«üchinchi dunya urushi ghezzedin bashlinamdu?»

«üchinchi dunya urushi ghezzedin bashlinamdu?»


«yer shari waqit géziti»ning xewer qilishiche, rosiye siyasiy küzetküchisi démtiri: «nöwettiki isra'ilye-pelestin toqunishi 3-dunya urushining ot piltsi bulup qélishi mumkin digen»

(bu mulahizide diyiliwatqan «nöwettiki isra'ilye-pelestin toqunishi»- 2008-yili 12-ayning 27-küni bashlan'ghan isra'iliyening ghezzege qilghan shiddetlik hujumini körsitidu)

Rosiye aginitliqi 2008-yili 31-dikabir «3-dunya urushi gazadin bashlinamdu?» sewherlik muhakime maqalisni élan qilghan. Maqalida «2008-yil külkilik ayaq étish weqesi bilen ayaqlashsa bulatti, biraq undaq bolmidi. Ottura sherqte nurghun bigunah kishiler partilitip öltürüldi. Neziriye jehettin élip éyitqanda, kishiler yéngi yilda 3-dunya urushigha qarap mangdimu?» diyilgen.
Maqalide yene bundaq mumkinchilikni chetke qéqishqa bolmaydu. Chünki 1-dunya urushi bir qétimliq térorluq qestlesh sewebidin partilghan. Eger pelestin-isra'ilye weziyiti mushundaq nacharlishiwiridighan bolsa, urushning da'irisi kéngiyip süriye bilen liwan'gha tutishidu. Bu chaghda isra'iliye bu ikki döletkimu hujum qilidu. Eger iran bu urushqa qétilmaqchi bolsa, u choqum süriye we liwan'gha yardem biridu. Halbuki iranning pars qoltuqi rayunida awyamatkisi bar, ichki déngizning bu ensizlik amili rosiyeni bu urushqa sörep kiridu. Rosiye choqum bilen iran'gha yardem biridu.
Uningdin bashqa isra'ilyede yadro qorali bar, emma iranda yoq. Weziyet osalliship ketse isra'iliye yadro qorali ishlitishi mumkin, bu eng osal aqiwet, shunga putkül jemiyet isra'iliyige urushni toxtitishni murajet qilish lazim diyilgen.

Menbe:http://news.Ifeng.Com/world/special/jiasha/news/200812/1231_5302_949024.Sht
Menbe: http://bbs.Diyarim.Com/read.Php?Tid=30757
**********************************

تولۇق ئوقۇش

Ereb elliri ittipaqining kelgüsi qandaq bolidu?

Ereb elliri ittipaqining kelgüsi qandaq bolidu?


Ereb elliri ittipaqigha eza döletler bashliqlirining 21–nöwetlik yighini yéqinda qatar paytexti dohada ötküzüldi, bu yighin'gha 22 eza döletning 16 sining dölet bashliqi qatnashti. yighin'gha qatnashqanlar ilgirikidin körünerlik köp boldi, bolupmu sudan zungtungi beshirning bu yighin'gha qatnashqanliqi ereb elliri ittipaqining ishenchisini ashurdi. Halbuki, misir zongtungi mubarek qatarliq eza döletler bashliqlirining bu yighin'gha qatnashmighanliqi ereb elliri ittipaqining ichki qismida yenila ixtilap barliqini körsitip berdi.

Sudan zungtungining yighin'gha qatnashqanliqi ereb elliri ittipaqining ishenchisini kücheytti

Sudan zungtungi beshir xelq'ara jinayi ishlar sotining tutush buyruqigha pisent qilmay, ereb elliri ittipaqigha eza döletler bashliqliri yighini échilishtin bir kün ilgiri dohagha bérip, shu jayda ötküzülidighan ereb elliri ittipaqigha eza döletler bashliqliri yighini we ereb – jenubiy amérika döletliri bashliqliri yighinigha qatnishishta ching turdi, bu ish ereb elliri ittipaqining ishenchisini ashurdi.
Sudan zungtungi mesiliside, ereb elliri ittipaqigha eza döletler birdek pikirde bolup, xelq'ara jinayi ishlar sotining sudanning ichki ishlirigha arilashqanliqigha birdek étiraz bildürdi.
Ereb elliri ittipaqining bash katipi musa «ereb ellirining tinchliq we adilliqqa mohtaj ikenliki»ni tunji qétim tekitlep: sudan darfur mesilisi sudanning ichki ishi, xelq'ara jinayi ishlar sotining sudan zungtungi beshirni tutush buyruqi chiqarghanliqi bir döletning ichki ishlirigha arilashqanliq,dédi.

«aka» yighin'gha qatnashmidi

Misir ottura sherq rayonidiki nopusi eng köp chong dölet bolup, ereb ellirining «akisi», dep qarilip kelmekte. Misirning ottura sherq rayonidiki muhim ornidin gumanlinishqa bolmaydu. ereb elliri ittipaqining bash shtabimu misir paytexti qahirede tesis qilin'ghan.
Közetküchiler: misir zungtungi mubarekning bu nöwetlik ereb elliri ittipaqigha eza döletler bashliqliri yighinigha qatnashmighanliqigha ereb ellirining közqarishining yiraqliship ketkenliki, nurghun mesilide ortaqliq hasil qilghili bolmaywatqanliqi seweb bolghan, misirning bu nöwetlik bashliqlar yighini arqiliq nöwettiki rayon krizisini hel qilghili bolidighanliqidin ümid kütüp ketmeydighanliqini chüshendüridu,dep qarashti.
Ereb elliri axbarat wasitiliri: mubarekning bu yighin'gha qatnashmighanliqi misir bilen qatarning nurghun ziddiyiti we ixtilapi barliqidin dérek béridu, dep qaridi.

Shimaliy afriqidiki bezi döletler bilen ereb elliri ittipaqining munasiwiti barghanséri suslashmaqta

Meghrib ittipaqigha eza besh döletning rehbiri ichide liwiye rehbiri kazaféydin bashqa, qalghan töt eza döletning bashliqliri yighin'gha qatnashmidi, bu, meghrib ittipaqi bilen ereb elliri ittipaqi munasiwitining barghanséri yiraqlishiwatqanliqidin dérek béridu.
Ereb elliri ittipaqigha eza döletler bashliqliri yighinigha qatnashqan liwiye bilen se'udi erebistani qatarliq döletler otturisida éghir ixtilap bar, ikki terep munasiwitide dawamliq sürkilish bolup turidu. Liwiye rehbiri kazaféy ereb elliri ittipaqini rayon krizisini bir terep qilishta ajizliq qildi, dep köp qétim ötkür sözler bilen eyibligen. U hetta 2003-yilidiki ereb elliri ittipaqigha eza döletler bashliqliri yighinida se'udi erebistani padishahi bilen qattiq qiziriship qalghan, ikki terep bir-birini eyiblep hetta tilliship, yighinning bir mehel üzülüp qélishigha seweb bolghan.
Tehlilchiler: se'udi erebistani ereb elliri, jumlidin islam dunyasida muhim orun'gha ige, liwiyining kayishliri bezi ereb ellirining naraziliqini qozghaydu. Liwiyining ereb elliridiki obrazi barghanséri xunüklishiwatidu, kazaféy hazir liwiyining afriqa döletliri ittipaqida téximu muhim rol oynishini qolgha keltürüsh bilen bolup kétip, ereb-isra'iliye toqunushi qatarliq ottura sherq mesililirige köngül bölgüdek zéhni qalmidi, dep qaridi.

Iran amili ereb elliri ittipaqigha eza döletlerni chüshep turmaqta

Ereb elliri ittipaqigha eza döletler rayon krizisini hel qilghanda, hemishe iran amilining tesiri tüpeylidin birdek pikirge kélelmeywatidu. Iran gerche ereb elliri ittipaqigha eza dölet bolmisimu, biraq eng muhim islam döletlirining biri, iranning meydani we pozitsiyisi ereb ellirige zor tesir körsitidu, shunga, ereb ellirining iran mesilisidiki pozitsiyiside zor ixtilap bar.
Pelestin mesiliside, se'udi erebistani, misir qatarliq döletler abbas rehberlikidiki pelestin milliy azadliq herikiti (fatax)ni qollaydu, halbuki, iran, suriye qatarliq döletler xamasqa hertereplime yardem bériwatidu.
Tehlilchiler: iran pars qoltuqi rayonidiki eng qudretlik döletning biri, uning etrapidiki ereb elliri iran bilen arazliship qélishni xalimaydu, chünki iran bilen qarshilishish rayon muqimliqigha paydisiz, dep qaridi.
Tehlilchiler mundaq körsetti: rayon xaraktéridiki bashqa ittipaqdashlar bilen sélishturghanda, ereb elliri ittipaqining ilgirilesh yoli bekla egri – toqay boldi, shor péshane ereb dunyasi keskin xirisqa duch kelmekte. Ichki ixtilapni qandaq tügitip, uzaqtin buyanqi ziddiyetni qandaq hel qilip, her qaysi ellerning krizis aldida birikme küch hasil qilishigha qandaq türtke bolushta ereb elliri ittipaqida yene hel qilishqa tégishlik qiyin mesililer xélila köp.

Menbe: «shinjang géziti»(2009-04-10)
****************************************

تولۇق ئوقۇش

Iran–isra'iliye mesilisi we türkiye

Iran-isra'iliye munasiwetliri we türkiyining ottura sherqte jari qilduruwatqan roli


(10-03-2009)Türkiye awazi radi'osi:

Iran, 1979-yilidiki islam inqilawidin kéyin, xelq'ara jama'etchilikning éghizidin chüshmidi. Islam inqilawidin kéyinla, yeni 1979-yili 4-noyabirda téhrandiki amérika elchixanisi bir guruppa iranliq teripidin bésiwélindi we 90 neper amérikiliqni görüge éliwélip, 444 kün tutup turdi. Eyni zamanda 1980-yilidin 1988-yilliri arisidiki sekkiz yil dawamlashqan iran–iraq urushi partlidi. Iranning xoshna döletlerge islamiy tüzümni kéngeytish siyasiti we radikal islamiy guruppilargha bergen yardemliri éghizlardin chüshmidi. Yéqinqi ikki yildin boyan iran yadro qorali ishlepchiqirish siyasiti sewebi bilen xelq'ara jama'etchilikning küntertipidiki qiziq nuqtiliq rolini dawamlashturup keldi.

Iranning yadro énérgiyisi siyasiti hem iranning, hemda rayonning béshini aghritidighandek qilidu. Iranning yadro énérgiyisi kirishi 1975-yili shah mezgilide bashlighan bolsimu, biraq, bu xizmetler axirlashmay turupla, shah, iranni tashlap chiqip kétishke mejbur bolup qaldi. Iran islam hökümiti 1995-yili rusiye bilen kélishim tüzüsh arqiliq qaytidin yadro énérgiyisi pa'aliyitini bashliwetti. Lékin, amérika we isra'iliye iran islam hökümitining rusiye bilen birlikte yadro énérgiyisi pa'aliyiti élip bérishigha illiq qarimaytti. Rusiye, amérika we isra'iliye teripidin iran'gha qarita yürgüziliwatqan imbargolargha perwa qilmay, 2007-yili dékabr éyida xelq'ara atom énérgiyisi orginining nazariti astida 82 tonna yadroluq yéqilghuni bushehirdiki yadro énérgiyisi istansisida ishlitish üchün iran'gha berdi. 2007-yilidin béri isra'iliye, iranning esli meqsiti yadro énérgiyisi emes, atom bombisi yasap chiqishtin ibaret, déyish arqiliq iranning yadro énérgiyisi xizmetlirige tosalghuluq qilishqa tiriship kelmekte. Birleshken döletler teshkilatigha qarashliq xelq'ara yadro énérgiyisi merkizi bashliqi misirliq muhemmed elberadé'i, iranning herbiy eslihe ishlepchiqirish meqstide yadro pa'aliyiti élip bériwatqanliqigha da'ir héchqandaq pakitning yoqliqini bir qanche qétim otturigha qoydi. Amérika merkizi axbarat idarisining sabiq bashliqi méka'il haydén «iranning yadro qorali ishlewatqanliqigha a'it héchqandaq delil yoq» dégen bolsa, yéngi bashliqi dénis blayr «iranning qolida ne yadro qorali, ne eskiri yadro pilani, deydighan bir nerse yoq» déyish arqiliq iranni aqlidi. Lékin isra'iliye hem buninggha, hem birleshken döletler teshkilati teripidin yadro énérgiyisi istansisigha orunlashturulghan kaméra we bashqa küzitish sistémiliri bilen xelq'ara sewiyidiki mutexessislerning toyuqsiz tekshürüshliridin kéyin teyyarlan'ghan döklatlirighimu qayil bolmay, iranning yadro qorali ishlepchiqirish koyida ikenlikige ishinip keldi. Eger isra'iliye iran bilen urush qilish üchün yadro énérgiyisi xizmetlirini bahane qiliwatqan bolsa we heqiqetenmu yadro qoralidin qorqidighan bolsa, bu ishenchsizliktin kélip chiqqan bir mesile bolghan bolidu. Mezkur ishench krizisini türkiyige oxshighan muresseleshtürgüchi bir döletning wasitisi arqiliq her ikki terep hel qilalaydu we hel qilishi lazim. Ottua sherq rayonidiki xelq urushlardin tolimu zérikip ketti. Buninggha misal süpitide, pelestin–isra'iliye urushi, iran–iraq urushi, iraqning kuweytni istila qilishi, amérika we gherb ellirining saddamni kuweyttin qoghlap chiqirish urushi we amérika–en'giliye qatarliq döletlerning 2003- yilidiki iraqqa qaratqan hujumlirini körsitish mumkin.
Nöwette isra'iliye–iran otturisidiki munasiwet yériklishishke bashlidi. Isra'iliyilik emeldarlar kéyinki mezgillerde iran'gha qarita herbiy jehettin mudaxile qilishlirining mumkinliki heqqide öz köz qarashlirini izchil türde otturigha qoyup kelmekte. Iran emeldarliri bolsa, yadro énérgiyisi pa'aliyetliridinmu bekrek, yehudiylargha qarshi pikirlirini küshkürtküchi shekilde otturigha qoymaqta. Türkiye rayondiki yadro qorallirigha qarshi ikenlikini bir qanche qétim resmiy otturigha qoydi. Isra'iliyimu mexpi shekilde yasap chiqqan atom qorallirini yoq qilidighan bolsa, iranning eger rastinla isra'iliye dewa qilghandek yadro pilanliri mewjut bolghan ehwalda uningdin wazkechtürüsh téximu asan'gha toxtaydu. Irandiki 2009-yili iyun éyida ötküzülidighan jumhur re'islik saylamliri nahayiti muhim. Eger ehmedi néjad qayta jumhur re'isi bolup saylinip qalidighan we isra'iliyige qarshi qattiq pozitsiyiini dawamlashturidighan bolsa, undaqta, ottura sherqning weziyiti yene keskinliship kétishi mumkin. Bundaq ehwalda, türkiye rayonning muqimliq we tinchliqi üchün qolidin kélishiche tirishchanliq körsitishi shert. Chünki bundaq jiddiy weziyette her ikki terep bilen munasiwetliri yaxshi bolghan türkiye tinchliqni qutquzup qalalishi mumkin.
********************************************

تولۇق ئوقۇش

Isra'iliyining yéngi zunglisi-nétaniyaxu

Isra'iliyining yéngi zunglisi-nétaniyaxu

Likud guruhining re'isi nétaniyaxu bashchiliqidiki isra'iliyining yéngi bir nöwetlik hökümiti shu jay waqti bilen 2009-yili 31-mart kechte parlaméntta qesem bérip wezipe tapshuruwaldi. Bu, nétaniyaxuning 2-qétim isra'iliye zunglisi bolushi.

Nétaniyaxu 1949-yil 21-öktebir tél'awifta tughulghan, amérika massachuséts téxnologiye institutini pütkürüp, bakalawrliq, magistirliq unwanigha érishken.

Nétaniyaxu 1967-yilidin 1972-yilighiche isra'iliye dölet mudapi'e armiyisining alahide qisimida wezipe ötigen;
1976-yilidin 1988-yilighiche, yunasén térrorluqqa qarshi turush tetqiqat apparati ijra'iye komitétining ezasi, mudiri bolghan;
1982-yilidin 1984-yilighiche, isra'iliyining amérikida turushluq elchiler ömikining mu'awin bashliqi bolghan;
1984-yilidin 1988-yilighiche isra'iliyining b d t da turushluq bash elchisi bolghan.

Nétaniyaxu 1988-yili likud guruhining parlamént ezaliqigha saylan'ghan;
1988-yildin 1991-yilighiche mu'awin diplomatiye ministiri bolghan;
1991-yilidin 1992-yilighiche zungli mehkimisining mu'awin ministiri bolghan;
1993-yili likud guruhining re'isilikige saylan'ghan.
1996-yili 29-may omumiy saylamda ghelibe qilip, isra'iliyining 27 – nöwetlik hökümet zungliliqigha saylan'ghan,
1998-yili qoshumche diplomatiye ministiri bolghan.

Nétaniyaxu textke chiqqandin kéyin «zémin bedilige tinchliqqa érishish» prinsipini özgertip, «xewpsizlik bedilige tinchliqqa érishish»ni otturigha qoyghan.
Nétaniyaxu hökümitining ottura sherq tinchliq musapisi mesiliside yolgha qoyghan qattiq qol lushyeni ereb döletlirining qarshi turushigha uchrapla qalmay, yene isra'iliye xelqiningmu qarshiliqigha uchrighan, uning üstige likud guruhining ichki qisimida éghir parchilinish bolghanliqi, shuningdek amérika nétaniyaxuning ottura sherq tinchliq musapisini ilgiri sürüsh mesilisidiki siyasetliridin narazi bolghanliqi üchün, 1999-yili 5-ayda ötküzülgen parlamént we zungli saylimida öktichi partiye léboristlar partiyisining re'isi barak mutleq üstünlük bilen nétaniyaxuni meghlup qilip, isra'iliyining yéngi nöwetlik zunglisi bolghan. Nétaniyaxu omumiy saylamda meghlup bolghandin kéyin siyasiy sehnidin chékinip chiqip, parlamént ezasi bolmaydighanliqini jakarlighan.

Nétaniyaxu 2002-yili 11-ayda siyasiy sehnige qaytip kélip, qaranchuq ichki kabinétning diplomatiye ministiri bolghan,
2003-yili 2-ayda hökümetning maliye ministiri bolghan;
2005-yili 12-ayda yene bir qétim likud guruhining re'isilikige saylan'ghan hem 2007-yili 8-ayda dawamliq wezipide olturghan.

Isra'iliyide 2009-yil 10-féwral küni 18-nöwetlik parlamént saylimi ötküzüldi. Bu qitimqi saylamda diplomatiye ministiri léwni rehberlikidiki biterep partiye «ilgirilesh partiyisi»(«algha partiyesi») parlaménttiki 28 orun'gha ériship, asasliq riqabetchisi nétaniyaxu rehberlikidiki ottura ong qanat partiye «likud guruhi»din bir orun artuq boldi, lékin ikki terepla parlaménttiki köp sandiki orun'gha érishelmidi. Isra'iliye zungtungi pérés likud guruhi bashchiliqidiki ong qanat lagéridikilerning bu qétimqi saylamda 120 orundin 65 orun'gha érishkenlikini nezerde tutup, 20-féwral nétaniyaxugha resmiy yéngi hökümet qurush hoquqi berdi.

Menbe: «shinjang géziti»-(2009-04-02)
***********************************


Isra'iliye yéngi hökümiti qesem bérip wezipe tapshuruwaldi

Shinxua agéntliqi, yérusalém, 2009-yili 31-mart télégrammisi.
Likod guruhining re'isi nétaniyaxu rehberlikidiki isra'iliyining yéngi bir nöwetlik hökümiti 2009-yili 31-mart kechte parlaméntta qesem bérip wezipe tapshuruwaldi.
Isra'iliye parlaméntida shu küni kechte ötküzülgen nechche sa'etlik munaziridin kéyin, nétaniyaxu shu küni etigende tapshurghan yéngi hökümet teshkillesh layihisi 45 awazgha qarshi 65 awaz bilen maqullandi. Yéngi hökümetning ministirliri sehnige chiqip qesem berdi.
Nétaniyaxu on yil ötkendin kéyin zungliliq wezipisige qayta olturupla qalmay, bu qétim yene qoshumche maliye-isitratégiye ministiri boldi. Bulardin bashqa, köp talash-tartish qozghighan ong qanat zat lébérman diplomatiye ministiri, barak yenila dölet mudapi'e ministiri boldi.
Nétaniyaxu shu küni kechtiki yighinda: «qoshna döletler we barliq ereb dunyasi bilen adil bolghan, uzaqqiche dawamlishidighan tinchliqni ishqa ashurush üchün pütün küchüm bilen tirishimen» dédi.

«shinjang géziti»-(2009-04-02)
*********************************

تولۇق ئوقۇش

قارشىلىق كۆرسىتىش - قۇددۇسنى ئازاد قىلىشنىڭ بىردىن-بىر يولى

ئىخچام

قارشىلىق كۆرسىتىش - قۇددۇسنى ئازاد قىلىشنىڭ بىردىن بىر يولى

2007-يىلى 11-ئاينىڭ 17-كۇنى تۇركىيەنىڭ ئىستانبول شەھىرىدە چاقىرىلغان قۇددۇس خەلقئارا مۇنبىرى يىپىلدى.
مۇنبەر مۇنۇلارنى كۇچەپ تەكىتلىدى: قارشىلىق كۆرسىتىش - قۇددۇسنى ئازاد قىلىشنىڭ بىردىن-بىر چىقىش يولى»
ئامىرىكا يىتەكچىلىك قىلغان بىر قاتار خەلقئارالىق ئوتتۇراشەرق يىغىنلارغا قارىتا، خەلقئارا قۇددۇس مۇنبىرى ئۇنىڭ مومكىنچىلىكىگە گۇمانىنى ئىپادىلىدى،
قۇددۇس مۇنبىرى يەنە ئامرىكىنىڭ ئاننابۇلىس شەھرىدە چاقىرىلغان ئاتالمىش خەلقئارا تىنچلىق يىغىنىغا بولغان گۇمانىنى بىلدۇردى،
قۇددۇس مۇنبىرى يىپىلىش مۇراسىمىدا بايانات ئىلان قىلىپ، ئەرەب ۋە ئىسلام ئەللىرىنى يەھۇدى قىساسچىلىرىنىڭ پەلەستىندىكى بولغان ئىشغالىيىتىنى ئاخىرلاشتۇرۇشقا چاقىردى،
باياناتتا مۇنداق دىيىلدى: «بارلىق شەكىللەردە قانات يايدۇرۇلغان ھەرخىل سەۋىيەدىكى قارشىلىقلار- قۇددۇسنى ئازاد قىلىشنىڭ ئەڭ ياخشى چىقىش يولى»
بايانات يەنە مۇنۇلارنى كۇچەپ تەكىتلىدى: «پەلەستىن مۇساپىرلىرىنىڭ ئۆز ئۆيلىرىگە قايتىش ھوقۇقى بار، بۇنى ھىچكىمنىڭ بىكار قىلىۋىتىش ۋە سودىلىشىش ھوقوقى يوق»
پەلەستىندىكى خاماس بىلەن پاتاختىن ئىبارەت ئىككى گورۇھنىڭ جىدەللىرىگە قارىتا مۇنداق دىيىلدى: «ئىسرائىلىيە تەرىپىدىن قورشىۋىلىنغان بارلىق پەلەستىنلىك قىرىنداشلار ئۆزئارا ئىتتىپاقلىشىپ ئىسرائىلىيەنىڭ ئىشغالىيىتىگە بىرلىكتە قارشى تۇرۇشى لازىم»
ئىسرائىليەگە قارىتا ئىلان قىلىنغان باياناتتا مۇنداق دىيىلدى: «يەھۇدى قىساسچىلىرىنىڭ ئۆزلىرى ئىگە بولغان يادرو قورالى ۋە ئۆزىنىڭ كىڭەيمىچىلىك قارا نىيىتىگە تايىنىپ قۇددۇس ۋە پەلەستىننى ئۇدا ئىشغال قىلىۋىلىشى - باشتىن ئاخىر پەلەستىندىكى قانلىق توقۇنۇش ۋە پاجىئەنى كەلتۇرۇپ چىقارغان باش سەۋەب، دۇنيادىكى تىنچلىقنى سۆيىدىغان ۋە ئىنسان ھوقوقىنى تەشەببۇس قىلىدىغان بارلىق كىشىلەر ئوتتۇرا شەرقنىڭ يىڭى بىر نۆۋەتلىك قانلىق ئۇرۇش مەيدانىغا ئايلىنىپ قىلىپ دۇنيا تىنچلىقىغا خەۋىپ كەلتۇرىشىدىن چوڭقۇر ئەندىشە قىلماقتا»

2007يىلى 11-ئاينىڭ 15-كۇنىدىن 17-كۇنىگىچە بولغان قۇددۇس خەلقئارالىق مۇنبىرىگە جەمئى 5000 مىڭ ئادەم قاتناشتى، ئۇلارنىڭ ئىچىدە مۇسۇلمان ئالىملار، خرىستىيانلار، سىياسى رەھبەرلەر، مەدەنىيەت ۋە ئىدىيە ساھەسىدىكى سەرخىللار، ئىشچىلار ئۇيۇشمىسى ۋە ئەلئارا تەشكىلاتلارنىڭ ۋەكىللىرى، سەنئەتكارلار ۋە ئاخبارات تارقىتىش خادىملىرى بار.

ئەرەبچە «ئىسلام ئەۋىنلايىن تورى»دىن تەرجىمە قىلىندى
مەنبە: http://bbs.xabnam.com/read.php?tid-31244-fpage-149.html
*********************************************

تولۇق ئوقۇش

ئىسرائىلىيە ھۆكۈمىتىنىڭ «ئوڭغا مايىللىشىشى»

ئىسرائىلىيە سىياسىي سەھنىسىنىڭ «ئوڭغا مايىللىشىشى» پەلەستىن-ئىسرائىلىيە تىنچلىق سۆھبىتىگە تەسىر يەتكۈزىدۇ

ئىسرائىلىيە لىكۇد گۇرۇھىنىڭ رەئىسى نېتانىياخۇ يېقىندا چېكىدىن ئاشقان ئوڭ قانات پارتىيە - «يۇرتىمىز-ئىسرائىلىيە»نىڭ رەئىسى لىبېرمان بىلەن بىرلىكتە كابىنېت تەشكىللەش كېلىشىمى ئىمزالىدى.
ھازىرقى كابىنېت تەشكىللەش ۋەزىيىتىدىن قارىغاندا، ئىسرائىلىيىنىڭ نېتانىياخۇ رەھبەرلىكىدىكى ئوڭ قانات ھۆكۈمەت قۇرۇش مۇمكىنچىلىكىنى نەزەردىن ساقىت قىلغىلى بولمايدۇ.
ئىسرائىلىيە 10-فېۋرال ئېلان قىلغان پارلامېنت سايلىمىنىڭ نەتىجىسىدە ئىسرائىلىيە سىياسىي سەھنىسىدە روشەن «ئوڭغا مايىللىشىش» خاھىشى كۆرۈلگەنلىكى ئەكس ئەتتۈرۈلدى.
ھازىرقى دېپلوماتىيە مىنىستىرى لىۋنى رەھبەرلىكىدىكى بىتەرەپ پارتىيە - ئالغا پارتىيىسى 28 ئورۇن بىلەن پارلامېنتتىكى ئەڭ چوڭ پارتىيىگە ئايلانغان بولسىمۇ، لىكۇد گۇرۇھىنىڭكىدىن بىر ئورۇنلا ئالدىدا تۇردى. شۇنىڭ بىلەن بىللە، ئالغا پارتىيىسى باشلامچىلىقىدىكى بىتەرەپ، سول قانات پارتىيىلەر 120 ئورۇن ئىچىدە پەقەت 55 ئورۇنغىلا ئېرىشىپ، ئومۇمىي جەھەتتىن لىكۇد گۇرۇھى باشلامچىلىقىدىكى ئوڭ قانات پارتىيىلەرگە يېڭىلىپ قالدى. ئوڭ قانات پارتىيىلەرنىڭ بىردەك تەۋسىيە قىلىشى بىلەن نېتانىياخۇ 20-فېۋرال كابىنېت تەشكىللەش بۇيرۇقى تاپشۇرۇۋالدى.
نېتانىياخۇ ئەزەلدىن پەلەستىن-ئىسرائىلىيە مەسىلىسىدە قاتتىق مەيداندا تۇرۇپ كەلدى، ئۇ 1996-يىلىدىن 1999-يىلىغىچە زۇڭلى بولغان مەزگىلدە، ئەينى چاغدىكى ئامېرىكا زۇڭتۇڭى كلىنتوننىڭ ئوتتۇرا شەرق تىنچلىقىنى ئىلگىرى سۈرۈش سىياسىتى بىلەن زىت يول تۇتتى. ئۇ كېيىن بېسىم تۈپەيلىدىن ئوسلو كېلىشىمىنى ئىجرا قىلىشقا قوشۇلغان بولسىمۇ، قىسمەن ئوڭ قانات پارتىيىلەرنىڭ مۇرەسسە قىلىشقا ئېتىراز بىلدۈرۈشى سەۋەبىدىن ھاكىمىيەت يۈرگۈزۈش ئىتتىپاقىدىن چېكىنىپ چىقتى، ئۇنىڭ ھۆكۈمىتىمۇ ئاغدۇرۇلدى. پەلەستىن بىلەن ئىسرائىلىيە 2007-يىلىنىڭ ئاخىرى ئامېرىكىنىڭ ياراشتۇرۇشى بىلەن تىنچلىق سۆھبىتىنى قايتا باشلىغاندىن كېيىن، ئۆكتىچى پارتىيىنىڭ رەھبىرى بولغان نېتانىياخۇ ئالغا پارتىيىسى رەھبەرلىكىدىكى ھازىرقى ھۆكۈمەتنىڭ پەلەستىن-ئىسرائىلىيە تىنچلىق سۆھبىتىدە بەك يول قويۇۋېتىشىگە ئىزچىل قارشى تۇردى.
پارلامېنت سايلىمى ئۆتكۈزۈلۈشنىڭ ئالدى-كەينىدىكى بىر نەچچە ئايدىن بۇيان، نېتانىياخۇ پەلەستىن-ئىسرائىلىيە تىنچلىق سۆھبىتىنى تىرىشىپ ئىلگىرى سۈرىدىغانلىقىنى تەكىتلىگەن بولسىمۇ، پەلەستىن-ئىسرائىلىيە مەسىلىسىنى «ئىككى دۆلەت» ھەل قىلىش لايىھىسىنى قوللايدىغانلىقىنى ئېنىق بىلدۈرمىدى. ئۇ پەلەستىننىڭ ئىقتىسادىنى راۋاجلاندۇرۇشىغا نۇقتىلىق ياردەم بېرىپ چېگرا، يېرۇسالېم، مەھەللە قاتارلىق يادرولۇق مەسىلىلەرگە ئائىت سۆھبەتنى كېچىكتۈرۈشنى تەشەببۇس قىلدى. ئۇ يەنە ئىئوردان دەرياسىنىڭ غەربىي قىرغىقىدىكى يەھۇدىيلار مەھەللىسىنىڭ «تەبىئىي كېڭىيىشى»نى يولغا قويىدىغانلىقىنى بىلدۈردى.
نېتانىياخۇنىڭ مەيدانى پەلەستىن دائىرىلىرىنىڭ كۈچلۈك قارشىلىقىغا ئۇچرىدى، شۇنداقلا نېتانىياخۇنىڭ بۇ مەيدانى بىلەن ئامېرىكا ئوباما ھۆكۈمىتىنىڭ پوزىتسىيىسى ئارىسىدىمۇ خېلى زور ئىختىلاپ بولدى.
پەلەستىن دائىرىلىرى: «نېتانياخۇنىڭ ئىقتىسادىي مەسىلىنى گەۋدىلەندۈرۈش ئارقىلىق سىياسىي مەسىلىنى سۇسلاشتۇرۇش، ھەتتا ئۇنىڭدىن ئۆزىنى چەتكە ئېلىش ئۇسۇلى تىنچلىق مۇساپىسىنىڭ چېكىنىشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىشى مۇمكىن» دەپ قارىدى.
ئامېرىكا دۆلەت كاتىپى ھىلارى فېۋرالنىڭ بېشىدا پەلەستىن، ئىسرائىلىيە رايونىدا زىيارەتتە بولغاندىمۇ «ئامېرىكىنىڭ پەلەستىن دۆلىتى قۇرۇشنى قوللايدىغانلىقىنى، ئىسرائىلىيىنىڭ مەھەللىلەرنى كېڭەيتىشى پەلەستىن-ئىسرائىلىيە تىنچلىق سۆھبىتىنى ئىلگىرى سۈرۈشكە پايدىسىز ئىكەنلىكىنى تەكىتلىدى».
ئىسرائىلىيە سىياسىي سەھنىسىنىڭ«ئوڭغا مايىللىشىش» يۈزلىنىشى پەلەستىن دائىرىلىرى ۋە خەلقئارا جەمئىيەتنىڭ كۈچلۈك دېققىتىنى قوزغىدى. پەلەستىن مىللىي ھاكىمىيەت ئورگىنىنىڭ دېپلوماتىيە مىنىستىرى مالىكى يېقىندا ئىسرائىلىيە يېڭى ھۆكۈمىتىنىڭ «ئىككى دۆلەت لايىھىسى»نى ئەمەلگە ئاشۇرۇش ئۈچۈن تىرىشچانلىق كۆرسىتىشىگە ھەيدەكچىلىك قىلدى ھەم پەلەستىن دائىرىلىرى: پەلەستىن-ئىسرائىلىيە تىنچلىق مۇساپىسىگە قارشى تۇرىدىغان ھەرقانداق ئىسرائىلىيە ھۆكۈمىتى بىلەن سۆھبەتلەشمەيدۇ، دېدى. مىسىرنىڭ دىپلوماتىيە مىنىستىرى ئەبۇل گايتمۇ: بۇ يۈزلىنىش پەلەستىن-ئىسرائىلىيە ۋە رايون مەسىلىسىنى ھەل قىلىشقا قاتمۇ قات قىيىنچىلىق تۇغدۇرىدۇ، دېدى. ئامېرىكا، ياۋروپا ئىتتىپاقى قاتارلىق دۆلەت ۋە خەلقئارا تەشكىلاتلارمۇ ئىسرائىلىيە كەلگۈسى يېڭى ھۆكۈمىتىنىڭ «ئىككى دۆلەت لايىھىسى»نى قوللاپ، پەلەستىن-ئىسرائىلىيە تىنچلىقىنى ئىمكانقەدەر تېز ئىشقا ئاشۇرۇشنى مۇراجىئەت قىلدى.

«شىنجاڭ گېزىتى»-(2009-03-27)
********************************

تولۇق ئوقۇش

يەھۇدىي قىساسچى ھاكىمىيىتىنىڭ جىنايەتلىك قىلمىشلىرى

يەھۇدىي قىساسچى ھاكىمىيىتىنىڭ 2002-يىلدىكى جىنايەتلىك قىلمىشلىرى

ئىسرائىلىيە ئەرافاتنىڭ تۇرالغۇسىنى قورشىۋىلىپ، ئىئوردان دەرياسىنىڭ غەربىدىكى ئىشغال قىلىنغان رايوندا پەلەستىنلىكلەرنى غالجىرلىق بىلەن قىرغىن قىلىۋاتقان پەيتتە، شارون ھوكۇمىتى «ئېغىزنى ئېتىش» ئۇچۇن ھېچنىمىگە پىسەنت قىلماي، ئاشكارا ھالەتتە زىيارەتكە كەلگەن چەتئەل مۇخبىرلىرىغا ئوق چىقىرىپ، خەۋەر مەنبەسىنى قامال قىلماقچى بولدى. ھالبۇكى، ئەنگىلىيە ئايال مۇخبىرى مارىيە.كولىن ھاياتىنىڭ خەۋپكە ئۇچرىشىغا قارىماي، ئالدىنقى سەپتىن ئەڭ يېڭى خەۋەرلەرنى يەتكۇزۇپ، ئىسرائىلىيە ئارمىيىسىنىڭ جىنايەتلىك قىلمىشلىرىنى ئېچىپ تاشلىدى.
2002-يىلى 4-ئاينىڭ 7-كۇنىدىكى «يەكشەنبىلىك تايمىس گېزىتى» پۇتۇن ماقالىنى ئېلان قىلغاندىن كىيىن غەرپ دۇنياسى زىلزىلىگە كەلدى.


1-جىنايەت: قۇچىقىدا بوۋىقىنى كوتۇرۇۋالغان ئانىنى ئېتىپ ئولتۇرۇش

تۇنجى قېتىم ئانا بولغان سورىدا.ئەبۇ گىھاب ئىلگىرى ئىسرائىلىيە ئارمىيسىگە ئازراق ئۇمىت بىلەن قارايدىغان بولغاچقا، ئۆزىدەك پۇخرانىڭ ئىسرائىلىيە ئارمىيىسى تەرىپىدىن ئوققا تۇتۇلىشىغا ئىشەنمەيتتى، ئۇ ئامېرىكىدا تۇغۇلغان بولغاچ، تەبىئى ھالدا ئامېرىكىنىڭ خىيالپەرەسلىك ئىدىيىسى بار ئىدى. لېكىن يولدىشى ئۇنى ماشىنىدا دادىسىنىڭ تۇرالغۇسىغا يەتكۇزۇپ قويۇۋاتقاندا، ئىسرائىلىيە ئارمىسىيەنىڭ ئوقى ئۇنىڭ بېشىغا تېگىپ ياش ھاياتىدىن ئايرىدى، قاتتىق ھەسرەتلەنگەن يولدىشى ھېچنىمىگە قارىماي قان ئىچىدىكى ئايالى تەرەپكە ئومىلىگەندە، ئۇنىڭ قۇچىقىدىكى ئەمدىلا 10 ئايلىق بولغان بوۋاق تېخى ۋىلىقلاپ كۇلۇۋاتاتتى، بەلكىم بۇ نارەسىدە كوز ئالدىدىكى ئىشلارنى «بىر مەيدان ئويۇن، خالاس» دەپ ئويلىغان چېغى. ئالدىنقى ھەپتە سورېدانىڭ جەسىتى رامئاللا دوختۇرخانىسىنىڭ ماشىنا توختىتىش مەيدانىدىكى بىر قەبرىستانلىققا قويۇلدى. ماشىنا توختىتىش مەيدانى قەبرىستانلىق بولۇپ قالدى، چۇنكى رامئاللانىڭ ھەرقايسى چوڭ دوختۇرخانىلىرىنىڭ ماشىنا توختىتىش ئويلىرىمۇ جەسەت بىلەن توشۇپ كەتكەچكە بۇنىڭ ھەيران قالغۇچىلىكى يوق.
سورېدانىڭ يولدىشى يۇزلىرى قان بىلەن بويالغان بولسىمۇ، بالىسىنى مەھكەم قۇچاقلاپ تۇرغان ئايالىنىڭ «مۇراد» دەپ ئوزىنىڭ ئىسمىنى چاقىرغانلىقىنى مەڭگۇ ئۇنتۇيالمايدۇ.
مۇراد ئەسلەپ: كېچىدە ماشىنا ھەيدىگەچكە بىز بىر ئائىلە كىشىلىرى سەل مۇگدەپ قالغان ئىدۇق، قېيناتامنىڭ ئويىگە 200 مىتىرچە قالغاندا ئىسرائىل ئەسكەرلىرى ئوق ئېتىپ بىزگە ئاگاھلاندۇرۇش بەردى، مەن دەرھال ماشىنىدىن چۇشتۇم، ئارىلىقىمىز پەقەت بەش مىتىرلا قالغان ئىدى، دەل شۇ چاغدا مولدۇردەك ئوققا دۇچ كەلدۇق.
مۇرادنىڭ مۇرىسى، بوينىغا ئوق تەككەن ئىدى، ئۇ بىرنەچچە ئەسكەرنىڭ ماشىنىنىڭ ئىچىگە قاراپ قاقاقلاپ كۇلۇپ كەتكەنلىكىنى ئېنىق ئەسلىيەلىدى، چۇنكى ئايالى ئوق تېگىپ قان ئىچىدە ياردەمچىسىز ياتاتتى، مۇراد غايەت زور ئاغرىققا چىداپ بالىسىنى قۇچاقلىغىنىچە ماشىنىدىن چىققان بولسىمۇ بىر نەچچە قەدەم مېڭىپلا يىقىلدى، ئاندىن كۇچىنىڭ بېرىچە «قۇتقۇزۇڭلار» دەپ توۋلىدى. قوشنىلاردىن بىرى ئۇنىڭغا ياردەم قىلماقچى بولغان بولسىمۇ ئىسرائىل ئەسكەرلىرى توسۇۋالدى. قېيناتىسى سالاھ ھاياتىغا تەۋەككۇل قىلىپ مىڭ تەستە كۇيوغلى بىلەن نەۋرىسىنى ئويگە ئېلىپ كىرىۋالدى، ئەتىسى ئەتىگەندە ئۇلار ماشىنىنىڭ ئالدى ئورۇندۇقىدىن سورېدانىڭ مۇزلاپ كەتكەن جەسىتىنى تاپتى.


2-جىنايەت: ھاسا كۆتۇرگەن قېرى موماينى ئېتىپ تاشلاش

ئوتكەن بىر ھەپتىدە، ئىسرائىل ئارمىيىسىنىڭ زىيانكەشلىكىگە ئۇچرىغانلار سورېدا بىلەنلا توختاپ قالمىدى. 4-ئاينىڭ 5-كۇنىگىچە 27 ئادەم رامئاللادا ئولتۇرۇلدى.
سورېدانىڭ قەبرىسى يېنىدىكى يەنە بىر جەسەت سەفران ئىسىملىك 50 نەچچە ياشلىق موماي ئىدى.
ئۇ ھاسىسىغا تايىنىپ رامئاللا دوختۇرخانىسىدىن چىقىۋاتقاندا ئىسرائىل ئارمىيىسى تەرىپىدىن ئېتىپ ئولتۇرۇلگەن. موماينىڭ ھەربىي ھالەتكە قارىماي دوختۇرخانىغا بېرىشى ئۇنىڭ چىدىغۇسىز ئاغرىۋاتقان پۇتىنى دوختۇرغا كورسىتىش ئۇچۇن ئىدى.
موماينىڭ رەھىمسىزلەرچە ئولتۇرۇلگەنلىكىنى ئاڭلىغان مەسئۇل دوختۇرى ئەھمەد خارىم ئازاپلانغان ھالدا: «موماي ئەمەلىيەتتە ئىسرائىل ئارمىيىسىگە ھېچقانداق خەۋپ ئەكەلمەيتتى» دىدى.
بىلھىلېم شەھرىدە ئىسرائىل ئارمىيىسى خىرىستىيان چىركاۋىنى قورشىۋالغاندا 200 چە پەلەستىن جەڭچىسى بۇ يەردە ئىدى، 4-ئاينىڭ2-كۇنى ئىسرائىل ئەسكەرلىرى پەلەستىن خەلق ئەسكەرلىرىنى قورشىۋالغاندىن كىيىن ئۇلار ئامالسىز چىركاۋغا كىرىپ پاناھلاندى، «ئەيسانىڭ تۇغۇلغان يېرى» دەپ ئاتىلىدىغان بۇ يەردە شۇنىڭدىن كىيىن تارىختا تۇنجى قېتىم قانلىق پاجىئە يۇز بەردى. ئىسرائىل تانكىلىرى ھەتتا چىركاۋدىكى مۇناخ-پوپلارغىمۇ ئاپتوماتنى قاراتتى.
رىم پاپاسى چىركاۋدىكى كىشىلەرگە فاكىس يوللاپ، ئۇلارنى پەرۋەردىگارىنىڭ ياردىمىگە ئىشىنىپ دۇئا قىلىشقا تەۋسىيە قىلدى، ئىسرائىل تەرەپمۇ چىركاۋغا بېسىپ كىرىپ ھەربىي ھەرىكەت قوللانمايدىغانلىقىنى بىلدۇرگەن بولسىمۇ، ئىچىدىكى كىشىلەر بۇنىڭ بىلەن ئامانلىققا ئېرىشەلمىدى.
6-كۇنى سەھەردە چىركاۋنىڭ ئىپىسكوپى فالتاس دەرىزىنى ئېچىپ ھاۋا ئالماشتۇرماقچى بولغاندا ئوق تېگىپ ۋاپات بولدى. 69 ياشلىق مۇناخ ۋېنج: «مەن ھەربىرەيلەنگە بىر پارچىدىن بولكا تارقىتىپ بېرىشنى ئويلىغان بولساممۇ، چىركاۋدىكى يىمەكلىكلەر ناھايىتى ئاز بولغاچقا ھەرگىز يىتىشمەيتتى» دىدى.


3-جىنايەت: تېلىفۇننى باشقىلارغا ئاڭلىتىپ تۇرۇپ باشقىلارنىڭ ئاغزىغا كاچاتلاش پەقەت كوڭۇل ئېچىش ئۇچۇن.

گەرچە بەزى كۇنلەر سەل تىنچ ئوتكەندەك تۇرسىمۇ، پەلەستىن ئاھالىلىرى پات ئارىدا كېلىدىغان قىيىنچىلىققا قارشى كۇرەش قىلىشى كېرەك. 4-ئاينىڭ 6-كۇنى رامئاللا شەھەر مەركىزىدىكى خىرىستوس چىركاۋى ئەتراپىدا زىياد ئائىلىسى ئۇلارنىڭ 19ياشلىق ئوغلى مەجىدنىڭ قايتىپ كېلىشىنى تەقەززالىق بىلەن كۇتمەكتە ئىدى. 4-ئاينىڭ 2-كۇنى ئىسرائىل ئەسكەرلىرى ئويمۇ-ئوي ئاختۇرۇش داۋامىدا مەجىد، ئۇنىڭ دادىسى، يەنە بىر ئەرنى تۇتۇپ كەتكەن ئىدى.
بۇ ئەسكەرلەر ئىشىكتىن كىرىپلا: «سەنلەر خاماسنىڭ ئەزالىرى!» دەپ ۋارقىرىدى.
بىر قوشنا مۇنداق دىدى: «بىز تۇشمۇ تۇشتىن بىزنىڭ خىرىستىيان مۇرىتلىرى ئىكەنلىكىمىزنى ئېيتقان بولساقمۇ ئۇلار پىسەنت قىلمىدى»
مەجىدنىڭ ئاتىسى مۇھەممەد زىياد كىيىن قويۇۋىتىلدى، ئۇ 48 ياش، يېقىننى كۆرۇش كوزئەينىكى تاقىۋالغان بولۇپ، مۇخبىرلارغا مۇنۇلارنى سوزلەپ بەردى: «ئىسرائىلىيە ئەسكەرلىرى ھەربىر ئادەمنى ئۆيدىن چىقارغاندىن كىيىن ئەرلەر، ئاياللار، بالىلارنى ئايرىشتى. ئەرلەر ئىسرائىلىيە قوماندانلىق شىتابىغا ئېلىپ مېڭىلدى، بىر تانكا ئۇلارنى مۇھاپىزەت قىلىپ ماڭدى. كىيىن ھەممەيلەن كۆزلىرىمىز ئېتىلگەن ھالدا يېقىن ئەتراپتىكى بىر ھەربىي گازارمىدا سوراق قىلىندۇق. بۇ ۋاقىتتا ئەسكەرلەرنىڭ ھەممىسى دىگۇدەك خورلاش تەلۋىلىرىگە ئايلانغان ئىدى، بىر ئەسكەر ھەتتا تېل-ئاۋىۋدىكى بىر دوستىغا تېلىفۇن بېرىپ: ‹ئاغىنە، بۇنى ئاڭلىغىن› دەپلا ئارىمىزدىكى بىرەيلەننىڭ ئاغزىغا قاتتىق ئۇردى، ئۇ كىشى ئازاپتىن ۋايجانلاپ كەتتى. ئاندىن ئۇ ئەسكەر دوستىغا: ‹ئاڭلىدىڭمۇ؟› دىگەندىن كىيىن قاقاقلاپ كۇلۇپ كەتتى. زىيادنىڭ قورسىقىمۇ خېلى كوپ مۇشقا دۇچ كەلدى. سوراق تۇگىگەندىن كىيىن ئۇ قويۇۋىتىلدى، ئاندىن يامغۇردا ئۈچ ئىنگىلىز مىلى يۇرۇپ ئويىگە قايتتى.


4-جىنايەت: پەلەستىن مائارىپ مىنىستىرلىكى بىناسىنى بومباردىمان قىلىش

4-ئاينىڭ2-كۇنى ئىسرائىلىيە تانكىلىرى ۋە تىك ئۇچارلىرى پەلەستىننىڭ بىخەتەرلىك، ئالدىنى ئېلىش قوماندانلىق شىتاۋىنى بومباردىمان قىلىشقا باشلىدى. بۇ ئورگان پەلەستىن ئۇچۇن ئىنتايىن مۇھىم بولۇپ. ئىچىدىكى خادىملارنىڭ ھەممىسى ئامېرىكا مەركىزى ئاخبارات ئىدارىسى تەرىپىدىن مەشىق ۋە قۇراللاندۇرۇلغان، خۇددى ئەنگىلىيە ھەربىي ئاخبارات 5-باشقارمىسىغا ئوخشايتتى. ئەگەر ئىسرائىلىيىنىڭ نىشانى تىرورچىلارنى تۇتۇش بولسا، بۇ بىنانى نىشانلاش پەقەتلا ئادەمنىڭ ئەقلىدىن ئۆتمەيتتى.
يەنە بىر قوشۇن رامئاللادىكى ھوكۇمەت بىناسىنى ۋەيران قىلدى. 4-ئاينىڭ 5-كۇنى پەلەستىن مائارىپ مىنىستىرى ئەبۇ خۇمۇس پۇتۇنلەي ۋەيران بولغان مىنىستىرلىك بىناسىغا قايتىپ كەلدى، ئۇ ئىسرائىل ئارمىيىسىنىڭ ئىشخانىلاردىكى بارلىق ئەسلىھەلەرنى نابۇت قىلغانلىقىنى بايقىدى.
گۆرۇگە ئېلىنغان بىر بىنا باشقۇرغۇچى خادىم: «ھەربىر ئوينىڭ ئالدىغا كەلگەندە مەن ئۇلارغا ئىچىدە ئادەم يوقلىقىنى دىگەن بولساممۇ يەنىلا مېنى كىرگۇزۇپ ئاندىن ئوزلىرى كىرىپ ۋەيران قىلىشتى» دىدى.
ئىشخانلارنىڭ ھەممە يېرى دىگۇدەك كاردىن چىققان كومپىيۇتېر زاپچاسلىرى، ئوڭتەي-توڭتەي قىلىۋىتىلگەن ئارخىپ-ماتىرىياللار بىلەن تولغان ئىدى. ھوكۇمەت بىناسىدىكى بىخەتەرلىك ساندۇقى ئېچىۋىتىلىپ، ئىچىدىكى 5800 فونت سىتىرلىڭ بايلىق يوقالغان.
ئەبۇ خۇمۇس مۇنداق دىدى: «مەن بۇ ۋەيرانچىلىقنى كۆرۇپ قاتتىق قايغۇردۇم، ئۇلار ئاختۇرماقچى بولسا مەن چۇشىنىمەن، لېكىن بۇنداق ئاختۇرماسلىق كېرەكتە. ئەگەر كىيىنكىلەر بۇ مەنزىرىنى كۆرسە مەن قانداقمۇ ئۇلارغا ‹تېنچلىق كېرەك، ئۇرۇش كېرەك ئەمەس› دەپ تەربىيە قىلالايمەن؟»
بىر مەيدان نېرىدىكى قانۇن چىقىرىش كومىتىتى بىناسىمۇ ئېچىنىشلىق ئەھۋالدا قالغان بولۇپ، بۇ ئورۇنلار نەچچە مىليون دوللار بىلەن ئاران پۇتكەن ئىدى.
شاروننىڭ پىلانى بەلكىم ئەرافاتنى ئاجىزلاشتۇرۇپ ياكى يوقىتىپ، 10يىل بۇرۇنقى ھالەتكە - ئىسرائىل ئارمىيىسىنىڭ ئىشغال قىلىنغان رايونغا پۇتۇنلەي ئىگىدارچىلىق قىلىشىغا قايتۇرماقچى بولغان بولۇشى مۇمكىن،
ئەينى چاغدا ئەرافاتتىن باشقا پەلەستىنلىك بۇ ئىشنى مۇمكىن بولمايدۇ دەپ قارىغان،
ھازىر نۇرغۇن كىشى شاروننى بەك يىراقلاپ كېتىپ كەينىگە يانالمايدىغان ھالەتكە كەپقالدى دەپ ئەنسىرەشكە باشلىدى.
مۇتەخەسىسلەر: «تۆمۇر زوڭلى شارون بايقىغان-بايقىمىغانلىقىدىن قەتئىنەزەر، ئۇ ھازىر ئىسرائىلىيىنى ئومۇميۇزلۇك ئۇرۇش پاتقىقىغا ئىتتىرىۋاتىدۇ» دەپ قاراشتى.
پەقەت ئۇنىڭ پەلەستىن خەلقىنى قانلىق باستۇرۇش سىياسىتى ئوزگەرمەيدىكەن، ئىسرائىلىيە چىگرىسى ئىچىدە ئادەم بومبا پارتلاشتىن توختىمايدۇ.
خەلققە تىنچلىق بولمىغان شۇ كۇنلەرنىڭ بىرىدە خەلقئارالىق ياكى دولەت ئىچىدىكى بېسىملار ھامان بۇ «قۇرغۇي شەخس»نى تەختتىن چۇشۇرىدۇ.

- گۇي لىياڭ
***********************

تولۇق ئوقۇش

ئەرەب دۇنياسىنىڭ مائارىپ ئەھۋالى ئۇستىدە تەھلىل

ئەرەب دۇنياسىنىڭ مائارىپ ئەھۋالى ئۇستىدە تەھلىل

ئەرەب دۆلەتلىرى مائارىپ مىنىستىرلىكنىڭ ئەمەلدارلىرى 2007-يىلى 10-ئاينىڭ 29-كۇنى قاتار پايتەختى دۇھادا «ھازىرقى زامان بىلىملىرى تەتقىقات يىغىنى» ئۆتكۇزدى. يىغىن ئىككى كۇن داۋاملىشىپ «ئەرەب دۇنياسىنىڭ مائارىپىنى ئىسلاھ قىلىش» تىمىسىدا مەخسۇس تەتقىقات ئىلىپ باردى ۋە ئەرەبلەرنىڭ ئارقىدا قىلىشىنىڭ سەۋەبلىرى ھەم كەلگۇسىدىكى تەرەققىيات لايىھەسىنى مۇزاكىرە قىلدى.

بۇ تەتقىقات يىغىنىنڭ رەئىسى ئەرەب بىرلەشمە خەلىپىلىكى ئىجتىمائى پەنلەر ئىنىستىتۇنىڭ مۇدىرى لافىيا گىباس دوكتۇر، يىغىنغا ئەرەب بىرلەشمە خەلىفىلىكى تەرەققىيات كومىتىتى رايۇنلۇق كىڭىشىنىڭ باشلىغى ھىسام ناگىپ دوكتۇر ۋە لىۋان ئۇنۋىرستىتى مائارىپشۇناسلىق پاكۇلتىتىنىڭ مۇدىرى ئادنان ئەمىن فىروپىسۇر قاتارلىقلار تەكلىپ بىلەن قاتناشتى،

ناگىپ دوكتۇرنىڭ قارىشىچە، ئەرەب دۆلەتلىرىنىڭ تەرەققى قىلالماي بىر ئىزىدا توختاپ قىلىشىغا تۆۋەندىكىدەك مەسىلىلەر سەۋەب بولغان:

بىرىنچىدىن: ئۇلارنىڭ ئىدىيەسىنىڭ قاتماللىقى ۋە بىكىنمىلىكى سەۋەب بولغان، مەسىلەن ئۇلارنىڭ چەتئەل تىلى ئۇگىنىشكە قىزىقماسلىقى سىرتقى دۇنيادىكى يىڭى بىلىملەرنى قوبۇل قىلىشتىن ئۇلارنى چەكلىپ قويغان، ئۇ مۇنداق دىدى: «راۋان چەتئەل تىلى ئىقتىدارى بولمىسا زامانىۋى بىلىملەردىن ئايرىلىپ قىلىپ، مۇتەئەسسىپ تۇرمۇش شەكلى ئىچىدە چەكلىنىپ قالىدىغان گەپ، بۇ ئاجىزلىقنى بويسۇندۇرۇش ئۇچۇن مائارىپ تارماقلىرى چەتئەل تىلى ئوقۇتۇشنى كۇچەيتىشى، ئۇنى ئەرەب تىلى بىلەن تەڭ ئىلىپ مىڭىشى كىرەك، ئەرەب تىلى ئالاقە تىلى، چەتئەل تىلى بولسا بىلىم ئىزدەيدىغان قورال، ئوقۇغۇچىلار ھەر ئىككىلىسىنى پىششىق بىلىشى كىرەك»

ئىككىنچىدىن، ئەرەب دۆلەتلىرىنىڭ مائارىپقا سالغان مەبلىغى يىتەرسىز، بولۇپمۇ ئالىي مائارىپقا تىخىمۇ شۇنداق، يۇقۇرى دەرىجىلىك مەكتەپلەردە جىددى ئوقۇتۇش ئىسلاھاتى ئىلىپ بىرىپ، دۇنيا بىلەن تەڭ قەدەمدە ئىلگىرىلەپ، ئوقۇتۇش مەزمۇنىنىڭ قوللىنىشچانلىقى ۋە ساپاسىنى يۇقۇرى كۆتۇرۇش كىرەك، شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا ئاساسىي مائارىپنى يۇقۇرى دەرىجىلىك مائارىپنىڭ سەۋىيەسىگە ماس ئىلىپ مىڭىش لازىم.
ئۇ مۇنداق دىدى: «نۇرغۇن ئەرەب دۆلەتلىرىدە، بولۇپمۇ ئاشۇ نوپوسى زىچ شەھەرلەردە مائارىپنىڭ ئىككى قۇتۇبقا ئايرىلىش ھادىسىسى پەيدا بولدى، نۇرغۇن ياشلار كەسپى مەكتەپلەر ياكى مەخسۇس تىخنىكا مەكتەبلىرىگە كىرىشكە ئوتتەك قىزىقىدۇ، بىراق ئۇلارنىڭ ساپاسى يۇقۇرى ئەمەس، يەنە بىر تەرەپتىن ئىلىپ ئىيتقاندا ناھايتى ئاز ساندىكى ياشلار پۇتۇن ۋۇجۇدى بىلەن يۇقۇرى دەرىجىلىك مەكتەبلەرگە ئۆرلەپ ئوقۇشقا قىزىقسىمۇ بىسىم ناھايىتى ئىغىر، مائارىپنىڭ ئەقىلگە مۇۋاپىق تارقىلىشدا مەسىلە مەۋجۇت»

ناگىپ دوكتۇرنىڭ تەھلىل قىلىشىچە، ئۇچىنچىدىن: مائارىپ پۇرسىتىنىڭ تەكشىسىزلىكى ۋە ئوقۇتۇش ئۆلچىمىنىڭ بىردەك بولماسلىقى پەن ۋە بىلىملەر ئارىسىدا ھاڭ پەيدا قىلغان، ئۇنى ماسلاشتۇرۇش ۋە بىرلەشتۇرۇش قىيىن،
مەسىلىنىڭ يىلتىزى - دۆلەتنىڭ مائارىپقا سالغان سىلىنمىسىنىڭ تەكشىسىزلىكى، يۇقۇرى سەۋىيەدىكى ئوقۇتقۇچىلارنىڭ يىتىشسىزلىكى.
مەسىلەن: ئۇچتىن ئىككى قىسىم ئالىي مەكتەبلەرنىڭ ئاساسى ئەسلىھەلىرى قالاق، ئۆز-ئارا ئىلمىي ماسلىشىش ھەم بىرلىككە كەلگەن باشقۇرۇش كەمچىل.

بۇ خەمىد-سالام مەدەنىيەت مەركىزىدە ئۆتكۇزۇلگەن تۇنجى قىتىملىق ئەرەب دۆلەتلىرى مائارىب تەتقىقات يىغىنى بولۇپ، تىخى بىرىنجى قىتىملىق سىناق.

خەنزۇچە نور ئىسلام تورىدىن تەرجىمە قىلىندى.
**********************************

تولۇق ئوقۇش

ھىلارى خانىمنىڭ ئوتتۇرا شەرقتىكى زىيارىتى

ھىلارى خانىمنىڭ ئوتتۇرا شەرقتىكى زىيارىتى ئۇچرىشىش سىياسىتىگە ئىللىقلىق ئېلىپ كەلدى

ئامېرىكىنىڭ دۆلەت ئىشلىرى كاتىپى ھىلارى كلىنتۇن 2009-يىلى 3-ئاينىڭ 1–كۈنىدىن 7–كۈنىگىچە ئوتتۇرا شەرق ۋە ياۋروپادىكى ئالتە دۆلەتتە زىيارەتتە بولدى. بۇ ئۇنىڭ دۆلەت ئىشلىرى كاتىپى بولغاندىن كىيىن تۇنجى قېتىم ئوتتۇرا شەرقنى زىيارەت قىلىشى بولۇپ ھېساپلىنىدۇ.

ئوتتۇرا شەرق رايونى ئامېرىكىنىڭ ئىلگىرىكى ھۆكۈمەتلىرىنىڭ دىپلوماتىيىسىنىڭ مۇھىم نۇقتىسى بولۇپ كەلگەن ئىدى. بۇنى ئوتتۇرا شەرق رايونىنىڭ مول ئېنېرگىيە ۋە مۇھىم ئىستراتېگىيىلىك ئورنى بەلگىلىگەن.
ئامېرىكا زۇڭتۇڭى ئوباما سايلام رىقابىتىگە قاتناشقاندا، «ئامېرىكا دىپلوماتىيە جەھەتتە بولۇپمۇ ئوتتۇرا شەرق سىياسىتىدە تەڭشەش ئېلىپ بارىدۇ، بۇنىڭدىكى ئەڭ مۇھىم مەزمۇن- ھەر قايسى تەرەپلەرنى ئۇچرىشىشقا رىغبەتلەندۈرۈش» دەپ ۋەدە بەرگەن ئىدى. ھىلارىنىڭ بۇ قېتىمقى ئوتتۇرا شەرق سەپىرىنى بىر قېتىملىق ئومۇميۈزلۈك ئۇچرىشىشقا قاراپ تاشلىغان تەييارلىق سەپىرى دېيىشكە بولىدۇ
ھىلارى مىسىردا زىيارەتتە بولغان مەزگىلىدە، مىسىرنى پەلەستىننىڭ ئىچكى قىىسىمدىكى گۇرۇھلارنىڭ يارىشىشى ئۈستىدە داۋاملىق سۆزلىشىشتە تىرىشچانلىق كۆرسىتىشكە رىغەتلەندرۈردى ھەمدە مىسىرنىڭ شامشەيختە ئۆتكۈزۈلگەن غەززەنى قايتا قۇرۇپ چىقىش خەلقئارا يىغىنغا قاتناشتى.
ھىلارى ئىسرائىلىيىدە زىيارەتتە بولغان مەزگىلىدە، ئىلگىرىكى ئامېرىكا ھۆكۈمىتىنىڭ ئىسرائىلىيىنىڭ قانۇنسىز يەھۇدىلار مەھەللىسى قۇرۇپ چىقىشى قاتارلىق ئوتتۇرا شەرقنىڭ تىنچلىقىنى بۇزۇش ھەرىكىتىگە تۇتقان جىم بولىۋېلىش ھالىتىنى بۇزۇپ تاشلاپ، بىر قەدەر كەسكىن مۇنازىرە ئېلىپ باردى . شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا، ئۇ يېڭىدىن زۇڭلى بولغان نىتانىياخۇغا مۇنداق بىر ئۇچۇرنى: يەنى «پەلەستىن ئىسرائىلىيە بىلەن ئاخىرقى كېلىشىم ئىمزالىمىغان تەقدىردىمۇ، ئامېرىكا پەلەستىننىڭ تېزلىكتە دۆلەت قۇرۇشىنى قوللايدۇ» دەپ سىگىنال بەردى. بۇ نىتانىياخۇنىڭ ئىزچىل يولغا قويۇپ كىلىۋاتقان پەلەستىن دۆلىتى قۇرۇپ چىقىشقا قارشى تۇرۇش مەيدانىغا بىرىلگەن ئاگاھلاندۇرۇش بولدى.
گەرچە ھىلارى ئاخىرىدا «غەززەنى قۇرۇپ چىقىش مەبلىغىنىڭ خاماسنىڭ قولىغا چۈشۈپ كىتىشىگە ھەرگىز يول قويۇشقا بولمايدۇ» دېگەن بولسىمۇ، ئەمما ئامېرىكا خاماسنىڭ ھەمكارلىقى بولمىسا، ھېچكىمنىڭ غەززە رايونىنى قايتا قۇرۇپ چىقالمايدىغانلىقىنى ئېنىق بىلىدۇ. ھىلارى مۇنداق دېدى: «ئەگەر خاماس ئىسرائىلىيىنى ئېتىراپ قىلمىسا، ئامېرىكا خاماسنى ئۆز ئىچىگە ئالغان ھۆكۈمەت بىلەن ھەمكارلاشمايدۇ». بۇ سۆزنىڭ مەنىسى چوڭقۇر، پەقەت خاماسلا ئىسرائىلىيىنى ئېتىراپ قىلسا ، ئامېرىكا خاماسنى ئۆز ئىچىگە ئالغان پەلەستىن بىرلەشمە ھۆكۈمىتىنى ئېتىراپ قىلىدۇ ۋە قوللايدۇ. گەرچە خاماس ھازىرغىچە ئەسلىدىكى مەيدانىنى ئۆزگەرتمىگەن بولسىمۇ، ئامېرىكا يەنىلا فاتاخنىڭ مۇشۇ ئاينىڭ ئاخىرلىرى خاماسنى ئۆز ئىچىگە ئالغان بىرلەشمە ھۆكۈمەت تەشكىللىشىنى قوللايدۇ. بۇ بۇش دەۋرىدىكى ئامېرىكىنىڭ فاتاخنىڭ ئىئوردان دەرياسىنىڭ غەربىي قىرغىقىدا ئۆز ئالدىغا ئۆتكۈنچى ھۆكۈمەت قۇرۇپ چىقىشىنى پۈتۈن كۈچى بىلەن قوللاش سىياسىتى بىلەن روشەن سېلىشتۇرما بولدى، شۇنداقلا ئوبامانىڭ ئوتتۇرا شەرق يېڭى سىياسىتىدىكى دىققەت قىلىشقا ئەرزىيدىغان نۇقتا بولدى.
ھىلارى تۈركىيەدە زىيارەتتە بولغان مەزگىلىدە، ئوبامانىڭ بىر ئاي ئىچىدە تۈركىيەدە زىيارەتتە بولىدىغانلىقىنى، ئىككى دۆلەت رەھبەرلىرىنىڭ قانداق قىلغاندا ئىراقتىن قوشۇنلىرىنى بىخەتەر، ئۈنۈملۈك چېكىندۈرۈدىغانلىقى توغرىسىدىكى مەسىلىلەر ئۈستىدە كېڭىشىدىغانلىقىنى جاكارلىدى.
ھىلارى يەنە تۈركىيەنىڭ سۈرىيە بىلەن ئىسرائىلىيە ئوتتۇرىسىدا ۋاستىلىق سۆھبەت ئېلىپ بېرىشىدا رول ئوينىغانلىقىنى كۆپ قېتىم ماختىدى. تۈركىيىنىڭ سۈرىيە ۋە خاماس بىلەن ئالاھىدە مۇناسىۋىتى بار، شۇنداقلا ئامېرىكىنىڭ بۇ رايوندىكى كونا ئىتتىپاقدىشى. مۇشۇ ئاينىڭ 7-كۈنى ئامېرىكىنىڭ پەۋقۇلئاددە ئەلچىسى دەمەشققە يىتىپ بېرىپ سۈرىيە تەرەپ بىلەن ئۇچراشتى. ھىلارى، «ئامېرىكىنىڭ سۈرىيىدە تۇرۇشقا باش ئەلچىنى قايتىدىن تەيىنلەش-تەيىنلىمەسلىكى پەۋقۇلئاددە ئەلچى بىلەن سۈرىيە تەرەپنىڭ ئۇچرىشىش ئەھۋالىغا باغلىق» دەپ ئېنىق ئوتتۇرىغا قويدى.
سۈرىيە ئىراننىڭ مەزكۇر رايوندىكى بىردىن-بىر ئىتتىپاقداش دۆلىتى بولۇش سۈپىتى بىلەن ئۇ ئامېرىكىنىڭ كۆپ يىللاردىن بۇيانقى قامال قىلىشىغا ئۇچرىدى، ئامېرىكىنىڭ سۈرىيەدە تۇرۇشلۇق باش ئەلچىسى 2005-يىلى لىۋاننىڭ زۇڭلىسى خەلىل قەستكە ئۇچراپ قازا قىلغاندىن كىيىن ۋاشىنگتونغا قايتىپ كەلدى. ھازىرغىچە ئۇ دەمەشققە قايتىپ كەلمىدى. ئەمما ئوباما قەسەم بىرىپ ۋەزىپە تاپشۇرىۋالغان قىسقىغىنە بىر ئاي ئىچىدە ئامېرىكا 4 پارلامېنت ۋەكىللەر ئۆمىكىنى چەتئەللەرگە زىيارەتكە ئەۋەتتى، بىر پەۋقۇلئاددە ۋەكىللەر ئۆمىكى دەمەشقنى زىيارەت قىلدى.


(2009-03-13)-«شىنجاڭ خەلق رادىئو ئىستانسىسى» خەۋەرلەر تورى.
٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭

تولۇق ئوقۇش

ھىلارى خانىم ئىسرائىلىيە ۋە پەلەستىندە زىيارەتتە

ھىلارى خانىم ئىسرائىلىيە ۋە پەلەستىندە زىيارەتتە بولدى

ئامېرىكا دۆلەت كاتىپى ھىلارى كىلىنتون 2-مارت كەچتە ئىسرائىلىيىنىڭ بېن گۇرىئان خەلقئارا ئايروپورتىغا چۈشۈپ ئىسرائىلىيە، پەلەستىن رايونىدىكى 36 سائەتلىك زىيارىتىنى باشلىغان بولۇپ، بۇ ھىلارىنىڭ ۋەزىپىگە ئولتۇرغاندىن كېيىن ئىسرائىلىيە، پەلەستىن رايونىغا تۇنجى قېتىم زىيارەتكە بېرىشى.



ھىلارى ئىسرائىلىيىدە زىيارەتتە بولدى


2009- يىلى 3- مارت ئامىرىكىنىڭ دۆلەت كاتىپى ھىلارى كلىنتون خانىم ئىسرائىلىيىنىڭ ئېرۇسالىمدىكى چوڭ قىرغىنچىلىق خاتىرە سارىيىغا بېرىپ، ئەينى ۋاقىتتا ناتسىستلار قىرغىن قىلغان 6 مىليون يەھۇدىي ئۈچۈن گۈل چەمبىرەك قويدى.

شىنخۇا تورى، يېرۇسالېم،–3 مارت تېلېگراممىسى:
ئىسرائىلىيىدە زىيارەتتە بولۇۋاتقان ئامېرىكىنىڭ دۆلەت ئىشلىرى كاتىپى ھىلارى 3-مارت مۇنۇلارنى بىلدۈردى: پەلەستىن دۆلىتى قۇرۇش ئىسرائىلىيىنىڭ دۆلەت مەنپەئەتىگە ئۇيغۇن بولۇپ، ئامېرىكا پەلەستىن دۆلىتى قۇرۇشنى ئاكتىپ قوللايدۇ.
ئامېرىكا دۆلەت كاتىپى ھىلارى كىلىنتون 2-مارت كەچتە ئىسرائىلىيىنىڭ بېن گۇرىئان خەلقئارا ئايروپورتىغا چۈشۈپ ئىسرائىلىيە، پەلەستىن رايونىدىكى 36 سائەتلىك زىيارىتىنى باشلىغان بولۇپ، بۇ ھىلارىنىڭ ۋەزىپىگە ئولتۇرغاندىن كېيىن ئىسرائىلىيە، پەلەستىن رايونىغا تۇنجى قېتىم زىيارەتكە بېرىشى.
زىيارەت كۈن تەرتىپىگە ئاساسەن، ھىلارى 4-مارت ئىئوردان دەرياسىنىڭ غەربىي قىرغىقىدىكى شەھەر رامئاللاھقا بېرىپ، پەلەستىن مىللىي ھاكىمىيەت ئورگىنىنىڭ رەئىسى ئابباس ۋە دىپلوماتىيە مىنىستىرى فايېز بىلەن كۆرۈشىدىكەن .


– 3مارت ئىسرائىلىيە زۇڭتۇڭى پېرىس بىلەن ھىلارى ئېرۇسالىمدا بىرلەشمە ئاخبارات ئېلان قىلىش يىغىنى ئۆتكۈزدى.

«تەڭرىتاغ تورى»-(2009-03-04)
*****************************


ئىسرائىلىيەنىڭ ھەرقانداق ھۆكۈمىتىنى ئامېرىكا قەتئىي قوللايدۇ


ئامېرىكا قوشما شىتاتلىرى دىپلوماتىيە مىنىستىرى ھىلارى كلىنتون، ئامېرىكىنىڭ ئىسرائىلىيىدە مەيلى قايسى ھۆكۈمەت قۇرۇلىشىدىن قەتئىينەزەر قەتئىي قوللايدىغانلىقىنى ئېيتتى


(03-03-2009)
تۈركىيە ئاۋازى رادىئوسى خەۋىرى:

ئامېرىكا قوشما شىتاتلىرى دىپلوماتىيە مىنىستىرى ھىلارى كلىنتون، ئامېرىكىنىڭ ئىسرالىيىدە مەيلى قايسى ھۆكۈمەت قۇرۇلىشىدىن قەتئىينەزەر قەتئىي قوللايدىغانلىقىنى ئېيتتى.
غەززەگە ياردەم بېرىش مەقسىتىدە مىسىردا ئۆتكۈزۈلگەن خەلقئارا يىغىنغا ئىشتىراك قىلغاندىن كېيىن ئىسرائىلىيىشدە زىيارەتتە بولغان ھىلارى كلىنتون، جۇمھۇر رەئىسى شىمون پېرېس بىلەن ئۇچراشقاندىن كېيىن ئاخبارات ئېلان قىلىش يىغىنىدا نۇتۇق سۆزلەپ، ئامېرىكا بىلەن ئىسرائىلىيىنىڭ ئورتاق مەنپەئەتكە ۋە ئورتاق قىممەت ئۆلچىمىگە ئىگە ئىكەنلىكىنى قەيت قىلدى.
مىسىردا ئۆتكۈزۈلگەن ئىئانە قىلغۇچى دۆلەتلەر يىغىنىدا، ئىسرائىلىيە – پەلەستىن توقۇنۇشىغا خاتىمە بېرىلىشى ئۈچۈن ئىككى دۆلەتلىك تۈزۈلمىنىڭ ناھايىتى ياخشى چارە ئىكەنلىكىنى تەكىتلىگەن ھىلارى كىلىنتون، ئىسرائىلىيىگە راكېتا بومبىلىرى ئارقىلىق قىلىنىۋاتقان ھۇجۇملارنىڭ توختىتىلىشىنىڭ زۆرۈرلۈكىنى ئەسكەرتتى ۋە ئىسرائىلىيىنى ئۆز ئىچىگە ئالغان ھەرقانداق بىر دۆلەتنىڭ ئۆز پۇقرالىرى ھۇجۇمغا ئۇچراۋاتسا قاراپ تۇرالمايدىغانلىقىنى ئېيتتى.
ئىسرائىلىيە جۇمھۇر رەئىسى شىمون پېرېسمۇ، غەززەدىن راكېتا بومبىلىرى ئارقىلىق پۇقرالارغا ھۇجۇم قىلىۋاتقان ھاماسقا قارشى چارە – تەدبىر قوللىنىشىنىڭ زۆرۈرلۈكىنى ئىلگىرى سۈردى.
ھىلارى كلىنتون بىلەن پېرېس ئۇچرىشىشىغا ئامېرىكا قوشما شىتاتلىرى پرېزىدېنتى باراك ئوبامانىڭ يېڭىدىن تەيىنلەنگەن ئوتتۇرا شەرق ئالاھىدە ۋەكىلى مىتچېلمۇ ئىشتىراك قىلدى.
چۈشتىن كېيىن باش مىنىستىر ئەھۇد ئولمەرت بىلەن دىپلوماتىيە مىنىستىرى لىۋنى بىلەنمۇ بىر يەرگە جەم بولىدىغان ھىلارى كلىنتون، ئەتە ئىئوردان دەرياسىنىڭ غەربى قىرغىقىدا زىيارەتتە بولىدىكەن، ھەمدە پەلەستىن دۆلەت رەئىسى مەھمۇد ئابباس بىلەن بىر يەرگە جەم بولىدىكەن.

مەسئۇل مۇھەررىر: ئى. ئەمىن
************************


تولۇق مۇستەقىل پەلەستىن دۆلىتى قۇرۇلىشى كېرەك

ھىلارى كلىنتون، ئىسرائىلىيە - پەلەستىن تىنچلىقنىڭ ئىشقا ئاشۇرىلىشى ئۈچۈن، تولۇق مۇستەقىل پەلەستىن دۆلىتىنىڭ قۇرۇلىشى كېرەكلىكىنى ئېيتتى


(04-03-2009)
تۈركىيە ئاۋازى رادىئوسى خەۋىرى:

ئامېرىكا تاشقى ئىشلار مىنىستىرى ھىلارى كلىنتون، ئىسرائىلىيە بىلەن پەلەستىن ئارىسىدا تىنچلىقنىڭ ئىشقا ئاشۇرىلىشى ئۈچۈن تولۇق مۇستەقىل پەلەستىن دۆلىتىنىڭ قۇرۇلىشى كېرەكلىكىنى ئېيتتى.
ئوتتۇرا شەرق زىيارىتى جەريانىدا ئىسرائىلىيىنى زىيارەت قىلغان ھىلارى كلىنتون، باش مىنىستىر ئەھۇد ئولمېرت، مۇداپىئە مىنىستىرى ئەھۇد باراك، تاشقى ئىشلار مىنىستىرى تزىپى لىۋنى قاتارلىقلار بىلەن كۆرۈشتى.
ئۇچرىشىشتا، ئىسرائىلىيىنىڭ ھاماس باشقۇرىشىدىكى غەززە شەھىرىنىڭ چېگرىلىرىنى تاقىۋېتىشى مەيدانغا كەلتۈرگەن ئىنسانىي تراگىدىيىلەرگە مۇناسىۋەتلىك ئەندىشىلىرىنى تىلغا ئالغان ھىلارى كلىنتون ، پەلەستىنلىكلەرنىڭ ئىنسانىي ئىھتىياجلىرىنى قامدىيالىشى ئۈچۈن ئىسرائىلىيىنىڭ چېگرىلاردىن ئۆتۈش ئىشلىرىدا قولايلىق يارىتىپ بېرىدىغانلىقىغا ئىشىنىدىغانلىقىنى ئېيتتى.
تىنچلىقنىڭ ئىشقا ئاشۇرىلىشى ئۈچۈن تولۇق مۇستەقىل پەلەستىن دۆلىتىنىڭ قۇرۇلىشى ئىنكار قىلغىلى بولمايدىغان ئىش ئىكەنلىكىنى قەيت قىلغان ھىلارى كلىنتون، تىنچلىقنىڭ ئۇزۇن مۇددەت داۋام قىلىشى ئۈچۇن ئامېرىكا ھۆكۈمىتىنىڭ كۆرسىتىۋاتقان تىرىشچانلىقىنىڭ داۋاملىشىدىغانلىقىنى تەكىتلىدى.
ئامېرىكا تاشقى ئىشلار مىنىستىرى ھىلارى كلىنتون بىلەن ئوتتۇرا شەرق ئالاھىدە ۋەكىلى گىئورگى مىتچىلنىڭ، بۈگۈن پەلەستىن دۆلەت رەئىسى مەھمۇد ئابباس بىلەن ئىئوردانىيە دەرياسىنىڭ غەربى قىرغىقىدا ئۇچرىشىشى مۆلچەرلەنمەكتە.

مەسئۇل مۇھەررىرى: مىركامىل كاشىغەرىي
٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭



ھىلارى سۇرىيىگە «زەيتۇن شېخى» سۇندى
************************


ئىسرائىلىيەدە زىيارەتتە بولۇۋاتقان ئامېرىكىنىڭ دۆلەت كاتىپى ھىلارى ئىككى ئالاھىدە ئەلچىنى سۇرىيىگە ئەۋەتىپ ئىككى تەرەپ سۆھبىتى ئۆتكۈزمەكچى بولۇۋاتقانلىقىنى ئېيتتى ھەم ئىسرائىلىيە بىلەن پەلەستىننىڭ ئايرىم – ئايرىم مۇستەقىل دۆلەت بولۇپ تۇرۇشىنىڭ ئىسرائىلىيىنىڭ بىخەتەرلىكى ۋە ئىقتىسادىي تەرەققىياتى قاتارلىقلارغا ئەڭ پايدىلىق ئىكەنلىكىنى يەنە بىر قېتىم تەكىتلىدى. 2005 – يىلى، ئامېرىكىنىڭ سابىق زۇڭتۇڭى بۇش سۇرىيىنى تېررورلۇق تەشكىلاتىنى قوللىدى، دەپ، سۇرىيىدىكى ئەلچىسىنى قايتۇرۇپ كەتكەنىدى. ھىلارى مۇنداق دېدى: گەرچە ھازىر، ئامېرىكا بىلەن سۇرىيىنىڭ بۇنىڭدىن كېيىنكى مۇناسىۋىتىنىڭ قانداق بولىدىغانلىقىغا بىر نېمە دېگىلى بولمىسىمۇ، سۆھبەت ئۆز ئارا چۈشىنىشنى ئىلگىرى سۈرىدۇ، شۇڭا سىناپ بېقىشقا ئەرزىيدۇ. ھىلارى مۇنداق دېدى: ئامېرىكا سۇرىيىنىڭ پايتەختى دەمەشىققە تېزدىن ئالاھىدە ئەلچى ئەۋەتىپ، ئامېرىكا – سۇرىيە مۇناسىۋىتىنى ياخشىلايدۇ، زۇڭتۇڭ ئوبامامۇ سۇرىيىدە باش ئەلچى تۇرغۇزۇشنى ئەسلىگە كەلتۈرۈشنى ئېھتىياتچانلىق بىلەن ئويلىشىدۇ.

«جوڭگو ئاخبارات تورى»دىن
«شىنجاڭ گېزىتى»-(2009-03-05)
**********************************
(dawami toluqlap yollinidu)
**********************************

Hillary Clinton meets with Palestinian President Mahmoud Abbas at his Ramallah headquarters today(2009-yil 5-mart)
**********************************

تولۇق ئوقۇش