'isi hösni mubarek we yandashlirining inawitini kötirish meqsitide, isra'iliyining, tinchliqning bash rolchisi süpitide misir rehberlikini aldinqi pilan'gha chiqrishni arzu qilishi, misirning isra'iliye üchün oynaydighan rolining téxi tamamen tügimigenlikining bir nishanidur.
Menzil: Http://palastinbiz.Blogspot.Com/
*******************************
تولۇق ئوقۇش
