28 yilda bir qétim quyashqa iltija qilish

Yehudilarning 28 yilda bir qétim quyashqa iltija qilish pa'aliyiti


Fransiye axbarat agéntliqi xewirige qarighanda, érusalmdiki nechche on ming yehudi 2009-yili 8-aprél tang atmastinla «yigha témi» aldida quyashning chiqishini saqlap turghan, bu küni ular yéngi kötürülgen quyashqa iltija qilidighan bolup , bu en'eniwi pa'aliyet 28 yilda bir qétim ötküzülidiken.
Bu küni,«yigha témi»ning aldidiki xelq meydani aq sharpa artiwalghan er-ayal, chong-kichikler bilen toshup ketken bolup, etraptiki öylerning ögzilirimu bosh qalmighan. Yehudilar bu yerde bu künki quyashning deslepki nurlirini körüwélishni saqlaydiken
Quyashqa iltija qilghuchining éytishiche, yehudilarning en'eniwi qarishida quyash 28 yilda bir qétim aylinip eslidiki ornigha qaytidiken, bu küni quyashqa iltija qilishqa qatnishalighan kishi bir yil bext-sa'adetlik turmush kechüridiken.

munasiwetlik resimler:








«tengritagh tori»(2009-04-09)
********************************

تولۇق ئوقۇش

يەھۇدىيلار ئەسلىدە ئافرىقىدا دۆلەت قۇرماقچى بولغان

ئىخچام

يەھۇدىيلار ئەسلىدە ئافرىقىدا دۆلەت قۇرماقچى بولغان


ئەگەر ئوتتۇرا شەرقنى يېقىنقى ۋە ھازىرقى زاماندىكى مەڭگۈلۈك قىزىق نۇقتا دېسەك، يېرىم ئەسىردىن كۆپرەك ۋاقىتتىن بۇيان، زېمىنى ئانچە كەڭ بولمىغان پەلەستىندە ئۆزئارا قىرغىن قىلىۋاتقان يەھۇدىيلار بىلەن ئەرەبلەرنى رەقىب دېيىشكە بولىدۇ.
قەدىمكى زاماندا، يەھۇدىيلارنىڭ ئاخىرقى ھاكىمىيىتى مىلادى 135– يىلى گۇمران بولدى، رىم ئىمپېرىيىسى نۇرغۇن يەھۇدىينى زېمىنىدىن قوغلاپ چىقاردى ھەم ئەسلىدىكى «ئىسرائىلىيە»، «يەھۇدىي» دېگەن ئاتالغۇلارنىڭ ئورنىنى «سۇرىيە ۋە پەلەستىن» دېگەن يېڭى ئاتالغۇلار ئالدى.

ئۇنداقتا، 2000 يىل ئىلگىرى بۇ زېمىندىن يۈتكەن بۇ دۆلەت قانداق قىلىپ قايتىدىن بۇ يەردە باش كۆتۈرۈپ چىقتى؟


ئاسسىمىلياتسىيە بولۇشتىن دۆلەتنى ئەسلىگە كەلتۈرۈشنى ئوتتۇرىغا قويۇشقىچە

يەھۇدىيلار ئۆز مىللىتىنىڭ دىنىي ئېتىقادى ۋە ئۆرپ–ئادىتىنى ئۇزاقتىن بۇيان ساقلاپ كېلىۋاتقان بولسىمۇ، نەچچە مىڭ يىلدىن بۇيان دۇنيانىڭ ھەر قايسى جايلىرىدا تارقاق ئولتۇراقلىشىپ كەلدى، ئوتتۇرا ئەسىر ۋە كېيىنكى خېلى ئۇزاق تارىخىي مەزگىلدە يەھۇدىيلار ئومۇمىي سانىنىڭ مۇتلەق كۆپ قىسمىنى ئىگىلەيدىغان ياۋروپادىكى يەھۇدىيلارنىڭ ئاساسلىق سىياسىي خاھىشى «ئاسسىمىلياتسىيە بولۇش» بولۇپ، ئۇلار بۇرژۇئازىيىنىڭ «ئادەملەر دۇنياغا كۆز ئېچىشىدىلا باراۋەر بولىدۇ» دېگەن ئىدىيىسىدىن پايدىلىنىپ، يەھۇدىيلارنىڭ ياۋروپادىكى باشقا مىللەتلەر بىلەن بولغان باراۋەر ياشاش ھوقۇقىنى قولغا كەلتۈرۈشنى ئارزۇ قىلغان.
لېكىن، 1848 – يىلىدىكى ياۋروپا ئىنقىلابىدىن كېيىن، نۇرغۇن دۆلەتنىڭ فېئودال پادىشاھلىرى ئىنقىلابنى يەھۇدىيلارغا ئارتىپ قويدى ھەم قايتىدىن يەھۇدىيلارنى چەتكە قاققان ۋە ئۇلارغا زىيانكەشلىك قىلغان.
ئىنقىلابتىن كېيىن ھەر قايسى ئەللەردە مىللەتچىلىك كەيپىياتى كۈچىيىپ، «يات مىللەت» بولغان يەھۇدىيلار بىر تەرەپتىن ھەر قايسى ئەللەردە چەتكە قېقىلدى، يەنە بىر تەرەپتىن ئۇلاردا «نېمە ئۈچۈن ئۆزىمىزنىڭ دۆلىتىنى قۇرمايمىز؟» دېگەندەك چەكلىگىلى بولمايدىغان بىر خىل يېڭى كەيپىيات پەيدا بولۇشقا باشلىدى.
بۇ ئىدىيىنى تۇنجى بولۇپ ئوتتۇرىغا قويغان كىشى گېرمانىيىلىك يەھۇدىي موسېس ھېس بولۇپ، ئۇ 1862– يىلى «رىم ۋە يېرۇسالېم، ئاخىرقى مىللىي مەسىلە» دېگەن ئەسىرىنى ئېلان قىلىپ، «دۆلەتنى ئەسلىگە كەلتۈرۈش - يەھۇدىيلارنىڭ چىقىش يولى» دېگەن ئىدىيىنى تۇنجى قېتىم ئېنىق ئوتتۇرىغا قويغان.
1882– يىلى پولشالىق يەھۇدىي لېئو پىنكىستېيىن ئىمزاسىز ماقالە ئېلان قىلىپ: «بىز يەھۇدىيلار خەقنىڭ جۇۋىسىدا تەرلەۋاتىمىز، سىياسىي، ئىقتىسادىي جەھەتتە مۇۋەپپەقىيەت قازانغانسېرى باشقىلارنىڭ شۇنچە ئۆچمەنلىكىگە ئۇچراۋاتىمىز، بىز يەھۇدىيلارنىڭ بىردىنبىر چىقىش يولىمىز - مۇستەقىل دۆلەت قۇرۇش، بۇنىڭ ئۇسۇلى: بىز يەھۇدىيلارنىڭ ئۆزىمىزگە تەۋە دۆلىتىمىزنى قۇرۇش ئۈچۈن دۇنيا يەھۇدىيلار قۇرۇلتىيى ئېچىپ، مەبلەغ غەملەپ مۇۋاپىق يەر سېتىۋېلىش» دېدى.
شۇ يىلى روسىيىنىڭ خائېركوفتا ئوقۇۋاتقان 14 ستۇدېنت «تەۋرات»تىكى قىسسەلەردە تىلغا ئېلىنغان «زىئون تېغى - پەلەستىننى كۆرسىتىدۇ» دېگەندىن پايدىلىنىپ، «زىئونغا قايتىش» دەپ ئاتىلىدىغان بىر تەشكىلات قۇرغان.
1890– يىلى ئاۋسترىيىلىك بىرنبائۇم دېگەن كىشى زىئونىزم (يەھۇدىي قىساسچىلىقى) ئاتالغۇسىنى تۇنجى قېتىم ئوتتۇرىغا قويغان ھەم ئۇ يەھۇدىي قىساسچىلىقىنىڭ نامىغا ئايلانغان.
1894– يىلى فرانسىيىدە مەشھۇر دېرېيفۇس ۋەقەسى يۈز بەردى.
يەھۇدىي ئوفىتسېر دېرېيفۇسنىڭ بىگۇناھ زىيانكەشلىككە ئۇچرىشى غەربىي ياۋروپادىكى يەھۇدىيلارنىڭ مىللىي ھېسسىياتىنى ئۇرغۇتتى، بۇنىڭ بىلەن يەھۇدىي قىساسچىلىقى بارا – بارا يەھۇدىيلارنىڭ ئاساسىي ئېڭىغا ئايلاندى.
ۋېنگرىيىلىك يەھۇدىي خېرىزىلىنىڭ 1896– يىلى نەشر قىلىنغان «يەھۇدىي دۆلىتى» دېگەن كىتابىدا: «يەھۇدىي دۆلىتى قۇرۇش - بىردىنبىر چىقىش يولىمىز» دەپ ئېنىق ئوتتۇرىغا قويۇلدى.


ئافرىقىغا بېرىپ تەكشۈرۈپ، دۆلەت قۇرۇشقا تەييارلىنىش

يەھۇدىي دۆلىتىنىڭ دەسلەپتە ئىسرائىلىيە بىلەن بىۋاسىتە چېتىشلىقى يوق ئىدى.
«يەھۇدىي دۆلىتى» توغرىسىدا خېرىزىل پەلەستىن بىلەن ئارگېنتىنادىن ئىبارەت ئىككى لايىھىنى ئوتتۇرىغا قويغان.
ئۇنىڭ قارىشىچە، بۇ ئىككى جايدا «مىللەت مەۋجۇت بولمىغان زېمىن» بار بولۇپ، يەھۇدىيلاردەك «تىرىكچىلىك قىلىدىغان زېمىنى يوق مىللەت»نىڭ خاتىرجەم تىرىكچىلىك قىلىشىغا ناھايىتى مۇۋاپىق كېلەتتى.
دەسلەپكى دۆلەتنى ئەسلىگە كەلتۈرۈش لايىھىسى خىلمۇ خىل بولدى:
ئەنگلىيە ئافرىقىدىن بىر پارچە زېمىننى يەھۇدىيلارغا سېتىپ بېرىپ، «يەھۇدىي دۆلىتىنىڭ ئۇلى» قىلىش تەكلىپى بەرگەن،
يەنى بەزىلەر جۇڭگونىڭ شەرقىي شىمالى ياكى لاتىن ئامېرىكىسىدىن يەر سېتىۋېلىش توغرىسىدىمۇ چوت سوققان،
ئۇلارنىڭ تەپەككۇرى يەھۇدىي بايلارنىڭ مالىيە كۈچىدىن پايدىلىنىپ، ئىگىسىز قاقاس يەر سېتىۋېلىپ دۆلەت قۇرۇشتىن ئىبارەت، خالاس.

1903 – يىلى ئەينى چاغدىكى روسىيىنىڭ يەھۇدىيلارغا قارشى تۇرۇش ھەرىكىتىنى كۆزدە تۇتۇپ، ئەنگلىيىنىڭ مۇستەملىكە ئىشلىرى ۋەزىرى جوسېف چېمبېرلېيىن شېئودور خېرىزىل رەھبەرلىكىدىكى زىئونىزم تەشكىلاتىغا «ئەنگلىيىگە قاراشلىق ئۇگاندا پىلانى»نى ئوتتۇرىغا قويۇپ، ئەنگلىيىگە قاراشلىق شەرقىي ئافرىقىدىكى 13 مىڭ كۋادرات كىلومېتىر زېمىننى يەھۇدىيلارنىڭ يۇرت–ماكانى قىلىشقا ئاجرىتىپ بەرمەكچى، ئەگەر يەھۇدىيلار كۆچمەن بولۇپ بارماقچى بولسا، «يېشىل چىراغ» يېقىپ بېرىدىغان بولدى.
نۇرغۇن كىشى زىيانكەشلىككە ئۇچراۋاتقان يەھۇدىيلارنىڭ بۇ يەرگە ئورۇنلىشىشىنى ئۈمىد قىلدى.
1903– يىلى شۋېتسارىيىنىڭ باسېلدا ئېچىلغان زىئونىزم قۇرۇلتىيىدا كۆپ تەرەپ بۇ پىلان توغرىسىدا كەسكىن مۇنازىرە قىلدى.
2– يىلى(1904-يىلى) زىئونىزم قۇرۇلتىيىدا يېڭى يۇرت–ماكاننى تەكشۈرۈشكە ئۈچ ۋەكىل ئەۋەتىش بېكىتىلدى. بۇ يەرنىڭ ئېگىزلىك كىلىماتى بىلەن ياۋروپانىڭ كىلىماتى ئوخشاپ كېتىدىغان بولۇپ، بۇ جاي ياۋروپادىكى يەھۇدىيلارنىڭ كۆچۈپ بېرىشىغا مۇۋاپىق كېلىدىغان بولسىمۇ، ئېگىزلىكنىڭ ھەممە يېرىدە خەتەرلىك ياۋايى ھايۋان بولغاچقا، ئۇنىڭ ئۈستىگە ئۇ يەردە يەرلىك ئاھالىلەر ئەسلىدىلا ناھايىتى كۆپ بولۇپ، ئافرىقىدىكى نوپۇس ئەڭ زىچ رايون بولغاچقا، يەرلىك كىشىلەرنىڭ ياۋروپالىق كۆچمەنلەرنى قوبۇل قىلىشى ناتايىن ئىدى.
زىئونىزم قۇرۇلتىيى تەكشۈرۈش ئۆمىكى تاپشۇرغان دوكلاتنى مۇھاكىمە قىلغاندىن كېيىن، 1905– يىلى ئەنگلىيىنىڭ تەكلىپىنى چىرايلىق رەت قىلىشنى قارار قىلدى.

ئارگېنتىنا لايىھىسى خېرىزىل دەسلەپتە ئوتتۇرىغا قويغان «يەھۇدىي دۆلىتى» گە ئالاقىدار ئىككى لايىھىنىڭ بىرى ئىدى.
چۈنكى ئارگېنتىنانىڭ پامپاس ئوتلىقى كەڭ، ئادەم شالاڭ، گېرمانىيىلىك نۇرغۇن كۆچمەن بار بولۇپ، ئۇلارنىڭ كۆپىنچىسى يەھۇدىي ئىدى،
خېرىزىلنىڭ دۆلەتنى ئەسلىگە كەلتۈرۈش پرىنسىپى «زېمىنى يوق بۇ مىللەتنى ئورۇنلاشتۇرۇش ئۈچۈن، مىللەت يوق بىر پارچە زېمىن تېپىش» ئىدى،
شۇڭا، ئۇ ئارگېنتىنا ناھايىتى مۇۋاپىق دەپ قارىدى،
لېكىن، ئارگېنتىنا لايىھىسى تېزلا ئىنكار قىلىندى، چۈنكى، ئۇ جايدا گېرمانىيىلىك كۆچمەنلەر ئارىسىدىكى مۇناسىۋەت جىددىي بولۇپ، يەھۇدىيلار ئۈستۈنلۈكنى ئىگىلىمەيتى، شۇڭا، يەھۇدىي سودىگەرلەر بۇ پىلانغا قىزىقمىدى.

1908– يىلى يەھۇدىيلار پەلەستىندىن يەر سېتىۋېلىپ، كۆچمەنلەرنى ئورۇنلاشتۇرۇپ، ئۇنى تەشكىللىك تىرىلدۈرمىچىلىك ھەرىكىتىگە ئايلاندۇردى.
1909– يىلى «كىبۇتىز» دەپ ئاتالغان يەھۇدىيلار مەھەللىسى پەلەستىندە تۇنجى بولۇپ پەيدا بولدى، 1–دۇنيا ئۇرۇشىنىڭ ئالدىغىچە، شەرقىي ياۋروپادىن تەخمىنەن 40 مىڭ يەھۇدىي پەلەستىنگە كۆچۈپ كەلدى.


ئىسرائىلىيە دۆلەت بولۇپ قۇرۇلۇپ ئەتىسىلا ئۇرۇش پارتلىغان

1–دۇنيا ئۇرۇشىنىڭ پارتلىشى يەھۇدىيلار دۆلىتى بىلەن پەلەستىننى يەنىمۇ بىر قەدەم يېقىنلاشتۇردى:
يەھۇدىيلارنى ئۆزىگە تارتىش ئۈچۈن، ئەنگلىيە دىپلوماتىيە ۋەزىرى بالفۇر پەلەستىندە «يەھۇدىيلار يۇرتى» قۇرۇشنى قوللايدىغانلىقىنى جاكارلىدى، 65 سۆزلۈك بۇ خەت يەھۇدىي قىساسچىلىقىنىڭ «تىلتۇمارى»غا ئايلاندى.
1920– يىلى ئەنگلىيە پەلەستىننى ئىشغال قىلىپ ھۆكۈمرانلىق قىلىشقا باشلىدى، ئىككى يىلدىن كېيىن ئۆزىگە پىششىق بولغان «ئايرىپ ئىدارە قىلىش» ھىيلە – مىكرىنى قوللىنىشقا باشلىدى.

2–دۇنيا ئۇرۇشى داۋامىدا، ياۋروپادا 6 مىليون يەھۇدىي ھاياتىدىن ئايرىلىپ، يەھۇدىيلارنىڭ قۇرۇلمىسىدا تەلتۆكۈس ئۆزگىرىش بولدى، «يۇرت – ماكانىغا قايتىش» نۇرغۇن ئازاب – ئوقۇبەتنى باشتىن كەچۈرگەن يەھۇدىيلارنىڭ ئومۇميۈزلۈك يۈرەك ساداسىغا، «يەھۇدىي دۆلىتىنى ئەسلىگە كەلتۈرۈش» - غەرب دۆلەتلىرىنىڭ ئورتاق تونۇشىغا ئايلاندى.
1947– يىل 11– ئاينىڭ 29– كۈنى ب د ت كېڭىشىنىڭ يىغىنىدا پەلەستىن بىلەن ئىسرائىلىيىنى ئايرىپ ئىدارە قىلىش قارارى ماقۇللىنىپ، ئىككىنچى يىلىدىن باشلاپ ئەنگلىيىنىڭ ھاۋالىلىق (مانداتلىق) باشقۇرۇش ھۆكۈمرانلىقى ئاخىرلاشقاندىن كېيىن، ئەرەب دۆلىتى ۋە يەھۇدىي دۆلىتى قۇرۇپ، پەلەستىننى ئايرىپ ئىدارە قىلىش بەلگىلەندى.

1948– يىل 5– ئاينىڭ 14– كۈنى، ئەنگلىيىنىڭ ھاۋالىلىق (مانداتلىق) ھۆكۈمرانلىقى ئاخىرلىشىشتىن بىر كۈن بۇرۇن بېن گۇرىئان تېل ئاۋىۋدا يەھۇدىي دۆلىتىنىڭ قۇرۇلغانلىقىنى، دۆلەت نامىنىڭ «ئىسرائىلىيە» دەپ بېكىتىلگەنلىكىنى جاكارلىدى.
خۇددى بېن گۇرىئان ئېيتقاندەك، يەھۇدىي قىساسچىلىقى ھەرىكىتى چوڭ دۆلەتلەر ئارىسىدىكى زىددىيەتتىن پايدىلىنىپ، يەھۇدىيلار ئۆزىگە تەۋە زېمىننى قولغا كەلتۈرگەن بىر قېتىملىق ئۇچىغا چىققان سىياسىي ھەرىكەت بولدى،
بۇ يول ئەگرى – توقاي، جاپا – مۇشەققەتلىك بولۇپ، «ئارقاندا ئەمەس، بەلكى قىل ئۈستىدە ماڭغانلىق ئىدى».
لېكىن، ئۇلار بۇ يولدا ماڭالىدى.
ھالبۇكى، ئەرەبلەر روشەنكى «مەغلۇبىيەت»نى ئېتىراپ قىلىشنى خالىمىدى،
ئىسرائىلىيە دۆلىتى قايتىدىن پەيدا بولغان كۈننىڭ ئەتىسى بەش ئەرەب دۆلىتى ئىسرائىلىيىگە جەڭ ئېلان قىلدى،
«يەھۇدىي دۆلىتىنى يوقىتىش» - ئاخىرقى مەقسەت قىلىنغان 1–قېتىملىق ئوتتۇرا شەرق ئۇرۇشى پارتلىدى،
مۇتلەق ئۈستۈنلۈكنى ئىگىلىگەن ئەرەب بىرلەشمە ئارمىيىسى «تېز ئۇرۇش قىلىپ، تېز غەلىبە قىلىپ، ئىسرائىلىيىنى ئۈچ ھەپتە ئىچىدە تۈپتۈز قىلىۋېتىش تەك جەڭ نىشانىنى بېكىتتى،
60 نەچچە يىلدىن كېيىنكى بۈگۈنكى كۈندە ئەينى چاغدىكى «زىئون»نىڭ ئەتراپىدا ھازىرقىدەك سىياسىي تېررىتورىيە پەيدا بولىدىغانلىقىنى ھېچكىممۇ خىيالىغا كەلتۈرمىگەن بولۇشى مۇمكىن.


«يەر شارى ۋاقىت گېزىتى»دىن
«شىنجاڭ گېزىتى»-(2009-02-23)م
*********************************

تولۇق ئوقۇش

يەھۇدىيلار ئۆزلىرىنى «ئەقىللىق» دەپ قارىمايدۇ

ئىخچام

يەھۇدىيلار ئۆزلىرىنى «ئەقىللىق» دەپ قارىمايدۇ


غەرب دۇنياسىدا: «ئۈچ يەھۇدىي بىر يەرگە كەلسە، دۇنيانىڭ تەقدىرىنى بەلگىلىيەلەيدۇ» دەيدىغان گەپ بار.
يەھۇدىيلارنىڭ «ئەقىللىق» دەپ سانىلىشىغا يەھۇدىيلارنىڭ سودا ساھەسىدە مۇۋەپپەقىيەت قازىنىشى ۋە ئۇلار ئىگە بولغان زور بايلىق سەۋەب بولغان. ئەمەلىيەتتە يەھۇدىيلار تۇغۇلۇشىدا باشقا مىللەتلەردىن «ئەقىللىق تۇغۇلغان» بولماستىن، ئۇلار پەقەت ئەقىل بۇلىقىدىن ئىبارەت بۇ بىباھا بايلىقنى قانداق ئېچىشنى بىلگەنلىكى ئۈچۈن ئەقىللىق، دېيىشكە بولىدۇ.
يەھۇدىيلارنىڭ نەزەرىدە ھەر قانداق نەرسە باھالىق بولۇپ، يوقاتقان تەقدىردىمۇ قايتا ئېرىشكىلى بولىدۇ، لېكىن پەم – پاراسەت ئادەمنىڭ ھاياتىدىكى بىباھا بايلىق ھېسابلىنىدۇ.

«يەر شارى ۋاقىت گېزىتى» نىڭ بىر مۇخبىرى ئوتتۇرا شەرقتە ئۇزاق يىل تۇرغان بولۇپ، يەھۇدىيلار بىلەن ئۇچرىشىش جەريانىدا، ئۇلارنىڭ ئالاھىدە زېرەك مىللەت ئىكەنلىكىنى ھېس قىلمىغان.
ئۇنىڭ قارىشىچە، يەھۇدىيلارنىڭ ھەممىسى ئىقتىدارلىق ئەمەس ئىكەن، ئۇلارنىڭ ئىچىدە نۇتۇق ئىقتىدارى يوق، ئىچ مىجەز كىشىلەرمۇ بار ئىكەن. مۇخبىر يەھۇدىيلار بىلەن پاراڭلىشىش جەريانىدا،
ئۇلارنىڭ ئاتالمىش «يەھۇدىيلارنىڭ ئەقىل – پاراسىتى»، «يەھۇدىيلارنىڭ سودا قىلىش يولى» دېگەندەك كىتابلاردىن بىزار ئىكەنلىكى، ئۇنى پەقەت نەشرىيات سودىگەرلىرىنىڭ پۇل تېپىش ۋە قايمۇقتۇرۇش ئۇسۇلى، دەپ قارايدىغانلىقى، بۇ خىلدىكى كىتابلاردا قاملاشمىغان مەزمۇنلار، مەسىلەن: «يەھۇدىي دادىلار بالىلىرىنى ئېگىزدىن پەسكە سەكرەشكە بۇيرۇپ، ئۆزىنىڭ پەستە تۇرۇپ تۇتۇۋالىدىغانلىقىنى ئېيتىدىكەن، بالا سەكرىگەن چاغدا، دادىسىنىڭ كارى بولمايدىكەن، بالا قاتتىق يىقىلغاندىن كېيىن، ئاندىن بالىسىنى ‹ئۆزۈڭدىن باشقا ھېچكىمگە ئىشەنمە› دەپ تەربىيىلەيدىكەن؛ شۇنىڭدەك ئانا تەۋراتقا ھەسەل سۈرۈپ، بالىسىنى كىچىكىدىن باشلاپ تەۋراتنى ياخشى كۆرۈشكە ئۈندەيدىكەن» دېگەنگە ئوخشاش ساغلام بولمىغان سۆز – جۈملىلەر بارلىقىنى بىلگەن.

مۇخبىرنىڭ بىر يەھۇدىي دوستى ئۆزلىرىنىڭ بالىلىرىنى ئەزەلدىن بۇنداق تەربىيىلىمەيدىغانلىقىنى ئېيتقان. ئۇلار ئائىلە تەربىيىسىگە بەكرەك ئەھمىيەت بېرىدىكەن. يەھۇدىيلار ئېسىل ھېكمەتلىرى ئارقىلىق بالىلىرىنى سەمىمىي، تىرىشچان بولۇشقا ئۈندەيدىكەن.
مۇخبىر يەھۇدىي دوستلىرىنىڭ تەكلىپ قىلىشى بىلەن بايراملىق ئائىلىۋى ئولتۇرۇشلارغا كۆپ قېتىم قاتنىشىپتۇ. بۇ جەرياندا ئۇ كىشىلەرنىڭ ھەممىسىنىڭ قولىدا «يەھۇدىي ھېكمەتلىرى» دېگەن كىتابنىڭ بارلىقىنى، ئولتۇرۇشتا يېشى كىچىك بالىدىن باشلاپ كىتاب ئوقۇيدىغانلىقىنى كۆرگەن. ئۇلارنىڭ قولىدىكى كىتابلار ئېسىل، جەلپ قىلارلىق بولۇپ، پەلسەپىۋى، ئاممىباپ، چۈشىنىشلىك ئىكەن، بۇنى ئوقۇپ چوڭ بولغان بالىلار چوڭ بولغاندىن كېيىن سۆز – ھەرىكىتىدە كىتابنى ئاساس قىلىدىكەن.
ئىسرائىلىيىنىڭ داڭلىق يازغۇچىسى ئوز: «يەھۇدىي مىللىتىنىڭ گېنىنى ھەرگىز باشقا مىللەتنىڭ گېنىدىن ياخشى، دەپ كەتكىلى بولمايدۇ. ئەگەر بۇنىڭغا جاۋاپ تېپىشقا توغرا كەلسە، جاۋابى ناھايىتى ئاددىي - يەنى كىتاب.
سەۋەبى، ناھايىتى ئۇزاق دەۋرلەر جەريانىدا، يەھۇدىيلارنىڭ كىتابتىن باشقا ھېچنېمىسى بولمىدى.
جۇڭگولۇقلار سەددىچىن سېپىلىنى ياساۋاتقاندا، يەھۇدىيلار كىتاب كۆردى،
مىسىرلىقلار ئەلئېھرامنى ياساۋاتقاندا يەھۇدىيلار يەنىلا كىتاب كۆردى» دېگەن.


«شىنجاڭ گېزىتى» -(2009-02-27)
مەنزىل
http://palastinbiz.blogspot.com/
**************************************

تولۇق ئوقۇش

Sehyunizm

ئىخچام

Sehyunizm

Éniqlima:


Sehyunizm - Irqchi we radikal herikettur. Sehyun sözi quddustiki sehyun téghining namidin élin'ghan. Miladidin ilgiriki oninchi esirde dawud hibron (hazirqi xeliyl)din beytulmuqeddeske köchken chaghda özining qesirini bu jaygha tikligen. Bu isim dawud padishahliqigha we suleymanning heykilini yéngidin bina qilip quddusni uning payitexti qilishqa ishare qilidu.
Yéqinqi zaman sehyuni herikiti sehyuniyliq pikrining yéqinqi we hazirqi zamandiki tünji dahisi sanilidighan awistiriyelik yehudiy hirtzlning shexsiyiti bilen munasiwetlik bolup, dunyadiki sehyuniylar herikiti uning qarashliri buyiche pa'aliyet élip baridu.


Qorulushi we asasliq kishiliri:


Xelq'ara sehyunizmining tarixi, pikri we siyasiy yiltizliri bar bolup, bu heqte töwendiki basquchlar buyiche toxtilip ötüshni teqezza qilidu:
- sehyun kelimisi miladidin ilgiriki 1000-960-yilliri arisida öz padishahliqini tesis qilghan dawudqa nazil qilin'ghanda birinchi qétim kona ehdte tilgha élin'ghan.
- mukabiyler herikiti: miladidin ilgiriki 586-538-yilliri babil asaritidin qaytish harpisida otturigha chiqqan bu heriketning birinchi ghayisi sehyun'gha qaytish we suleyman heykilini bina qilish idi.
- barkohaba herikiti (118-138m): bu yehudiy yehudiylarning qelbidiki hisyatni oyghaytti we pelestin'ge toplinip, u yerde yehudiy döliti tesis qilish üchün righbetlendürdi.
- girtli mozes herikiti: barkohaba herikiti bilen oxshiship kitetti.
- turghunluq mezgili: yehudiylarning bésimgha düch kilishi we chéchilip kitishi seweplik yehudiylar pa'aliyitide turghunluq yüz bergen. Shundaq bolushigha qarimay yehudiylardiki milliy hisiyat ajizlimay dawam qilip keldi.
- dawid robin we oqughuchisi molox herikiti (1501m-1532m): bular isra'il padishahliqi tesis qilish üchün yehudiylarni choqum pelestin'ge qaytishqa righbetlendürgen.
- monshe ibn isra'il (1604-1657m): sehyunist pilanlarning deslepki tuxumi. Sehyunist ghayilerning emelge éshishi yolida en'giliyeni ishqa sélishning muhimliqini küntertipke kirgüzgen.
- sebatay sewi (1626-1676m) herikiti: yehudiylarning qutquzghuchi mesihi ikenlikini élan qilghan. Uning sayisida yehudiylar pelestin'ge qaytishqa kirishti. Emma bu esnada ularning qutquzghuchisi ölgen idi.
- rochéyld we musa montefiriy bashchiliqidiki baylar herikiti: meqset, tünji qedemde pelestinde zémin'gha ige bolush üchün yehudiy turalghulirini[size=4][color=Blue]sehyunizm- pelestin zéminida yehudiy döliti qorushni we bu wasite bilen pütün dunyagha hökümran bolushni meqset qilghan siyasiy, irqchi we radikal herikettur. Sehyun sözi quddustiki sehyun téghining namidin élin'ghan. Miladidin ilgiriki oninchi esirde dawud hibron (hazirqi xeliyl)din beytulmuqeddeske köchken chaghda özining qesirini bu jaygha tikligen. Bu isim dawud padishahliqigha we suleymanning heykilini yéngidin bina qilip quddusni uning payitexti qilishqa ishare qilidu.
Yéqinqi zaman sehyuni herikiti sehyuniyliq pikrining yéqinqi we hazirqi zamandiki tünji dahisi sanilidighan awistiriyelik yehudiy hirtzlning shexsiyiti bilen munasiwetlik bolup, dunyadiki sehyuniylar herikiti uning qarashliri buyiche pa'aliyet élip baridu.


Qorulushi we asasliq kishiliri:


Xelq'ara sehyunizmining tarixi, pikri we siyasiy yiltizliri bar bolup, bu heqte töwendiki basquchlar buyiche toxtilip ötüshni teqezza qilidu:
- sehyun kelimisi miladidin ilgiriki 1000-960-yilliri arisida öz padishahliqini tesis qilghan dawudqa nazil qilin'ghanda birinchi qétim kona ehdte tilgha élin'ghan.
- mukabiyler herikiti: miladidin ilgiriki 586-538-yilliri babil asaritidin qaytish harpisida otturigha chiqqan bu heriketning birinchi ghayisi sehyun'gha qaytish we suleyman heykilini bina qilish idi.
- barkohaba herikiti (118-138m): bu yehudiy yehudiylarning qelbidiki hisyatni oyghaytti we pelestin'ge toplinip, u yerde yehudiy döliti tesis qilish üchün righbetlendürdi.
- girtli mozes herikiti: barkohaba herikiti bilen oxshiship kitetti.
- turghunluq mezgili: yehudiylarning bésimgha düch kilishi we chéchilip kitishi seweplik yehudiylar pa'aliyitide turghunluq yüz bergen. Shundaq bolushigha qarimay yehudiylardiki milliy hisiyat ajizlimay dawam qilip keldi.
- dawid robin we oqughuchisi molox herikiti (1501m-1532m): bular isra'il padishahliqi tesis qilish üchün yehudiylarni choqum pelestin'ge qaytishqa righbetlendürgen.
- monshe ibn isra'il (1604-1657m): sehyunist pilanlarning deslepki tuxumi. Sehyunist ghayilerning emelge éshishi yolida en'giliyeni ishqa sélishning muhimliqini küntertipke kirgüzgen.
- sebatay sewi (1626-1676m) herikiti: yehudiylarning qutquzghuchi mesihi ikenlikini élan qilghan. Uning sayisida yehudiylar pelestin'ge qaytishqa kirishti. Emma bu esnada ularning qutquzghuchisi ölgen idi.
- rochéyld we musa montefiriy bashchiliqidiki baylar herikiti: meqset, tünji qedemde pelestinde zémin'gha ige bolush üchün yehudiy turalghulirini qorush, arqidin yehudiy dölitini ruyapqa chiqirishtin ibaret idi.
- mustemlike idiyisi herikiti: bu heriket 19-esirning bashlirida pelestinde yehudiy döliti qorush üchün yehudiylarni heriketlinishke chaqirghan.
- 1882-yili rosiyede yüz bergen yehudiy qetli'amidin kéyin meydan'gha chiqqan zurawan yehudiy herikiti: bu mezgilde girmaniyelik héyklér «peyghemberlerning sözlirige köre yehudiylarning pelestin'ge qaytishi» namliq kitawini yazghan.
- miladi 1893-yili gérmaniye yazghuchisi nasan bérnba'om teripidin tünji qétim sehyunizm (Zionism) atalghusi istimal qilin'ghan.
- 1882-yili rosiyede tünji bolup «sehyun söygüsi» namidiki bir heriket otturigha chiqqan. Bu heriketning himayichiliri «sehyun yéqinliri» isimidiki olturushlar buyiche toplinatti. Bu heriket 1890-yili «süriye we pelestindiki déhqan we sana'etchi yehudiylargha yaridem birish jem'iyiti» nami astida étirap qilin'ghan. Bu jem'iyetke lyun bnskr bashchiliq qilatti. Bu heriket pelestin'ge hijret qilishqa, ibriyye tilini tirildürüshke heydekchilik qilishni meqset qilatti.
- awistiriyelik yehudiy zhurnalist tyodor hértzlgha mensup yéqinqi zaman sehyunizm herikiti: hértzl 1860-yili 5-ayning 2-küni bodapistta dunyagha kelgen, 1878-yili wéyenna unwérsititidin hoquq ilmi diblomini alghan. Uning mana men dep chiqip turidighan asasliq ghayisi pelestinde yehudiylar döliti qorushni bashlan'ghuch qilip turup, yehudiylarning dunyagha hökümran bolushigha heydekchilik qilishtin ibaret idi. U bu xususta sultan abdulhemiyd ikkinchi bilen ikki qétim sodilishshqa tirshqan bolsimu, netijige érishelmigen. Ene shu chaghdin bashlap dunya yehudiyliri sultanni yéqitish we islam xelipilikini emeldin qaldurush üchün heriket qilishqa bashlighan.
- hértzl 1897-yili fransiyelik yehudiy ofitsir dryfosning fransiyedin girmaniyege herbi melumatlarni yollap bergenlik xiyaniti bilen (1894m) sotqa tartilishidin paydilinip, tünji qétimliq xelq'ara sewiyidiki sehyunistlar qorultiyini chaqirdi. Ofitsir kéyin aqlandi. Hértzlmu bu yekke shekildiki bir weqeni yehudiylarning tiradigiyisi, dep teswirlesh arqiliq netijige érishti. Hértzl «yehudiy döliti» namliq meshhur kitabini neshir qildurdi. Bu kitab uninggha xéli köp sanda qollighuchi hazirlap berdi. Bu ehwal uning 1897-yili 8-ayning 29- 31-künliri arisida shiwitsiyening bali shehiride birinchi qétimliq sehyunlar qorultiyini chaqirishining ilhami boldi.
U bu qurultay heqqide ilawe qilip mundaq dégen: «mendin eger qurultayning pa'aliyetlirini xulasilesh telep qilinip qalsa, men hemmeylening qoliqigha ‹men yehudiy dölitini alliqachan qorup boldum› deymen, belki waqiraymen».
U dunya yehudiylirini etrapigha toplashta muweppiqiyetke érishti. Shuningdek u dunya tarixidiki eng xeterlik qararliri dep tonulghan «sehyun hökümdarliri desturliri»ni otturigha chiqarghan yehudiylarning yiraqni körerlirini toplashtimu netijige érishti. Bu destur yehudiylarning özgertilgen muqeddes kitablirini chiqish qilghan idi. Ene shu waqittin bashlap yehudiylar özlirining seplirini muqimlashturdi, weyran qilghuch ghayilirini emelge ashurush üchün sezgürlük, yéraqni körerlik bilen yushurun heriket qilidighan boldi;
Bizning dewrimizde uning netijisi hemmige roshen körinidighan ehwalgha keldi.


Pikir we étiqadliri:


Sehyunizm özining pikir we eqidilirini yehudiylar teripidin özgertiwétilgen muqeddes kitablardin alidu. Sehyunizm özining pikirini «sehyun hökümdarliri desturliri»da otturigha qoyghan.
(ularni töwendikilerni otturigha qoyidu:-t)
Sehyunizm pütün dunya yehudiylirini ismi isra'il bolghan birla döletning puxrasi, dep qobul qilidu.
Sehyuniylar ularning ilahliri yehuwa wede qilghandek yehudiylarni dunyagha hökümran qilishni meqset qilidu, bu, nil deryasidin furat deryasighiche suzulghan wede qilin'ghan zéminda özlirining hökümitini royapqa chiqirishni chiqish qilidu.
Yehudiylarning tallan'ghan bir irq ikenlikini, bu seweplik dunyagha höküm qilish heqqining barliqini, bashqa xelqlerni özlirining xizmetchiliri, dep étiqad qilidu.
Dunyagha hökümranliq qilishning eng saghlam yoli qorqutush we zurawanliqni chiqish qilghan bir sistima qorup chiqish.
Jama'etchilikke hökümran bolush üchün siyasiy erkinlikni cheklimisiz shekilde xizmet qildurushqa chaqiridu. Ular mundaq deydu: ularni tuziqimizgha chürüsh üchün qandaq yemlerni birishimizni bilishimiz lazim.
Din hökümran bolidighan dewr axirlashti, dewrimizde pulning we siyasetning hökümranliqi küchke ige, bizning dunyagha hökümran bolushimizni qolaylashturush üchün pul we siyasetni barliq wastiler arqiliq qolimizgha merkezleshtürüshimiz lazim.
Siyaset exlaqning eksi bolup, uningda chuqum hile-mikir we riya bolushi lazim. Semimiyet we pezilet siyasetning teripi buyiche rezilliktur.
Oqutquchi, xizmetchi, bala terbiyeligüchi we ayallar külüblirigha oxshighan yerlerge bir qatar tedbirler arqiliq öz ademlirimizni qoyup, kishilerni shertsiz shekilde rezillikler ichige chöktüriwétishimiz lazim.
Ghayilirimizge xizmet qilghanla bolidiken para, aldamchiliq we xiyanet dégenlerni ikkilenmestin ishqa sélishimiz lazim, dep qaraydu.
Bizge qarighularche ita'et qilishqa kapaletlik qilish üchün qorqunch sélishqa heriket qilishimiz lazim. Bizning barliq isyan we qozghilangni yütiwétidighan qattiq qolliqimiz omumliship ketsila yiterlik.
Xelqning aldinishi, ularning ziyanlirini közleydighan pilanlarning emelge éshishida bilmestin yaridemlishishi üchün erkinlik, barawerlik we qérindashliqqa oxshighan shu'arlarni towlap turishimiz lazim.
Qolimizdiki pul we ölimalirimizning kesipliri bilen munasiwetlik ilimge tayan'ghan aqsüngeklikni teshwiq qilishimiz, küchlendürishimiz lazim.
Bashliqlarni changgilimizgha kirgüzüp, uning teyinlinish ishlirini qolimizda tutishimiz lazim. Ularni tallash exlaqiy sewiyilirining tüwenliki, tejribisizliki we mensepperestlikini étibargha alghan asasta élip bérilishi kérek.
Dunyani biz xalighan terepke yüzlendürüp biridighan aktip küch metbu'atqa hökümran bolushimiz lazim.
Hökümdarlar bilen xelq, xelq bilen hökümdarlar otturisidiki boshluqni kéngeytiwétish lazim; Bundaq qilghanda bashliq hasisini yoqitip qoyghan qarighugha oxshap qalidu-de, kursisini saqlap qélish üchün bizdin panahliq soraydu.
Barliq küchlerning élishishi üchün ularning arisigha xusumet ötlirini yéqishimiz, hakimiyetni barliq küchler érishishke tirishidighan muqeddes ghaye ornigha kötirishimiz, döletler otturisida, hetta her bir döletning ichide urush otlirini yélinjitishimiz lazim. Shundaq qilghandila küchler ajizlishidu, hökümetler yéqilidu-de, bizning dunyawiy hökümetlirimiz ularning ornigha desseydu.
Zulum ichidiki kembeghel xelqlerning yénigha ularning zulumdin qutquzghuchiliri, azat qilghuchiliri süpitide barimiz-de, ularni bir tereptin sotsiyalizmchilar, anarxist, kominist we masunlardin ibaret bizning eskerlirimizning seplirige qétilishqa chaqirsaq, yene bir tereptin acharchiliqtin paydilinip köpchilikning üstidiki hökümranliqimizni kücheytip, qarshimizgha chiqqanlarni biterep qilishta ularning küchliridin paydilinishimiz lazim.
Qandaqla bolmisun monupul qiliwalghan altunlirimiz arqiliq iqtisadiy sahelerdiki kirzislardin yaxshi paydilinip, hemmini özimizge ita'et qildurushimiz lazim.
Biz hazir yushurun wastilirimizning sayisida , eger bir dölet bizge hujum qilsa, bashqa biri bizni qoghdash üchün atlan'ghudek derijide küchlük weziyette turiwatimiz.
Erkinlik sözi kishilerni allah bilen toqunushqa, uning sünnige qarshi turushqa élip baridu, shunga hakimyetning qolimizgha ötüshi üchün bu we buninggha oxshighan sözlerni janlandurishimiz lazim.
Bizning mexpi, tip- tinch we küchlük shekilde pa'aliyet élip baridighan, ezaliri dawamliq özgirip turidighan héchkim weyran qilip tashliyalmaydighan yushurun küchimiz bar. Mana bu jem'iyet hökümdarlirini xalighan yerge yüzlendürishimizning kapaliti.
Kishilerning qelibliridiki iman dölitini weyran qilip tashlishimiz, ularning eqilliridiki allahning wujudini chiqiriwétip, uning ornigha matiriyalistik, matimatik qanunlarni yerleshtürishimiz lazim; Chünki xelq dégen iman dölitining himayisi astida tinch, bexitlik yashaydighan néme. Kishilerge özlirini tekshürüsh pursiti bermeslik üchün ularni oxshimighan wastiler arqiliq aldirash qilishimiz lazim. Shundaq qilghandila ular dunya toqunush sehnisidiki esli düshmenlirini perqlendürelmeydu.
Islam jem'iyetlirining mal- mülüklirini ularning xeziniliridin bizning xenimizge yötkeshte herqandaq wasitilerni qollinishimiz lazim.
Tuyghuliri tashqa aylan'ghan, exlaqiy we insaniy qimmetlerdin ayrilip qalghan din we siyasetke qarshi turidighan jem'iyetlerni otturigha chiqirishimiz lazim. U halda bu jem'iyetlerning yalghuz arzuliri maddi halawetlirini emelge ashurushtin ibaretla bolup qalidu. Bundaq bolghanda ular her qandaq shekildiki qarshiliq körsitishlerdin ajiz kilidu, aridin uzaq ötmeyla özlirini bizning qolimizda xar halda uchiritidu.
Küch kursiliri qolimizda bolidu, barliq wezipilerge hökümran bolimiz, siyaset bizning terepdarlirimizning qulida bolidu, bu küchimiz arqiliq biz herqandaq waqitta qarshimizgha chiqidighanlarni ularning öz kishiliri arqiliq yoq qiliwiteleymiz.
Her yerge tazilap bolghili bolmighudek derijide parchilinish oruqlirini chachtuq. Jem'iyetlerning maddiy we milliy menpe'etliri otturisida tipishishni meydan'gha keltürduq, ularning jem'iyetliride diniy we milliy düshmenlik otlirini yaqtuq, yigirme esirdin biri shu xil otlarni tutashturushqa küchimizni serp qilip kiliwatimiz. Shuning üchün biz qoshulmay turup héchqandaq dölet yene bir dölet bilen bizge qarshi birlishelmeydu. Chünki döletlerning heriketlinishige kapaletlik qilidighan qozghatquch bizning qolimizda.
Allah bizni dunyagha hökümran bolushimiz üchün teyyarlidi, bashqa milletlerde tépilmaydighan ewzellik we alahidiliklerni bizge berdi. Eger ularning ichide danalar bolghan bolsa idi, bizge qarshi turalighan bolatti.
Bezi qalaymighan tuyghularni yoqitishning ornigha ularni ghayilirimiz üchün xizmet qildurishimiz, bashqilarning pikirlirini ilkimizge élishimiz we uni boghup tashlashning ornigha menpe'etimizge oyghun halda terjime qilishimiz lazim.
Jama'etchilikni saghlam tepekkur qilish küchidin mehrum qilishimiz lazim. Qaysi wedilerni emelge ashurghili bolidighanliqi, qaysilirini emelge ashurush imkansiz ikenliklirini ayriyalmighudek halgha kilip, bizning yalghan bayanlirimizgha özgermes heqiqetler süpitide yépishishlirini qolgha keltürishimiz kérek. Biz shundaq bir hey'et teshkillishimiz lazimki uning ezaliri xelqning arisigha kirip ulargha wedilerni yaghduriwétidighan parqiraq, hayajanlanduridighan nutuqlarni sözleshliri kérek. Yene xelqning arisida ularning siyasetni chüshenmeydighanliqini, yaxshisi uni öz ehlige tashlap birish qarishini tarqitishimiz lazim.
Jem'iyette qarimu qarshi pikirlerni köpeytimiz, hisyat we shehwaniyliqni birinchi pilan'gha qoyimiz.
Barliq döletlerge suzulghan we pütün dölet hökümdarliri ita'et qilidighan yüksek hökümet idarisi qorup chiqimiz.
Sana'et we tijaretni konitrolliqimiz astigha élishimiz, kishilerni hakawur, israpxor we boshangliq qatarliqlargha adetlendürishimiz, ma'ashlarni yuqirilitip, qezrni asanlashturush we ösümni hessilep köpeytish üchün heriket qilishimiz lazim. Shundaq qilghanda barliq milletler bizning aldimizgha sejde qilghan halda kilidu.
Körinishte qelbimizdiki sirtqa chiqarmay, zulumgha qarshi turghan, zalimlarni eyiplep, erkinlikni hémaye qilghan boliwalimiz.
Intayin az qismini hésabqa almighanda barliq metbu'at bizning qolimizda. Biz uni xelqni tesirlendürgüdek shekilde qollinimiz. Xelq metbu'at sewebi bilen heqiqetlerdin yiraq qalidu, menpe'etlirini bashqa jaylardin izdeydu, hemishe shehwet we lezzet qoghlap, aldirash ötidu.
Hökümdarlar bizning permanlirimizgha asiyliq qilishqa xélila ajizliq qilidu; Chünki ular türme yaki tuyuqsizla yoq bolup kitishning ularning ichidin isyankarlarning teqdiri ikenlini ubdan bilidu, shuning üchün ular bizge qattiq ita'et qilidu, menpe'etlirimizni bar küchliri bilen hémaye qilidu.
Pilanlirimizning muddettin ilgiri ashkara bolup qalmasliqi we waqti kilishtin ilgiri ijtima'iy küchlernimu weyran qiliwetmeslik üchün heriket qilimiz.
Özimiz xalighan kishilerni hoquq béshigha chiqirish üchün, awaz birish we mutleq köp sanliq sistimisini biz yolgha qoyduq. Elwette jama'et pikrini shulargha awaz biridighan ehwalgha ekilip bolghandin kéyin shundaq qilduq.
A'ilini parchilaymiz we her birining isyan qilishi üchün ulargha özlük rohini singdürimiz. Imtiyaz sahibilirining yuqiri menseplerge örlep kitishigimu tosalghuluq qilimiz.
Hakimiyet béshigha échilip ketmigen emma deptiri qara kishilerla yitip kileleydu, ular sirlirining échilip kitishi we setchilikke qilishtin qorqqan halda bizning permanlirimizni bijandil ijra qilidu. Shuningdek yene küchsiz, toxu yürek bashliqlarni otturigha chiqirimiz.
Paydisi bar, dep qarighan barliq inqilab we qozghilanglargha yaridem birimiz.
Ghayilirimizge yitish üchün yushurun küchlirimizni qorup chiqtuq. Sirlirimizdin xewiri yoq teleysiz insanlar kilip uninggha eza bolidu, ishnidu, biz bolsaq ulargha téximu küchlük shekilde hakim bolduq we ularni xizmetlirimiz üchün boysundurduq.
Allahning tallan'ghan bendilirining parchilinip kitishi ajizliq emes, belki némettur. Chünki shu parchilinish bizni dunyaning xujayinliqliqigha élip bardi.
Barliq neshriyat organliri bizning qolimizda bolidu, insaniyet pikiri heqqidiki tebirler bizning hökümetlirimizning qolida bolidu, pikrimizge xilapliq qilghan her qandaq neshiriyat orginini qanun namidin taqiwétishke heriket qilimiz.
Her biri ghayilirimiz üchün xizmet qilidighan oxshimighan tür we uslublarda gézit we zhurnallirimiz bolidu.
Bizning sirtimizdiki kishilerni shertsiz shekilde uyun-tamasha, ammiwi kulublar, sen'et, jinisiy munasiwet we zeherlik chikimlikler bilen aware qilishimiz lazim. Bundaq qilghanda biz bilen talishidighan'gha, pilanlirimizgha qarshi turidighan'gha waqit tapalmay qalidu.
Kollikitip sheklidiki barliq nersilerni yoqitip tashlaymiz. Bu basquchni unwérsititlarni özgertishtin bashlap, ularni özimizning özgiche pilanlirimiz buyiche qaytidin qorup chiqimiz.
Yolimizgha tosqunluq peyda qilghanlarni intayin qattiq qolluq bilen bir terep qilimiz.
Tesir da'irimizni kéngeytish üchün masunlarning tarmaqlirini hemme yerge achimiz.
Hakimiyet qolimizgha ötken chaghda zéminda bizning dinimizdin bashqa dinlarning mewjut bolup turishigha yol qoymaymiz.


Pikir we eqidilerning yiltizliri:


Sehyunizm özgirip ketken tewrat bilen oxshash derijide qedimiylikke ige bolup, u bashtin tartipla yehudiylardiki milletchilik rohini oyghitip kelgen. Hértzl herikiti bolsa qedimqi sehyunizm herkitining yéngilinishi we qaytidin tertipke sélinishidur-xalas.
Sehyunizm özgirip ketken tewrat we télmudning rohigha asasen pa'aliyet élip baridu. Emma shunimu ishare qilip ötüsh zörürki, ularning bir qanchilighan kattiwashliri dinsizlardin idi. Ularning qarishidiki yehudiyliq peqet siyasiy we iqtisadiy arzulirini ishqa ashurushtiki perdidin bashqa nerse emes.
Yehudiylarning köpinchisi télmudni özlirining diniy desturi, dep hésablaydu. Télmud yehudiylarning rahibliri we fiqhiy alimlirining izdinishliridin terkip tapqan bir kitab bolup, uning omumiy we xususiy hayatning da'irisi sizip chiqilghan. Uningda yene ularning ijtima'iy we siyasiy weziyetlirini aqlaydighan, özliri we kelgüsi ewladlirining qelbide insaniyet jem'iyitini pes körüsh, uningdin intiqam élish, kishilerning mallirini naheq yiwélish, ularning janliri, izzet- abruyliri, mal-mülüklirini tartiwélish we yehudiylardin bashqilarning qanlirini bir qisim diniy pa'aliyetlerde istimal qilish üchün éqitish qatarliqlarni rawa köridighan telimat we ehkamlarmu mujessemlen'gen; Chünki fesih künidiki pitir ximirdin qilin'ghan tamaq yaki bashqa nersilerge insanning qénidin bir tamche qoyilidu.


Tarqilishi we tesir da'irisi:


Sehyunizm xelq'araliq yehudiyliqning siyasiy yüzidin ibaret bolup, u yehudiylar özlirige teswirligen'ge oxshash "yüz qolluq hindiy ilahiy fishnu" gha oxshaydu. Chünki sehyunizmningmu dunyadiki hökümet apparatlirining köpinchiside uning menpe'eti üchün pa'aliyet élip baridighan idare qilghuch qoli bar.
Isra'ilni yitekleydu, uning üchün pilan tuzidu.
Masunlar sehyunizmning telimat we körsetmiliri buyiche heriket qilidu, uning bashliq we mutepekkurliri uninggha boysunidu.
Sehyunizmning amérika we yawrupalarda qarimaqqa bir- birige qarimu qarshidek körinidighan, emeliyette dunya yehudiylirining menpe'eti üchün pa'aliyet élip baridighan yüzligen jem'iyetliri bar.
Sehyunizmning küchini derijidin tashqiri mubalighe qiliwatqanlarmu bolghandek, uninggha sel qaraydighanlarmu bar. Elwette bu ikki xil qarashning her ikkilisi toghra emes. Mesilining heqiqiy yüzi tetqiq qilin'ghanda shu nerse otturigha chiqiduki, yehudiylar zamanimizda qa'ididin sirt bir xil üstünlükte yashimaqta.

Yuqiriqilardin shu nerse aydinglishiduki: sehyunizm pelestindiki yehudiy döliti arqiliq pütün dunyagha hökümran bolushni meqset qilidighan irqchi, siyasiy heriket bolup, ismi pelestindiki sehyun téghining ismidin élin'ghan. Bu heriket tewrat we insaniyet jem'iyitini pesleshtürüshke, yehudiylardin bashqa milletlerdin intiqam élishqa qiziqturidighan télmudning telimatlirini asas qilidu. Yehudiylar özlirining weyran qilghuch prinsiplirini «sehyun hökümaliri desturliri» namida qanunlashturghan. Bu qanun heqiqetmu dunya tarixidiki eng xeterlik qararlarni öz ichige alidu.

*«din, mez'heb we pikir éqimliri qisqiche ansklopidiyesi»din a.Qarluqiy terjimisi

menbe: http://www.xjklmy.net/bbs/Default.asp
*****************************************

تولۇق ئوقۇش

Pelestin – isra'iliye toqunushidiki «36 tedbir»

ئىخچام



Pelestin – isra'iliye toqunushidiki «36 tedbir»


Sünzining «herbi ishlar desturi»da «urushning toqquzi reng, biri jeng» ikenligi bayan qilin'ghan.
Bu «36 tedbir» ning biri bolup, isra'iliye ghezzege hujum qilishta yuqurqi tedbirni qollan'ghan.
Isra'iliye hawa armiyisining ghezzege hawa hujumi qozghashning aldi – keynidiki ehwalni analiz qilghanda, ular qollan'ghan birinji hiyle -«jahan ténch, el aman»idi.
Pütkül herbiy herketning waqtida, ungushluq bolushi isra'iliyening «mexpiy ish körgen»likidin bolghan.
2008 - yili 6 - ayda «xamas» bilen imzalan'ghan alte ayliq urush toxtitish kilishimi isra'iliyege urush teyyarliqi üchün purset bergen, shundaqla nispiy ténch keypiyat yaratqan.
Alte aydin kiyin isra'iliye tunji qétim misirgha «xamas»qa herbi herket qollinidighanliqini uqturghan.
Misirmu ganggirighan halda «oghri kimisi»ge chiqqan.
U chaghda bezi analizchilar:b «bu isra'iliyening tehdit sélishidin ibaret. Rastliqigha ishen'gili bolmaydu» digen.
Isra'iliyemu axbarat wastiliridin epchillik bilen paydilinip rengwazliq qilghan.
Arqidinla ghezze portini échiwetkenlikini jakarlighan.
Bash ministir olmiért: «üch kishilik yighin chaqirghandin kiyin herbiy herket qozghash – qozghimasliq qarar qilinidu» digen.
Hetta armiyeni dem élishqa quyup bergenlikini jakarlighan.
Mana bu «jahan ténch, el aman»hiylisi.

Isra'iliye yene «suni léyitip béliq tutush» hiylisini ishletken.
Ottura sherq yérim esirdin buyan xelq'ara jem'iyetning qizziq noqtisi, shundaqla chong döletlerning özini körsütidighan sehnisi bulup kelgen.
Isra'iliye «eger yéngi yil harpisida keng kölemlik herbiy herket qollansa, herbiy istiratigiyining mujimellikini ashurghili bolidu, xelq'ara jem'iyetning küchlük bésimigha uchrighan teqdirdimu, bundaq ‹béliq tutush› hiylisini b d t xewipsizlik kéngishimu bashquralmaydu» dep qarighan.
Isra'iliye armiyisi ghezzege hawa hujumi qozghap uzaq ötmey, herqaysi axbarat wastiliri: «birowinik, tankilar chigrigha toplandi, zapas qisimlar seperwerlikke keldi» digendek xewerlerni berdi.
Isra'iliye bash ministiri olmiért bolsa: «urush sépini kéngeytmeymiz» didi. Del mushu gepning özi müjimel.
Undaq atalmish «urush sépi» digen nime?
U qeyerde?
Bu sep qanchilik uzun?
Bu mujimellike tolghan ibare xalas.

Menbe: «shinjang qanunchiliq géziti»
**************************************

تولۇق ئوقۇش

Amirika siyasiy sahesidiki yehudiylar

ئىخچام



Amirika siyasiy sahesidiki yehudiylar

Iraqtin malaysiyaghiche bolghan nurghun ellerde hazir amirikigha qarshi namayish dawam qiliwatidu.
B d t xewepsizlik kéngishi 2008 - yili 8 - yanwar pelestin bilen isra'iliyeni gazada urush toxtitishqa buyrush mezmunidiki qarar lahiyesini awazgha qoyghanda, amirika awaz hoquqidin waz kechken birdinbir dölet boldi.
Amirikining isra'iliyeni asiraydighan meydani dunyada narazliq qozghidi.
Firansiyediki «dunya géziti»ning maqaliside mundaq diyildi:
Amirikining eng chong xataliqi, kishilerge isra'iliyeni shertsiz qollaydighandek tuyghu bérip qoydi, u xataliq amirikidiki yehudiylarning üstün siyasiy orni bilen munasiwetlik, ular amirikining isra'iliyege tutidighan meydanini tizginliwalghan.

Amirikida alte milyonche yehudiy bar. Biraq sitastikigha qarighanda, yéqinqi bir nechche nöwetlik hökümette yehudiylar kéngesh palatasida 10 din 15 kiche, awam palatasida 15% etirapidiki orunni kontirol qilghan.
Buningdin yehudiylarning amirika siyasiy sahesidiki ghayet zor tesirini körüwalghili bolidu. Buningdin bashqa amirika hökümetlirining muhim apparatlirida asasen yehudilar hoquq tutidu. Mesilen: sabiq dölet ishliri katipi kissin'gir, albirayit we ata-bala bosh hökümitidiki dangliq qurghuychi - «iraq urushning atisi» dep atalghan worfowtis. Obama yéngi hökümitidiki aqsaray ishxanisining mudirliqigha teynlen'gen imano'illarning hemmisi yehudiy.

Yehudiylarning bunche mustehkem siyasiy yiltizgha ige bolushigha, ularning küchlük iqtisadiy emeli küchi türtke bolghan.
Sabiq zungtung rozwélit ilgiri uhsin'ghan halda: «amirika iqtisadigha tesir körsüteleydighan 200 din artuq karxanini yette-sekkiz yehudiy kontirol qiliwaldi» digenidi.
Amirika «bayliq zhornili» élan qilghan baylar tizimlikide aldinqi qatarda turidighan 40 bayning 16si yehudiy, wal-sitrit kochisidiki pul mu'amile eqildarlirining tolisi yehudiy.
Hemmimizge tonushluq pay chéki élahi buffit. Pul-mu'amile timsiqi shawros,riman aka-ukilar ,ibm ,Google,HSBC Bank, City Group, Goldman Sachs, Microsoft, Intel, Morgan qatarliq shirketlerning qurghuchilirimu yehudiy.
Bu baylar amirikining siyasiy sahesige biwaste arilashmisimu, pul arqiliq amirika hökümitini tizginliwalghan.

Amirikida yehudiylarni i'ane bérishke maslashturidighan siyasi heriket komititi elliktin ashidu. Buningdin bashqa yene 100 din köprek yehudi teshkilatliri bar. Dangliqliridin «amérika - isra'iliye xelq ishliri komititi », «amirika yehudilar kéngishi» qatarliqlar,
Ularning tüp siyasi muddi'asi - amirikini isra'iliyening menpe'etini qoghdashqa köndürüsh,
Ular ilgiriki bir qanche qétimliq saylamgha qatnashqan.
Bu qétim obama saylamgha qatnashqanda «amérika - isra'iliye xelq ishliri komititi» alahide janlinip ketti.

Töwende amirikidiki yehudilar teshkilatlirining namliri we chüshendürlishini körüp béqinglar.


Fédiral mejlisi - amérika kéngesh palatasi ( Senate ) bilen amérika parlaméntining birlikte atilishi.

Mason - in'gilizchisi Freemason bolup, bir teshkilattur. Bu teshkilatning ezaliri mason dep atilidu. Pütün dunyadiki döletlerde bar. ( junggodimu bar ) shu döletning siyaset, iqdisad, pelsepe we bashqa sahelerde tesiri küchlük bolghan we iqdisadiy ehwali intayin yaxshi bolghan insanlar bu teshkilatqa teklip qilinidu. Masonlar pütün küchi bilen isra'iliye üchün ishleydu, bularning wastisi bilen her yili isra'iliyege milyartlighan dollarlar éqip baridu. Bular körünüshte normal bir teshkilattek körünsimu lékin pul we sheytan'gha choqunidu. Bular özliri choqun'ghan sheytanni lutxazér dep atilidu. Bir dollarning keynidiki piramidaning üstidiki köz, del bu lutxazérning közidur. Bu köz pütün masonlar kéyidighan peshtamining aldida bar.

CFR - toluq atilishi Council on Foreign Relations yeni tashqi ishlar komititi bolup, yehudi bankir roschild teripidin qurulghan kéyin bashqurulushi yene bir yehudi bolghan rokféllir jemitige ötküzülüp bérilgen bir teshkilat bolup, roli, amérika siyasitini perde arqisidin kontrol qilip, bu arqiliq pütün dunya siyasitining yönilishini belgileshtur. Yeni dunyaning asasliq siyasiy küchi bular bolup, barliq amérika zungtungliri ( kénnididin bashqa ) we bashqa dangliq siyasiyonlar bu teshkilatqa ezadur. Shundaqla bulargha eza bolghanlar hem masonlardur.

ILLUMINATI - dunyaning eng bay on yehudi jemeti birliship qurghan bir dunyawi hökümranliq toridur. Bular derijidin tashqiri chong baylardur. Özlirini << يەر يۈزىنىڭ ئون شىر پادىشاھى >> dep ataydu. Yuqiridiki masonlar, CFR we uninggha oxshash teshkilatlarning hemmisi bular teripidin bashqurulidu. Kélip chiqqan urushlar, iqdisadiy krizislar, siyasiy dawalghushlar, döletlerning parchilinishi... Hemmisi bular bilen biwaste munasiwetliktur. Bular intayin küchlük bolup, küchi hemme yerde bar, hökümetlerde, ma'aripta, herbilerde... Dunyaning eng chong axbarat wastiliri bularning qolididur. CIA we MOSSAD bular teripidin bashqurulidu.

AIPAC ning toluq atilishi «American Israel Public Affairs Committee» yeni: «amérika - isra'iliye xeliq ishliri komititi» bolup, washingtonning padishasi dep atilidu.
Toghra AIPAC, amérikidiki eng küchlük yehudi lobisidur. Lékin AIPAC ning bashqurghuchilirining hemmisi CFR ning ezaliridur. Heyran qalarliq shundaqmu? Yeni ILLUMINATE torining asasliq teshkilati CFR dur, CFR bolsa perde arqisidin AIPAC qa yolyoruq béridu. Hichqandaq bir amérika zungtungi AIPAC tin ruxset almay turup öz aldigha bir qarar chiqiralmaydu. Kénnidi ulargha qarshi chiqti, we ular teripidin öltürüldi. Chünki kénnidi amérika tarixidiki birdin - bir katolik zungtungdur. Kénnidi amérikidiki protéstant an'glo -sakson -yehudi hakimiyitige ochuq qarshi chiqqan ademdur.

Bu qétimqi saylamda obama bilen hilari qattiq riqabetlishiwatqan waqitta tuyuqsiz obama girmaniye sepirini xalap qaldi we girmaniyede bir qanche kün turup qaldi.Qaytip kelgendin kiyin uzun ötmey hilari saylamdin waz kechkenlikini jakarlidi,hem obama bilen hilari ikkiisi namda iqtisadni kirzis toghurluq échilmaqchi bolghan ,emiliyette bolsa saylam toghurluq échilghan AIPAC yighinigha qatnashti. Shuningdin kiyinla obamani qollash nispitini 43% örlep 67% chiqti.Hilarining qandaqiliqi pütün axbarat wastisi bilidu.Isra'iliye telwisi ayal.

Yehudilar yene amirikining köngül échish we axbarat wastillirini kontirol qilghan.Ular amirikidiki addi puqralarning yehudilargha bolghan köz-qarishigha bilindürmey,tesir körsitiwatidu.

Holliwodta yene yehudilarning qol astidiki «warnir aka-ukilar»,«21-esir fokis shirkiti»we bashqa dangliq bir qanche kino-filim shirketliri 2-dunya urushidiki yehudilarning azap chekkenlirige a'it filimlerni üzüldürmey ishlewatidu qérindashlar bataliyoni,shélindirning tizimliki,qarishiliq armiyisi,qatarliq dangliq filimlerning hemmisi pütünley yehudilargha yan bésilghan filimler,buningdin burun chiqqan filimlerdin sobibudin qéchish,urush we tinichliq qatarliq filimlermu eyni waqittiki téxnika kemchilik shara'itlarda,yehudilarning qanchilik meblegh ketse meyli.Ri'ali weqelik bilen oxshash qilish,hetta ashurup,tesirlik qilish kérek digen pikirlirige asasen kishilerni tesirlendürgidek qilish ishlen'gen.Bolupmu sobibodin qéchish,urush we tinichliq filimliri uyghurlargha tonush diyerlik,gézit-zhornal,hetta romanlardimu shu kino, kitapliridin misal élip sözlinidu.Körgenler yehudilar mundaq japagha qaptiken dep ich aghritidu.

Yene bir gorohtikiler bolsa axbarat wastillirini qattiq kontirol qilmaqta.«niyo-yorik géziti», «wal kochisi géziti» we amirikining dangliq üch chong tiliwéziye torida yehudi qan séstimsiidiki muxbirlar nahayiti köp,ular amirikining axbarat jama'et pikrini kontirol qiliwalghachqa,yehudilerge paydisiz xewerlerning peyda bolushigha yol qoymaydu.Yehudilargha paydisiz matiryallar amirikida bésishqa ruxsetke érishelishi mumkin emes diyerlik.,chet'eller bésilip qalsa til, sésiq gepke kömüwétidu yazghuchini.

Yehudilar bir tereptin pul we saylam bélishi arqiliq amirika hökümitige tesir körsetse,yene bir tereptin tesir küchi tüpeyli,zungtung saylimidiki ikki partiye talishidighan asasliq nuqta,bu qétim obamagha 78% yehudi bélet tashlidi.Yehudiler teshkilatlirining umumyüzlük qollishigha irishti.Tarixta bundaq ehwal eng az körülgen.

Obama hetta yehudilarning ishenchisini qolgha keltürüsh,özining musulman emeslikini ispatlash üchün isra'iliyede yehudilarning ibadetlirini qubul qilghan, emiliyette obama qolini quyup qesem bergen injil bilen yehudi dinidikler burundin tartip bir-birige zitliship kelgen.Musulmanlargha kelgende itipaqlashqan bilen öz-ara toxtimay urushup, tirkiship turatti.Obama yene yaghliq chigidighan ikki musulman qollighuchisidin muxbirlar özini süretke tartqan waqitta özidin yiraqraq turushini, keynide turmasliqini telep qilghan.

Obamaning yehudilar gorhining özini qollighinigha ularni xatirjem qilish üchün qilghan eng gewdilik heriket sözliri saylinip bolghandin kiyin ipadilendi. Awwal yehudi imanu'élni aqsaray ishxanisining mudirliqigha saylidi.Chünki imanu'il saylam meblighi toplashqa alahide küch chiqarghanliqi üchün bu wezipige irishti dep axbarat wastillirida xewer bérilgen bolsimu, kishiler perde arqisidiki meblegh i'ane qilghuchilarning emiliyette yehudi serdarlar ikenlikini, obamagha ghayet zor saylam we uningdin kiyinki pa'aliyetlerge bolghan mebleghni bergenlikini bilip qaldi.Amirikining iqtisadini bashqurdighan yene bir organ döletlik iqtisadi komitit re'isilik wezpisimu yehudi sumérsqa tutquzuldi.

Obamaning isra'iliyening gaza tajawuzchiliqigha qarita sözligen sözide mundaq bir jümle bar :her qandaq tinichliq söhbiti élip bérilishtin burunqi birinji nishanimiz isra'iliyening bixeterliki biz üchün eng muhim.

*********************************
«Shinxua aginitliqi»، «Ürümchi kechlik géziti» we «yehudilarning amérikidiki mutleq ghelibisi» namliq maqalidiki munfshwetlik mezmunlardin élindi
*********************************

تولۇق ئوقۇش

بىر يەھۇدىي دەيدۇ: بۇ زېمىن زادى كىمنىڭ؟

بۇ يەردىكى مەسىلە زېمىندا.
بۇ زېمىن زادى كىمنىڭ؟
ئوخشاش بىر پارچە يەرنى پەلەستىنلىكلەرمۇ، ئىسرائىلىيىلىكلەرمۇ ئۆزىنىڭ دەيدۇ

ئىسرائىلىيە – پەلەستىن توقۇنۇشى
مەدەنىيەت بىلەن مۇناسىۋەتسىز


2007-09-24 11:13 «شىنجاڭ گېزىتى»
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ


ئىسرائىلىيىنىڭ ھازىرقى زامان داڭلىق يازغۇچىسى ئامورس ئوز جۇڭگو ئىجتىمائىي پەنلەر ئاكادېمىيىسى چەت ئەل ئەدەبىياتى تەتقىقات ئورنىنىڭ تەكلىپىگە بىنائەن، 2007 - يىلى 9 - ئايدا جۇڭگودا زىيارەتتە بولغان ئىدى.
«يەر شارى ۋاقىت گېزىتى»نىڭ مۇخبىرى 2007- يىلى 3– سېنتەبىر بېيجىڭ خەلقئارا مېھمانسارىيىدا، خەلقئاراغا تونۇلغان بۇ مەشھۇر ئىبرانىي تىلى يازغۇچىسىنى مەخسۇس زىيارەت قىلدى.


مەدەنىيەت توقۇنۇشى مەۋجۇت ئەمەس،

پەقەت رادىكاللار بىلەن باشقىلارنىڭ توقۇنۇشى مەۋجۇت


مۇخبىر:
ئۇرۇش ئىسرائىلىيە مەدەنىيىتىگە چوڭقۇر تەسىر كۆرسەتتى، سىزچە ئۇرۇشنىڭ مەدەنىيەتكە يەتكۈزىدىغان ئەڭ چوڭ زىيىنى نېمە؟
ئامورس ئوز:
ئەڭ چوڭ زىيىنى ئادەمنىڭ ئادەمنى ئۆلتۈرۈشى. ھەر بىر ئادەم بىر دۇنيا، بىر ئالەم. ئۇرۇشنىڭ ئەڭ چوڭ زىيىنى شۇكى، ئۇرۇشتا ئۆلۈم بولىدۇ، يەھۇدىيلار ئۆلىدۇ، ئەرەبلەر ئۆلىدۇ. مەن شۇنچە يىللاردىن بۇيان تىنچلىق ئۈچۈن تىرىشىپ كەلدىم، چۈنكى ئۇرۇشنىڭ ئەڭ مۇدھىش يېرى ئۇ ئادەم ئۆلتۈرىدۇ.

مۇخبىر:
سىز پەلەستىنلىكلەر بىلەن ئىسرائىلىيىلىكلەر ئارىسىدىكى توقۇنۇش مەدەنىيەت توقۇنۇشى ئەمەس، بەلكى زېمىن توقۇنۇشى دېدىڭىز، ئۇنداقتا بۇنى قانداق چۈشەندۈرىسىز؟
ئامورس ئوز:
رادىكاللار بىزنىڭ توقۇنۇشىمىزنى دىنىي ئۇرۇشقا ئايلاندۇرماقچى، بىراق بۇ توقۇنۇش ھەرگىزمۇ دىن ئۇرۇشى ئەمەس. ئۇلار بىزنىڭ توقۇنۇشىمىزنى مەدەنىيەت توقۇنۇشىغا ئايلاندۇرماقچى، ئەمما ئۇ مەدەنىيەتلەر ئارىسىدىكى توقۇنۇش بىلەن مۇناسىۋەتسىز. ئوخشىمىغان مەدەنىيەتلەر تىنچ بىللە مەۋجۇت بولۇپ تۇرالايدۇ، بۇ يەردىكى مەسىلە زېمىندا. بۇ زېمىن زادى كىمنىڭ؟ ئوخشاش بىر پارچە يەرنى پەلەستىنلىكلەرمۇ، ئىسرائىلىيىلىكلەرمۇ ئۆزىنىڭ دەيدۇ، ئۇلارنىڭ ھەم شۇنداق دېيىشكە ھەققى بار. مەسىلىنى ھەل قىلىشنىڭ يولى زېمىننى ئىككى دۆلەتكە بۆلۈپ بېرىش. بۇ زېمىن مەسىلىسى، ھەرگىزمۇ پەلسەپە، دىن ۋە مەدەنىيەت مەسىلىسى ئەمەس.

مۇخبىر:
سىز شۇڭا سامۇئىل خۇنتىنگتون(ئامېرىكىنىڭ داڭلىق دىپلوماتىيە سىياسەتچىسى)نىڭ مەدەنىيەتلەر توقۇنۇشى نەزەرىيىسىگە قوشۇلمايدىكەنسىز – دە؟
ئامورس ئوز:
شۇنداق، مەن بۇ قاراشقا قوشۇلمايمەن. 21–ئەسىردىكى توقۇنۇش مەدەنىيەت توقۇنۇشى ئەمەس، بەلكى رادىكاللار بىلەن باشقا كىشىلەر ئارىسىدىكى توقۇنۇش. رادىكاللار ھەر قايسى مەدەنىيەتلەردە مەۋجۇت، ئىسلام دىنىدىلا بولۇپ قالماي، خرىستىئان دىنى، يەھۇدىي دىنى ۋە باشقا مەدەنىيەتلەردىمۇ رادىكاللار بار. رادىكاللار قالاقلىقنىڭ مەنبەسى. رادىكاللار زامانىۋىلىشىشقا، يۈكسىلىشكە، ئاياللارنىڭ ئازادلىقىغا قارشى تۇرىدۇ. مانا بۇ ھازىرقى دۇنيادا قالاقلىقنىڭ مەۋجۇت بولۇشىنىڭ يىلتىزى.


ئاياللار ئازاد قىلىنمىسا، جەمئىيەت قالاقلىشىدۇ


مۇخبىر:
بۇ بىر رېئال ئەھۋال، ئەمما نېمە ئۈچۈن؟
ئامورس ئوز:
ئەگەر ئاياللار ئازاد قىلىنمىسا، ياخشى تەربىيىگە ئىگە بولمىسا، ئۇلار بالىلىرىنى ياخشى تەربىيىلىيەلمەيدۇ. بالىلىق ئىنسان ھاياتىدىكى ئەڭ مۇھىم مەزگىل، ئەگەر ئانىنىڭ تەپەككۇر دائىرىسى تار بولسا، بالىسىنىڭ تەپەككۇرى تار دائىرىلىك بولۇپ قېلىشى مۇمكىن، بۇ ھالەت جەمئىيەتنى قالاقلىققا باشلايدۇ.

مۇخبىر:
سىز بۇ قېتىم «جۇڭگوغا كېلىپ، جۇڭگولۇقلارنىڭ يەھۇدىيلارغا ئوخشاش ناھايىتى تىرىشچان ئىكەنلىكىنى بايقىدىم» دېدىڭىز، بۇنى قانداق چۈشەندۈرىسىز؟
ئامورس ئوز:
مەن جۇڭگونى مۇنداق ئۈچ جەھەتتىن چۈشىنىمەن.
بىرى، ئانام ئېيتىپ بەرگەن بالىلار چۆچەكلىرىدىكى جۇڭگو،
يەنى قەدىمكى زاماندىكى ئەمەلدارلار، ئەجدىھا ۋە جادۇگەرلەر؛
ئىككىنچىسى، كىتابتا يېزىلغان جۇڭگو،
يەنى جۇڭگو خەلقىنىڭ ئازاب – ئوقۇبەتلىرى، ياپۇنلارنىڭ تاجاۋۇزى، مەدەنىيەت زور ئىنقىلابىنىڭ زۇلۇمى ۋە ئاچارچىلىق؛
ئۈچىنچىسى، ھازىر ئۆز كۆزۈم بىلەن كۆرۈۋاتقان جۇڭگو.
مەن بېيجىڭ، شاڭخەينى كۆردۈم، يېزىلارغا بېرىپ باقمىدىم. شۇڭا بىر تەرەپلىمە چۈشەنچەمگە تايىنىپ، ئومۇمىي يەكۈن چىقىرالمايمەن. مەن بېيجىڭ ۋە شاڭخەيدە غايەت زور ئېنېرگىيىنى ۋە ئۈمىدۋار كەيپىياتنى كۆردۈم. شۇنىسى ئېنىقكى، كىشىلەردە كەلگۈسىدىن خاۋاتىرلىنىش تۇيغۇسى بولسىمۇ، ئەمما ناھايىتى ئۈمىدۋار ئىكەن، كەلگۈسىگە ئىشەنچ بىلەن قارايدىكەن.


يەھۇدىي مەدەنىيىتى مۇنازىرىگە ئىلھام بېرىدۇ


مۇخبىر:
تارىختا يەھۇدىي مىللىتىدىن نۇرغۇن يازغۇچى، ئالىم ۋە مۇتەپەككۇرلار چىققان. سىلەر ئۇزاق مۇددەتلىك ئازاب – ئوقۇبەتنى باشتىن كەچۈردۈڭلار، بۇ ھال سىلەرنى تەپەككۇرغا تېخىمۇ ماھىرلاشتۇردىمۇ؟
ئامورس ئوز:
مەن جۇڭگولۇقلارنىڭمۇ كۆپ ئازاب – ئوقۇبەت تارتقانلىقىنى بىلىمەن. مەن سىلەرنىڭ تارىخ ۋە ئەدەبىياتىڭلارنى ئوقۇغان، سىلەر تارتقان كۈلپەتلەرنى چۈشىنىمەن. ئازاب – ئوقۇبەت يەھۇدىيلارنىڭلا بەلگىسى ئەمەس. ئەمما يەھۇدىيلارنىڭ يۇرت – ماكانسىز قېلىشتەك ئۆزگىچە كەچۈرمىشى بار، شۇ سەۋەبتىن ئۇلار ئىلىم – پەن، مۇزىكا، ئىدىيە قاتارلىق جەھەتلەردىن باشقىلاردىن ئېشىپ چۈشكەن. جۇڭگولۇقلار ئىجادچانلىقىنى سەددىچىن سېپىلى، خان سارىيىنى سېلىشقا سەرپ قىلىۋاتقاندا، يەھۇدىيلار ئىجادچانلىقىنى ئىلىم – پەنگە، تەتقىقاتقا، تەپەككۇرغا ۋە مۇزىكا ئىجادىيىتىگە بېغىشلىدى.

مۇخبىر:
سىلەر نەچچە مىڭ يىل سەرسان – سەرگەردان بولۇپ يۈرگەن مىللەت بولساڭلارمۇ، ئەنئەنىنى تىرىشىپ ساقلاپ كەلدىڭلار، بۇنى چۈشىنىشكە بولىدۇ. ئەمما يەنە نېمە سەۋەبتىن زامانىۋىلاشتۇرۇشنى شۇنچىلىك كەڭ قورساقلىق بىلەن ھىمايە قىلىسىلەر؟
ئامورس ئوز:
ئىدىيىدە ئازاد بولۇش ئەزەلدىن يەھۇدىي ئەنئەنىسىنىڭ تەركىبىي قىسمى. گۇمانلىنىش ۋە مۇنازىرە يەھۇدىي ئەنئەنىسىنىڭ روشەن ئالاھىدىلىكلىرىدىن بىرى. مەن بۇنىڭ جۇڭگونىڭ ئەنئەنىسى بىلەن ئانچە ئوخشىمايدىغانلىقىنى بىلىمەن. يەھۇدىي ئوقۇتقۇچىلار قەدىمدىن تارتىپ ئوقۇغۇچىلارنى باشقىلارغا جەڭ ئېلان قىلىشقا رىغبەتلەندۈرۈپ كەلگەن. ھازىرمۇ ئىسرائىلىيىدىكى باشلانغۇچ مەكتەپلەردە، ئوقۇتقۇچى ھەر سائەتلىك دەرسنىڭ ئاخىرىدا ئوقۇغۇچىلاردىن: «باشقىچە پىكرىڭلار بارمۇ؟» دەپ سورايدۇ.
مېنىڭچە، مۇنازىرە قىلىشقا، گۇمانىنى ئوتتۇرىغا قويۇشقا ئىلھاملاندۇرۇش يەھۇدىي مەدەنىيىتىدىكى بىر سىر.
ئىسرائىلىيىدە 7 مىليون ئادەم بار، بۇ بەلكىم بېيجىڭدىكى ئىككى رايوننىڭ ئاھالىسىگە تەڭ كېلىشى مۇمكىن.
ئەمما بۇ 7 مىليون ئادەم 7 مىليون زۇڭتۇڭ، 7 مىليون ماشىيە (تەۋراتتىكى مەنىسى «ئاللا تاللىغان كىشى»، ھازىرقى ئىبرانى تىلىدا «قۇتقۇزغۇچى» مەنىسىدە ئىستېمال قىلىنىدۇ)نىڭ رولىنى ئوينايدۇ.
ھەممە ئادەم مۇنازىرە قىلىدۇ، ھەر بىر ئادەم مېنىڭ بىلىدىغىنىم تېخىمۇ كۆپ، دەپ قارايدۇ.


كىتاب ئەنئەنىنىڭ مەۋجۇتلۇقىنى ساقلاپ قالالايدۇ


مۇخبىر:
بىر تەكشۈرۈش دوكلاتىدا كۆرسىتىلىشىچە، ئىسرائىلىيىلىكلەرنىڭ ئوتتۇرىچە كىتاب ئوقۇش مىقدارى دۇنيادىكى باشقا ھەر قانداق دۆلەتنىڭكىدىن ئېشىپ چۈشىدىكەن. سىزچە ئىسرائىلىيىلىكلەر كىتاب ئوقۇشنى ياخشى كۆرىدىغان ئادىتىنى قانداق يېتىلدۈرگەن؟
ئامورس ئوز:
بۇ يەھۇدىي مىللىتىنىڭ تارىخى بىلەن مۇناسىۋەتلىك. نەچچە مىڭ يىل مابەينىدە يەھۇدىي مىللىتىنىڭ ئۆز دۆلىتى بولمىدى. باشقا مىللەتلەر خان سارىيى، كۆۋرۈكلەرنى ياساۋاتقاندا، يەھۇدىيلار كىتاب ئوقۇدى، كىتاب يازدى. شۇنداق قىلىپ يەھۇدىيلار كىتابقا چوڭقۇر مېھىر باغلىدى.
يەھۇدىيلاردا كونىلاردىن قالغان: «كىتاب ئائىلەم» دېگەن سۆز بار.

مۇخبىر:
سىز جۇڭگو بىلەن ئىسرائىلىيە ئوخشاش بىر مەسىلىگە، يەنى زامانىۋىلىشىشنى ئىلگىرى سۈرۈش بىلەن بىللە، قەدىمكى ئەنئەنىنى قانداق ساقلاپ قېلىش مەسىلىسىگە دۇچ كەلمەكتە، دېدىڭىز، سىزنىڭچە ئەنئەنىنى قانداق ساقلاپ قېلىش كېرەك؟
ئامورس ئوز:
ئەڭ مۇھىمى، ئەدەبىيات بىلەن تىل. ئەدەبىيات مەدەنىيەتنىڭ ئەڭ ياخشى تارقاتقۇچىسى. كىتاب ئوقۇش كېرەك، كىشىلەرنى كىتاب ئوقۇشقا دەۋەت قىلىش كېرەك. كىتاب ئەنئەنىنىڭ مەۋجۇتلۇقىنى ساقلاپ قالالايدۇ.

«يەر شارى ۋاقىت گېزىتى»دىن

مەنزىل
http://palastinbiz.blogspot.com/

تولۇق ئوقۇش

يەھۇدىيلارنىڭ مائارىپ پەلسەپەسى

ئىخچام

يەھۇدىيلارنىڭ مائارىپ پەلسەپەسى


بىلىم - مەڭگۈلۈك بايلىق


تارىختا يەھۇدىيلارنىڭ مەۋجۈدلۇق ۋە تەرەققىيات ھوقوقى كاپالەتكە ئىگە بولمىغاچقا، ماددىي بايلىقنىڭ ۋاقىتنىڭ ئۆتۈشىگە ئەگىشىپ يوقلىدىغانلىقىغا، ئەمما بىلم ۋە ئەقىل-پاراسەتنىڭ ئۆزلىرىگە مەڭگۈ ھەمراھ بولىدىغانلىقىغا چوڭقۇر ئىشەنگەن.
ئۇلار بىردىنبىر تايانچىسىنىڭ ئەقىل-پاراسەت ئىكەنلىكىنى، ئەقىل-پاراسەت ئارقىلىق بايلىق يارىتىپ، مەۋجۈت بولۇش، تەرەققىي قىلش بوشلۇقىغا ئېرىشكىلى بولىدىغانلىقىنى تونۇپ يەتكەن.

يەھۇدىي دىنىنىڭ دەستورى ھېسابلىنىدىغان «تەلمۇت»تا:
«دۇنيا ئۆگەنگۈچىلەرنىڭ نەپەسلىنىشى بىلەنلا ئۇزاققىچە مەۋجۈت بولۇپ تۇرىدۇ»،
«ئۆگەنگۈچىلەر يوق شەھەر گۇمران بولىدۇ»
دېگەندەك سۆز-ئىبارىلەر ئۇچرايدۇ.

شۇڭا ھەر بىر يەھۇدىي ئاتا-ئانا ئۆز پەرزەنتلىرىگە:
«كۈنلەرنىڭ بىرىدە ئۆيگە ئوت كېتىپ، مال - دۇنيالار ئوتتا كۆيۇپ كەتسە، نىمىنى ئېلىپ قاچىسەن؟» دەپ سوئال قويغىنىدا،
كۆپ ساندىكى بالىلار :«پۇل» ياكى «ئۈنچە-مەرۋايىتلارنى» دەپ جاۋاب بېرىشىدىكەن.
ئاتا-ئانىسى «شەكىلسىز، رەڭسىز، تەمسىز بىر نەرسە بار، ئۇنىڭ نىمىلىكىنى بىلەمسەن؟» دەپ قايتا سورايدىكەن،
پەرزەنتى جاۋاب بېرەلمىسە، ئاتا-ئانىسى:
«بالام ، سىلەر ئېلىپ كېتىدىغان نەرسە - پۇل ياكى ئۈنچە-مەرۋايىت ئەمەس، بەلكى بىلىمدۇر. چۈنكى بىلىمنى ھېچكىم تارتىۋالالمايدۇ. تىرىكلا بولساڭ، بىلىم ساڭا مەڭگۈ ھەمراھ بولىدۇ،
مەيلى قەيەرگە بارما، ئۇنى يوقىتىپ قويما» دەپ تەلىم بېرىدىكەن.


مەكتەپنى قەدىرلەش ۋە ئوقۇتقۇچىلارنى ھۆرمەتلەش


يەھۇدىي جەمئىيىتىدە «پاراسەتلىك كىشى پادىشاھتىن ئۇلۇغ. پاراسەتلىك كىشىلەر ئۆلۈپ كەتسە، دۇنيادا ئەقىل-پاراسەتمۇ مەۋجۈت بولمايدۇ، ئەمما پادىشاھ ئۆلسە، ھەرقانداق پاراسەتلىك كىشىنىڭ شاگىرتى ئۇنىڭ ئورنىغا چىقالايدۇ» دەپ قارايدىكەن.
يەھۇدىيلار مەكتەپ قۇرۇلۇشىغا ئىنتايىن ئەھمىيەت بېرىدىكەن.
ئۇلار مەكتەپنى «مەۋجۈدلۇقنى ساقلاپ قېلىشتا سۇ بىلەن تەمىنلەيدىغان قۇدۇق» دەپ قارايدىكەن.

1919-يىلى يەھۇدىيلارنىڭ ئەرەبلەر بىلەن بولغان توقۇنۇشى بارغانسېرى كەسكىنلىشىۋاتقان ۋەزىيەتتە، يېرۇسالىمدىكى ئىبراي ئۇنۋېرىسىتىتىغا توپ-زەمبىرەك سادالىرى ئىچىدە ئۇل سېلىنىپ، ئۇرۇش-توقۇنۇش ئىچىدىمۇ بۇ قۇرۇلۇش توختىتىپ قويۇلماي، 1925-يىلى پۈتۈپ رەسمىي ئىشقا كىرىشتۈرۈلگەن.

ئىسرائىلىيەدە
ئىبراي ئۇنۋېرىستىتى،
تىلئاۋىف ئۇنۋېرىستىتى،
خەيفا ئۇنۋېرىستىتى،
ئىسرائىلىيە سانائەت ئۇنۋېرسىتىتى،
بارىلان ئۇنۋېرىستىتى،
بىگىن-گورىئان ئۇنۋېرىسىتىتى
قاتارلىق دۇنيا بويىچە ئالدىنقى قاتاردا تۇرىدىغان ئالتە ئۇنۋېرىسىتىت بار.
ئىسرائىلىيەدىكى نۇرغۇن ئۇنۋېرىسىتىتلارنىڭ تەتقىقات نەتىجىلىرى خەلقئارا ئىلىم ساھەسى تەرىپىدىن ئېتىراپ قىلىنىدۇ.


ئۆگىنىش ـــ ئەقىل-پاراسەتنى ئاشۇرىدۇ


يەھۇدىيلار: «ئادەتتىكىچە ئۆگىنىش - بىر خىل دورامچىلىق، ئۇنىڭ بىلەن ھېچقانداق يېڭىلىق ياراتقىلى بولمايدۇ، بىلىم ئۆگىنىشنىڭ پۈتكۈل جەريانلىرىنى چىڭ تۇتقاندىلا، ئەقىل-پاراسەتنى قېزىش ئارقىلىق ئىقتىدارنى نامايەن قىلغىلى بولىدۇ» دەپ قارايدۇ.
شۇڭا ئۇلار بىلىمىلا بار، ئەمما ئىقتىدارى يوق كىشىلەرنى «كىتاب ئارتىۋالغان ئىشەك»كە تەمسىل قىلىدۇ.
ئۇلار ئۆگەنگەندە چوڭقۇرلاپ بىلىم ئېلىش كېرەكلىكىنى تەشەببۇس قىلىپ، «چوڭقۇر قۇدۇقنىڭ سۈيىنى تارتىۋەرسىمۇ تۈگىمەيدۇ، تېيىز قۇدۇقنىڭ سۈيى بىرلا تارتسا تۈگەپ كېتىدۇ» دەپ قارايدۇ.


مائارىپقا مەبلەغ سېلىش - ئەڭ ياخشى مەبلەغ سېلىش


ئىسرائىلىيە دۆلىتى قۇرۇلغاندىن كېيىن، باشتىن-ئاخىر مائارىپنى ئەڭ مۇھىم ئورۇنغا قويۇپ كەلدى. «مائارىپ ئارقىلىق دۆلەت قۇرۇش، پەن-تېخنىكا ئارقىلىق دۆلەت قۇرۇش» - ئىسرائىلىيە دۆلىتى قۇرۇلغان كۈندىن باشلاپ ئىنتىلىش نىشانى قىلىنغان.
رەھبەرلىك ۋەزىپىسىنى ئۆتىگەنلەرمۇ ئىزچىل رەۋىشتە «يوقىرى سۈپەتلىك ئىختىساس ئىگىلىرىنى يېتىشتۈرۈشنى مىللەتنىڭ مەۋجۈد بولۇپ تۇرۇش-تۇرالماسلىقىغا مۇناسىۋەتلىك تۈپكى مەسىلە» دەپ قارىغان.
1949-يىلى ئىسرائىلىيە «مەجبورىيەت مائارىپى قانونى»نى ئېلان قىلغان.
1953-يىلى «دۆلەت مائارىپ قانونى»نى ئېلان قىلغان.
1969-يىلى «مەكتەپلەر تەكشۈرۈش قانونى»نى ئېلان قىلغان.

ئىسرائىلىيە «كۆچمەنلەر دۆلىتى» بولغاچقا،
«دۆلەت مائارىپ قانونى»دا ئېنىق قىلىپ:
«ئىسرائىلىيە مائارىپىنىڭ نىشانى:
بىرى، ئوقۇغۇچىلارغا بىلىم ۋە ئىقتىدار ئۆگىتىپ، دۆلەتنىڭ تەرەققىيات ئېھتىياجىغا ماسلاشتۇرۇش.
يەنەبىرى، دۇنيانىڭ ھەرقايسى جايلىرىدىكى يەھۇدىيلار ئوتتۇرىسىدىكى قوشۇلۇشنى ئىلگىرى سۈرۈپ، ئۇلار ئوتتۇرىسىدىكى مەدەنىيەت پەرقىنى يوقىتىپ، يېڭى بىر خىل يەھۇدىي مەدەنىيىتىنى شەكىللەندۈرۈش» دەپ بەلگىلەنگەن.

ئىسرائىلىيىنىڭ مائارىپقا سالغان مەبلىغى ئىنتايىن يوقىرى.
20-ئەسىرنىڭ 70-يىللىرىدىن باشلاپ ئىسرائىلىيىنىڭ مائارىپ خىراجىتى باشتىن-ئاخىر خەلق ئىگىلىكى ئىشلەپچىقىرىش ئومومىي قىممىتىنىڭ 8% ىنى ئىگىلەپ كەلگەن.
ئىسرائىلىيىنىڭ نوپوسى ئارانلا 5 مىليون نەچچە يۈزمىڭ.
ئەمما مەكتەپلەرنىڭ سانى 1 مىليون 380 مىڭدىن ئارتۇق.
ئالىي مەكتەپ ئوقۇغۇچىلىرى بىلەن پۇقرالارنىڭ نوپوسىنى نىسبەتلەشتۈرگەندە، ئامىرىكا ۋە كانادادىن تۆۋەن ، ياۋروپا ئەللىرىدىن يوقىرىكەن.
ئىسرائىلىيىدە ھەر 4500 كىشى ئىچىدە بىر پراففېسسور ياكى دوتسېنىت بار ئىكەن.


ئۆمۈرۋايەت ئۆگىنىش


يەھۇدىيلار: «ئىلىم تەھسىل قىلىشنىڭ چېكى بولمايدۇ، ئۈزلۈكسىز ئۆگىنىش - بىر خىل مۇقەددەس بۇرچ، بىر ئادەم مەيلى قانچە ياشقا كىرگەن بولسۇن، قانچىلىك دەرىجىدە نامرات بولسۇن، توختىماي ئۆگىنىشى كېرەك» دەپ قارايدىكەن.
شۇڭا بارلىق يەھۇدىيلار «ئۆگەنگۈچى - مول بىلىمگە ئىگە كىشىدىنمۇ ئۇلۇغدۇر» دېگەن ئەقىدىگە ئىنتايىن ھۆرمەت قىلىدىكەن.
ئۇلار يەنە «ئۆگىنىش ئارقىلىق ياشلىق باھار ۋە ياشلارغا خاس كەيپىياتنى ساقلاپ قالغىلى، ئۆگىنىش ئارقىلىق ‹بايلىق›قا ئېرىشىپ، مەنەۋىي جەھەتتە قانائەت ھاسىل قىلغىلى بولىدۇ» دەپ قارايدىكەن.

مەنبە: «شىجاڭ ياشلىرى» ژورنىلى

مەنزىل
http://palastinbiz.blogspot.com/

تولۇق ئوقۇش

يەھۇدىيلارنىڭ ھاياتلىق پەلسەپەسى

يەھۇدىيلارنىڭ ھاياتلىق پەلسەپەسى


★ بارلىق بىساتىڭنى سېتىپ بولسىمۇ، قىزىڭنى ئۆلىماغا ياتلىق قىل.
ياكى ئۆلىمانىڭ قىزىنى ئېلىش ئۈچۈن، بارلىقىڭدىن ئايرىلساڭمۇ ئەرزىيدۇ.

★ سىتاتىستىكىغا ئاساسلانغاندا، ئامىرىكىدىكى مىليونىرلارنىڭ %20 تى يەھۇدىي ئىكەن.
نوبىل ئىقتىساد مۇكاپاتىغا ئېرىشكۈچىلەرنىڭ %20 تىمۇ يەھۇدىي ئىكەن.

★ يەھۇدىي دىنىدا، ئىجتىھات بىلەن ئۆگىنىش - تەڭرىگە چوقۇنۇشتىن قالسىلا مۇھىم ئورۇندا تۇرىدىغان ئىش بولۇپلا قالماستىن، بەلكى تەڭرىگە ئىززەت - ئېكرام بىلدۈرۈشنىڭ بىر قىسمى دەپ قارىلىدۇ.
ھازىرقى دۇنيادا ھەرقانداق بىر دىن ئۆگىنىش ۋە تەتقىق قىلىشنى يەھۇدىي دىنىدىكىدەك تەكىتلىگەن ئەمەس.

★ روسىيە چار پادىشاھى نىكولاي1 ھۆكۈمرانلىق قىلغان مەزگىلدىكى بىر كىچىك بازاردا، يەھۇدىيلار بالىلىرىنى مەكتەپكە ئەۋەتىش ئۈچۈن ئائىلىسىنىڭ ۋەيران بولۇپ كېتىشىدىنمۇ قورقمىغان. ئاز بولمىغان نامرات كىشىلەر بالىلىرىغا ئوقۇش پۇلى تۆلەش ئۈچۈن ئۆزلىرىنىڭ ئەڭ ئاخىرقى بىر تال شامدانلىرىنىمۇ ياكى بىردىنبىر ياستۇقلىرىنى سېتىۋەتكەن.

★ راببى شېللىر مۇنداق دەيدۇ:
«كىتابنى بوش ۋاقتىم چىققاندا ئوقۇيمەن دەپ ساقلاپ تۇرما، بەلكىم سېنىڭ مەڭگۈ بوش ۋاقتىڭ چىقماسلىغى مۇمكىن».
ئۇ يەنە مۇنداق دەيدۇ:
«تەربىيە كۆرمىگەن ئادەم - جىنايەت ئۆتكۈزۈشتىن قورقمايدۇ.
قوپال ئادەم - باشقىلارغا ھۆرمەت قىلىشنى بىلمەيدۇ.
تارتىنچاق ئادەم - بىر نەرسە ئۆگىنەلمەيدۇ.
ئالدىراڭغۇ ئادەم - باشقىلارغا ياخشى بىلىم ئۆگىتەلمەيدۇ.
ئىشنى مۇرەككەپلەشتۈرۈۋىتىدىغان ئادەم - ئەقىللىق ئادەم ھېسابلانمايدۇ.
ئادەم يوق يەردە ئېھتىيات بىلەن ئىش قىلىش كېرەك».

★ دۇنيانىڭ بايلىقى يەھۇدىيلارنىڭ يانچۇقىدا.
يەھۇدىيلارنىڭ بايلىقى ئۇلارنىڭ كاللىسىدا.

★ مائارىپقا خۇددى خۇداغا چوقۇنغانغا ئوخشاش ئەھمىيەت بېرىش كېرەك.

★ يەھۇدىيلارنىڭ قارىشىچە:
20 ياشتا رومانتىك ياشىيالمىسا،
30 ياشتا ئىگىلىك تىكلىيەلمىسە،
40 ياشتا باي بولالمىسا،
50 ياشتا بەختلىك بولالمىسا بىر ئۆمۈر تۈگەشكەن بولىدۇ.
شۇڭا «ۋاقىت بىزنى ساقلاپ تۇرمايدۇ» دەپ قارايمىز.

★ ھەممىلا ئىشتا ئۆزىنىلا ئويلىغان كىشى-ئۆز سالاھىيىتىنى ساقلىمىغان كىشى.

★ كىشىلىك تۇرمۇش يولى ئەگرى - توقاي ھەم ئۇزۇن.
يىغلىغىمىز كەلگەندە يىغلىۋىلىشىمىز، كۈلگىمىز كەلگەندە كۈلۈۋىلىشىمىز كېرەك. پەقەت ئالغا ئىلگىرىلەشنى ئېسىمىزدىن چىقىرىپ قويمىساقلا كۇپايە.

★ ئەر-خوتۇنلار ئوتتۇرىسىدا بىر تەرەپ يەنە بىر تەرەپتىن قورققان ھامان ياخشى كۈنلەر ئۇزۇنغا داۋاملاشمايدۇ.

★ ئۇچراشقانلىكى ئادەمنىڭ ئارتۇقچىلىقىنى ئۆگەنگۈچىلەر - دۇنيادىكى ئەڭ ئەقىللىق كىشىلەردۇر.

★ ئەرلەرنىڭ ئۆيى - خوتۇنىدىن ئىبارەت.

★ بالىنى بىرەر قېتىم تىللاپ ئۇچۇغداپ قويساڭ قوي.
ئەمما ھەر كۈنى تىللاۋەرمە؟

★ پۇلنى ھاراق-شاراپ ئىچىشكە ئەمەس، تىجارەتكە ئىشلىتىش كېرەك.

★ مەكتەپ يوق شەھەر - ئادەم زاتىنىڭ ماكانلىشىشىغا ماس كەلمەيدۇ.

★ بىر ئۆمۈر پىياز يېسەڭ يېگىنكى، بىر ۋاق تويغۇچە ئۆردەك كاۋىپى ۋە بېلىق گۆشى يەۋەلىپ، باشقا كۈندە ئاچ يۈرۈشتىن ساقلان.

★ سەۋر-تاقەت يۇقىرى دەرىجىلىك تەربىيەلىنىشنىڭ مەھسۇلى.
سەۋر-تاقەت قىلالماسلىقنىڭ ئاقىۋىتى - ھەمىشە تېخىمۇ ئۇزۇن سەۋر-تاقەت قىلىشتىن ئىبارەت بولىدۇ.

★ چېغىدا راھەتلىنىش، چېغىدا ئىشلەش.
مۇشۇنداق بولغاندىلا ھاياتلىق مول مەزمۇن بىلەن تولىدۇ.

★ تۇرمۇشنى راھەت ئۆتكۈزۈشتىن پۈتۈنلەي ۋاز كېچىپ، نوقۇل ھالدا جان تىكىپ ئىشلەشنىلا تەشەببۇس قىلماسلىق كېرەك.
شۇڭا يەھۇدىيلار رېئاللىقنى قەدىرلەيدۇ.
يامان نىيەتتە بولسىمۇ، لېكىن شۇ يامان ئىشنى قىلمىسىلا، ئۇنى يەنىلا ئالىيجاناب ئادەم ھېسابلايدۇ.
مانا بۇ ھەقىقىي، جانلىق ئادەم، ھەرگىزمۇ كىشىلەر تەرىپىدىن سۈنئىي پەيدا قىلىنغان «نەپسى» يوق «ئەرۋاھ » ئەمەس.
كىشىلىك ئىززەت - ھۆرمەتكە ۋە مىجەز - خۇلققا ئەھمىيەت بېرىدىغان ھەر قانداق مىللەت مۇشۇنداق ئىنسان تەبىئىتىگە، ئادەمگەرچىلىككە ئۇيغۇن كېلىدىغان تونۇش ھاسىل قىلالىشى كېرەك. ئۇنداق مىللەت ئەخلاق جەھەتتە ساختا كامالەتكە يېتىشكە ئىنتىلىپ، ئەمىلىيەتتە كاززاپلىق، ساختىپەزلىك قىلىدىغانلارغا قارىغاندا تولىمۇ ئالىيجاناب بولىدۇ.

★ يامانلىقنى توغرا يېتەكلىگەندە ياخشىلىققا ئايلاندۇرغىلى بولىدۇ. بۇنىڭ ئۈنۈمى نوقۇل ھالدا يامانلىقنى يوقۇتۇۋىتىش ئىستىكىدە بولغاندىن ياخشى.

★ بۇزۇقلارنىڭ ھالاك بولۇشىنى تىلىگەندىن كۆرە، ئۇلارنىڭ نىيىتىدىن يېنىپ ئۆزگىرىشىنى تىلىگەن ياخشىراق.

★ يەھۇدىيلار «كىشىنى خىجالەت قىلىپ سەدىقە بەرگەندىن بەرمىگەن ياخشىراق» دەپ قارايدۇ.
«پۇلى كۆپنىڭ گېپى چوڭ» دېگەندەك سەدىقە بەرگۈچى ئۆزىنى چوڭ تۇتسا، سەدىقە ئالغۇچىنىڭ غۇرۇرى زەربىگە ئۇچراپ، ئالغا ئىنتىلىش ئىرادىسى يوقىلىپ، مەڭگۈ سەدىقە ئۇبيېكتىغا ئايلىنىپ قالىدۇ.

★ پۇل - ئىنسان تەبىئىتىنى ئەكس ئەتتۈرۈپ بېرىدىغان ئەينەك.

★ تەقدىر - پەقەت تەييارلىقى بارلارغىلا ئىلتىپات قىلىدۇ.

★ ھازىرقى سودا جېڭىنىڭ رىقابىتى-بىلىم ۋە ئاڭ رىقابىتى، تەدبىر رىقابىتىدىن ئىبارەت.
گەرچە سېنىڭ ئىگىلىك تىكلىگىدەك مەبلىغىڭ بولمىسىمۇ، لېكىن بىلىمىڭ، كاللاڭ، تەدبىرىڭ بولسىلا، ئوخشاشلا كاتتا بايغا ئايلىنىش يولىغا ماڭالايسەن.

★ بىلىمى يۇقىرى كىشى تىجارەت قىلىشنى ئۆگەنسە ئۇنىڭ ئۈنۈمى تەبىئىي ھالدا باشقىچە بولىدۇ.

★ بىلىمسىز سودىگەر - ھەقىقىي سودىگەر ئەمەس.
سەن ھەقىقىي سودىگەر بولمىغان ئىكەنسەن، مېنىڭ سەن بىلەن سودا قىلىشىمنىڭ ھاجىتى يوق.

★ ھايات كەچۈرۈشتىكى مەقسەت - تۇرمۇشنىڭ خوۋلۇقىنى كۆرۈش.

★ قىلغان ۋەدىمىزنى خۇدا ئاڭلاپ تۇرىدۇ.

★ ئوتۇن ساتسۇن ياكى ئوت-چۆپ ساتسۇن پۇل تاپقىنى نوچى.

★ يەھۇدىيلار نامراتلىقتىن قورقىدۇ، «نامراتلىقنى - نومۇس، نامرات ئادەمنى - ھاماقەت، ئىقتىدارسىز» دەپ قارايدۇ.
شۇنىڭ بىلەن ئۇلار جانپىدالىق بىلەن ئىشلەيدۇ. جان تىكىپ پۇل تاپىدۇ. ئۇلارنىڭ پۇل تېپىش توغرىسىدا «ئۆلسەڭمۇ ئىشلەۋېتىپ ئۆلگىن» دەيدىغان ھېكمەتلىك سۆزى بار.

★ پۇلغا ئايلانغان ئەقىل-پاراسەت ــــ ھەقىقىي ئەقىل- پاراسەت.

★ يەھۇدىيلار ئەقىللىق كىشىلەرنى ئىنتايىن قەدىرلەيدۇ، ئەتىۋالايدۇ ھەم سېخىيلىق بىلەن ئۇلارغا ياردەم قىلىدۇ. ئۇلاردىن سۆيۈنىدۇ، ئۇلارغا پۇلغا ۋە مىليونىرلارغا چوقۇنغاندەك چوقۇنىدۇ. ئەقىللىق كىشىلەر ھاقارەت قىلىنمايدۇ ۋە ھەسەتخورلۇققا ئۇچرىمايدۇ.

★ ئاتا-ئانىمۇ ئىشەنچىلىك ئەمەس.
راھەت تۇرمۇش كەچۈرۈش ئۈچۈن ئۆزىگە تايىنىش كېرەك.

★ يەھۇدىيلار چاقىرىلمىغان مېھمانغا بەك ئۆچ. ئۇلارنىڭ نەزىرىدە چاقىرىلمىغان مېھمان - ۋاقىت ۋە پۇل ئوغۇرلىغان «ئوغرى».

★ ئوبىكتىپ شارائىتلار پىشىپ يېتىلمىگەن ئەھۋالدا، سۇبىكتىپ تىرىشچانلىق ۋە قەتئىي ئىرادە ھەر قانچە زور بولغان تەقدىردىمۇ، مۇۋەپپەقىيەت قازىنىش مۇمكىن ئەمەس.

★ پەقەت ئۆزى پۇل تاپقاندىلا راھەت - پاراغەتتە ياشىغىلى بولىدۇ.

★ ئادەمنىڭ ئۆز يۇرتىدا ئېرىشكەن مۇئامىلىسى باشقىلارنىڭ باھاسى ئارقىلىق بەلگىلىنىدۇ.
باشقا يۇرتتا بولسا، كىيىنىشى ۋە ياسىنىشىغا قاراپ بەلگىلىنىدۇ.

★ پۇل بىلەن ئىشىك چەكسە ئېچىلمايدىغان ئىشىك يوق.

(بۇ ھىكمەتلەر - «يەھۇدىيلارنىڭ سىرى» ناملىق كىتابتىن ئېلىنغان)
&&&&&&&&&&&&&&&&&&&

مەنزىل
http://palastinbiz.blogspot.com

تولۇق ئوقۇش

يەھۇدىيلار ئافرىقىدا دۆلەت قۇرماقچى بولغان

يەھۇدىيلار ئافرىقىدا دۆلەت قۇرماقچى بولغان


ئەگەر ئوتتۇرا شەرقنى يېقىنقى ۋە ھازىرقى دۇنيادىكى مەڭگۈلۈك قىزىق نۇقتا دېسەك، ئۇنداقتا پەلەستىندىن ئىبارەت ئانچە كەڭ بولمىغان زېمىندا يېرىم ئەسىردىن كۆپرەك ۋاقىتتىن بۇيان بىر-بىرىنى قىرىشىپ كېلىۋاتقان يەھۇدىيلار بىلەن ئەرەبلەرنى توختىماي توقۇنۇشۇپ كېلىۋاتقان رەقىبلەر دېيىشكە بولىدۇ.
قەدىمكى زامان تارىخىدا يەھۇدىيلارنىڭ ئاخىرقى ھاكىمىيىتى مىلادى 135-يىلى گۇمران بولغان، رىم ئىمپېرىيىسى قالغان نۇرغۇن يەھۇدىينى ياشىغان جايىدىن قوغلاپ چىقارغان، بۇ جاينىڭ ئەسلىدىكى «ئىسرائىلىيە»، «يەھۇدىي» دېگەن ناملىرىمۇ يوقاپ، ئورنىغا «سۇرىيە ۋە پەلەستىن» دەپ يېڭى نام قويۇلغان.
ئۇنداقتا، يەھۇدىي دۆلىتى ئايرىلغىنىغا ئىككى مىڭ يىلغا يېقىن بولغان بۇ جايغا قانداق قايتقان؟


ئاسسىمىلياتسىيە بولۇشتىن دۆلەتنى ئەسلىگە كەلتۈرۈشنى ئوتتۇرىغا قويۇشقىچە

يەھۇدىيلار ئۆز مىللىتىنىڭ دىن ۋە ئۆرپ-ئادىتىنى ئۇزاقتىن بۇيان ساقلاپ كېلىۋاتقان بولسىمۇ، نەچچە مىڭ يىلدىن بۇيان دۇنيانىڭ ھەر قايسى جايلىرىدا تارقاق ئولتۇراقلىشىپ كەلمەكتە، ئوتتۇرا ئەسىر ۋە كېيىنكى خېلى ئۇزاق تارىخىي مەزگىلدە يەھۇدىيلار ئومۇمىي سانىنىڭ مۇتلەق كۆپ قىسمىنى ئىگىلەيدىغان ياۋروپادىكى يەھۇدىيلارنىڭ ئاساسىي سىياسىي خاھىشى «ئاسسىمىلياتسىيە بولۇش» بولۇپ، ئۇلار بۇرژۇئازىيىنىڭ «ئادەم دۇنياغا كۆز ئېچىپلا باراۋەر بولۇش» ئىدىيىسىدىن پايدىلىنىپ، يەھۇدىيلارنىڭ ياۋروپادىكى باشقا مىللەتلەر بىلەن بولغان باراۋەر ھوقۇقىنى قولغا كەلتۈرۈشنى ئارزۇ قىلاتتى. لېكىن 1848 - يىلىدىكى ياۋروپا ئىنقىلابىدىن كېيىن، نۇرغۇن دۆلەتنىڭ فېئودال پادىشاھلىرى ئىنقىلابنى يەھۇدىيلارغا دۆڭگىدى ھەم قايتىدىن يەھۇدىيلارنى چەتكە قېقىش ۋە ئۇلارغا زىيانكەشلىك قىلىشقا باشلىدى.
ئىنقىلابتىن كېيىن ھەر قايسى ئەللەردە مىللەتچىلىك كەيپىياتى يۇقىرى بولۇپ، «يات مىللەت» بولغان يەھۇدىيلار بىر تەرەپتىن ھەر قايسى ئەللەردە چەتكە قېقىلدى، يەنە بىر تەرەپتىن، ئۇلاردا «نېمە ئۈچۈن ئۆزىمىزنىڭ يەھۇدىي دۆلىتىمىزنى قۇرمايمىز؟» دېگەندەك چەكلىگىلى بولمايدىغان بىر خىل يېڭى كەيپىيات پەيدا بولۇشقا باشلىدى.
بۇ ئىدىيىنى تۇنجى بولۇپ ئوتتۇرىغا قويغان كىشى موسېس ھېس
(Moses Hess)
ئىسىملىك گېرمانىيىلىك يەھۇدىي بولۇپ، ئۇ 1862- يىلى «رىم ۋە يىرۇسالىم، ئاخىرقى مىللىي مەسىلە» دېگەن ئەسىرىنى ئېلان قىلىپ، «دۆلەتنى ئەسلىگە كەلتۈرۈش - يەھۇدىيلارنىڭ چىقىش يولى» دېگەن ئىدىيىنى تۇنجى قېتىم ئېنىق ئوتتۇرىغا قويغان.
1882-يىلى لېئو پىنكستېيىن ئىسىملىك پولشالىق يەھۇدىي ئىمزاسىز ماقالا ئېلان قىلىپ: «بىز يەھۇدىيلار خەقنىڭ جۇۋىسىدا تەرلىمەكتىمىز، سىياسىي، ئىقتىسادىي جەھەتتە مۇۋەپپەقىيەت قازانغانسېرى باشقىلارنىڭ شۇنچە ئۆچمەنلىكىگە ئۇچراۋاتىمىز، بىز يەھۇدىيلارنىڭ بىردىن بىر چىقىش يولىمىز - مۇستەقىل دۆلەت قۇرۇش، بۇنىڭ ئۇسۇلى: بىز يەھۇدىيلارنىڭ ئۆزىمىزگە تەۋە دۆلىتىمىزنى قۇرۇش ئۈچۈن، دۇنيا يەھۇدىيلار قۇرۇلتىيى ئېچىپ، مەبلەغ غەملەپ مۇۋاپىق يەر سېتىۋېلىش» دېگەن.
شۇ يىلى روسىيىنىڭ خائېركوفتا ئوقۇۋاتقان 14 ستۇدېنت «تەۋرات»تىكى قىسسىلەردە تىلغا ئېلىنغان‹ زىئون›، يەنى ‹پەلەستىن› دېگەن نامدىن پايدىلىنىپ، «زىئونغا قايتىش» دەپ ئاتىلىدىغان بىر تەشكىلات قۇرغان.
1890- يىلى ئاۋسترىيىلىك بىرنبائۇم
(Birnbaum)
دېگەن كىشى زىئونىزم - «يەھۇدىي قىساسچىلىقى» ئاتالغۇسىنى تۇنجى قېتىم ئوتتۇرىغا قويغان ھەم زىئونىزم - يەھۇدىي قىساسچىلىقىنىڭ نامىغا ئايلانغان.
1894- يىلى فرانسىيىدە مەشھۇر دىرىفۇس ۋەقەسى يۈز بەردى. يەھۇدىي ئوفىتسىر دىرىفۇسنىڭ بىگۇناھ زىيانكەشلىككە ئۇچرىشى غەربىي ياۋروپادىكى يەھۇدىيلارنىڭ مىللىي ھىسسىياتىنى قوزغىدى، بۇنىڭ بىلەن يەھۇدىي قىساسچىلىقى بارا-بارا يەھۇدىيلارنىڭ ئاساسىي ئېڭىغا ئايلاندى.


ئافرىقىغا بېرىپ تەكشۈرۈپ دۆلەت قۇرۇشقا تەييارلىنىش

يەھۇدىي دۆلىتىنىڭ دەسلەپتە ئىسرائىلىيە بىلەن بىۋاسىتە چېتىشلىقى يوق ئىدى.
«يەھۇدى دۆلىتى» توغرىسىدا خېرزل
(Herzl)
پەلەستىن بىلەن ئارگېنتىنادىن ئىبارەت ئىككى نامزات لايىھىنى ئوتتۇرىغا قويغان،
ئۇنىڭ قارىشىچە، بۇ ئىككى جايدا «مىللەت مەۋجۇت بولمىغان زېمىن» بار بولۇپ، يەھۇدىلاردەك «تىرىكچىلىك قىلىدىغان زېمىنى يوق مىللەت»نىڭ خاتىرجەم تىرىكچىلىك قىلىشىغا ناھايىتى مۇۋاپىق كېلەتتى.
دەسلەپكى دۆلەتنى ئەسلىگە كەلتۈرۈش لايىھىسى خىلمۇ خىل بولغان:
ئەنگلىيە ئافرىقىدىن بىر پارچە زېمىننى يەھۇدىيلارغا سېتىپ بېرىپ، «يەھۇدىي دۆلىتىنىڭ ئۇلى» قىلىش تەكلىپىنى بەرگەن.
يەنە بەزىلەر جۇڭگونىڭ شەرقىي شىمالىي ياكى جەنۇبىي ئامىرىكىدىن يەر سېتىۋېلىش توغرىسىدىمۇ چوت سوققان،
ئۇلارنىڭ تەپەككۇرى يەھۇدىي بايلارنىڭ مالىيە كۈچىدىن پايدىلىنىپ، ئىگىسىز قاقاس يەر سېتىۋېلىپ دۆلەت قۇرۇشتىن ئىبارەتلا بولغان، خالاس.
1903- يىلى ئەينى چاغدىكى روسىيىنىڭ يەھۇدىيلارغا قارشى تۇرۇش ھەرىكىتىگە قارىتا، ئەنگلىيە مۇستەملىكىسىنىڭ لاۋازىمەت ۋەزىرى جوسېف چامبېرلېين
(Joseph Chamberlain)
تېئودور خېرزل (Theodor Herzl)
رەھبەرلىكىدىكى «زىئونىزم»(يەھۇدىي قىساسچىلىقى) تەشكىلاتىغا ئەنگلىيىگە قاراشلىق «ئۇگاندا پىلانى»نى ئوتتۇرىغا قويۇپ، ئەنگلىيىگە قاراشلىق شەرقىي ئافرىقىدىكى 13 مىڭ كۋادرات كىلومېتىر زېمىننى يەھۇدىيلارنىڭ يۇرت-ماكانى قىلىشقا ئاجرىتىپ بەرمەكچى، ئەگەر يەھۇدىيلار كۆچمەن بولۇپ بارماقچى بولسا، يېشىل چىراق يېقىپ بەرمەكچى بولغان. نۇرغۇن كىشى زىيانكەشلىككە ئۇچرىغان يەھۇدىيلارنىڭ بۇ يەرگە ئورۇنلىشىشىنى ئۈمىد قىلغان.
1903- يىلى شۋېتسارىيىنىڭ باسېلدا ئېچىلغان«زىئونىزم»(يەھۇدىي قىساسچىلىقى) قۇرۇلتىيىدا كۆپ تەرەپ بۇ پىلان توغرىسىدا كەسكىن مۇنازىرە قىلغان.
1904-يىلى «زىئونىزم»(يەھۇدىي قىساسچىلىقى) قۇرۇلتىيى بېكىتىلگەن يېڭى يۇرت-ماكاننى تەكشۈرۈشكە ئۈچ ۋەكىل ئەۋەتكەن. پىلاندىكى يېڭى ماكاننىڭ ئېگىزلىك كېلىماتى بىلەن ياۋروپانىڭ كېلىماتى ئوخشاپ كېتىدىغان بولۇپ، بۇ جاي ياۋروپادىكى يەھۇدىيلارنىڭ كۆچۈپ بېرىشىغا مۇۋاپىق كېلىدىغان بولسىمۇ، ئېگىزلىكنىڭ ھەممە يېرىدە خەتەرلىك ياۋايى ھايۋان بار، ئۇنىڭ ئۈستىگە ئۇ يەردە ئاھالىلەر ئەسلىدىنلا ناھايىتى كۆپ بولۇپ، ئافرىقىدىكى نوپۇس ئەڭ زىچ رايون بولغاچقا، يەرلىك كىشىلەرنىڭ ياۋروپالىق كۆچمەنلەرنى قوبۇل قىلىشى ناتايىن ئىدى. «زىئونىزم» (يەھۇدى قىساسچىلىقى) قۇرۇلتىيى تەكشۈرۈش ئۆمىكى تاپشۇرغان دوكلاتنى مۇھاكىمە قىلغاندىن كېيىن، 1905-يىلى ئەنگلىيىنىڭ تەكلىپىنى رەت قىلىشنى قارار قىلدى.
«ئارگېنتىنا لايىھىسى»- خېرزل دەسلەپتە ئوتتۇرىغا قويغان «يەھۇدى دۆلىتى»گە ئالاقىدار ئىككى نامزات لايىھىنىڭ بىرى ئىدى، چۈنكى ئارگېنتىنانىڭ پامپاس ئوتلىقى كەڭ، ئادەم شالاڭ، گېرمانىيىلىك نۇرغۇن كۆچمەن بار بولۇپ، ئۇلارنىڭ كۆپىنچىسى يەھۇدىي ئىدى، خېرزلنىڭ دۆلەتنى ئەسلىگە كەلتۈرۈش پرىنسىپى- «زېمىنى يوق بۇ مىللەتنى ئورۇنلاشتۇرۇش ئۈچۈن، مىللەت يوق بىر پارچە زېمىن تېپىش» ئىدى، شۇڭا، ئۇ ئارگېنتىنا ناھايىتى مۇۋاپىق دەپ قارىغان، لېكىن «ئارگېنتىنا لايىھىسى» تىزلا ئىنكار قىلىندى، چۈنكى، ئۇ جايدا گېرمانىيىلىك كۆچمەنلەر ئارىسىدىكى مۇناسىۋەت جىددىي بولۇپ، يەھۇدىيلار ئۈستۈنلۈكنى ئىگىلىمەيتتى، شۇڭا، يەھۇدىي سودىگەرلەر بۇ پىلانغا قىزىقمىدى.
1908- يىلى يەھۇدىيلار پەلەستىندىن يەر سېتىۋېلىپ، كۆچمەنلەرنى ئورۇنلاشتۇرۇپ، ئۇنى تەشكىللىك« تىرىلدۈرۈش ھەرىكىتى»گە ئايلاندۇردى.
1909-يىلى «كىببۇتز»(kibbutz) دەم ئاتالغان يەھۇدىيلار مەھەللىسى پەلەستىندە تۇنجى قېتىم پەيدا بولدى.
1- دۇنيا ئۇرۇشىنىڭ ئالدىغىچە، شەرقىي ياۋروپادىن تەخمىنەن 40 مىڭ يەھۇدىي پەلەستىنگە كۆچۈپ كەلدى.


ئىسرائىلىيە دۆلەت قۇرۇپ ئەتىسىلا ئۇرۇش پارتلىدى

1- دۇنيا ئۇرۇشىنىڭ پارتلىشى يەھۇديىلار دۆلىتى بىلەن پەلەستىننى يەنىمۇ بىر قەدەم يېقىنلاشتۇردى. يەھۇدىيلارنى ئۆزىگە تارتىش ئۈچۈن، ئەنگلىيە دىپلوماتىيە ۋەزىرى بالفۇر (Balfour) پەلەستىندە «يەھۇدىلار يۇرتى» قۇرۇشنى قوللايدىغانلىقىنى جاكارلىدى. 65 سۆزلۈك بۇ خەت يەھۇدى قىساسچىلىقىنىڭ«تىلتۇرمارى»غا ئايلاندى.
1920- يىلى ئەنگلىيە پەلەستىننى ئىشغال قىلىۋالدى ھەم ھۆكۈمرانلىق قىلىشقا باشلىدى، ئىككى يىلدىن كېيىن ئۆزىگە پىششىق بولغان «پارچىلاپ باشقۇرۇش» ھىيلە-مىكىرىنى قوللىنىشقا باشلىدى.
2- دۇنيا ئۇرۇشى داۋامىدا، ياۋروپادا ئالتە مىليۇن يەھۇدىي ھاياتىدىن ئايرىلىپ، يەھۇدىيلارنىڭ قۇرۇلمىسىدا تەل-تۆكۈس ئۆزگىرىش بولدى،
«يۇرت-ماكانىغا قايتىش» - نۇرغۇن ئازاب-ئوقۇبەتنى باشتىن كەچۈرگەن يەھۇدىيلارنىڭ ئومۇميۈزلۈك يۈرەك ساداسىغا، «يەھۇدى دۆلىتىنى ئەسلىگە كەلتۈرۈش» - غەرپ دۆلەتلىرىنىڭ ئورتاق تونۇشىغا ئايلاندى.
1947- يىلى 11- ئاينىڭ 29- كۈنى ب د ت يىغىنىدا« پەلەستىن بىلەن ئىسرائىلىيىنى بۆلۈپ باشقۇرۇش قارارى» ماقۇللىنىپ، ئىككىنچى يىلىدىن باشلاپ ئەنگلىيىنىڭ مانداتلىق ھۆكۈمرانلىقى ئاخىرلاشقاندىن كېيىن، ئەرەب دۆلىتى ۋە يەھۇدىي دۆلىتى قۇرۇپ، پەلەستىنگە قارىتا بۆلۈپ باشقۇرۇشنى يولغا قويۇش بەلگىلەندى.
1948-يىلى 5-ئاينىڭ 14-كۈنى، ئەنگلىيىنىڭ مانداتلىق ھۆكۈمرانلىقى ئاخىرلىشىشنىڭ ئالدىنقى كۈنى، بېن گۇرىئون
(Ben-Gurion)
تېل ئاۋىۋدا يەھۇدىي دۆلىتىنىڭ قۇرۇلغانلىقىنى، دۆلەت نامىنىڭ« ئىسرائىلىيە» دەپ بېكىتىلگەنلىكىنى جاكارلىدى.
خۇددى بېن گۇرىئون ئېيتقاندەك: «يەھۇدىي قىساسچىلىقى ھەرىكىتى چوڭ دۆلەتلەر ئارىسىدىكى زىددىيەتتىن پايدىلىنىپ، يەھۇدىيلار ئۆزىگە تەۋە زېمىننى قولغا كەلتۈرۈگەن بىر قېتىملىق ئۇچىغا چىققان سىياسىي ھەرىكەت بولدى»
بۇ يول ئەگرى-توقاي، جاپا-مۇشەققەتلىك بولۇپ، «ئارقاندا ئەمەس، بەلكى قىل ئۈستىدە ماڭغانلىق ئىدى»، لېكىن، ئۇلار بۇ يولدا ماڭالىدى.
ھالبۇكى، ئەرەبلەر روشەنكى «مەغلۇب بولغان باسقۇنچىلار»نى ئېتىراپ قىلىشنى خالىمىدى، ئىسرائىلىيە دۆلىتى قايتىدىن پەيدا بولغان كۈننىڭ ئەتىسى بەش ئەرەب دۆلىتى ئىسرائىلىيىگە جەڭ ئېلان قىلدى،
«يەھۇدى دۆلىتىنى يوقىتىش» - ئاخىرقى مەقسەت قىلىنغان 1-قېتىملىق ئوتتۇرا شەرق ئۇرۇشى پارتلىدى، مۇتلەق ئۈستۈنلۈكنى ئىگىلىگەن ئەرەب بىرلەشمە ئارمىيىسى «تېز ئۇرۇش قىلىپ، تېز غەلىبە قىلىپ، ئىسرائىلىيىنى ئۈچ ھەپتە ئىچىدە تۈپ-تۈز قىلىۋېتىش»تەك جەڭ نىشانىنى بېكىتتى، ئەينى چاغدا 60 نەچچە يىلدىن كېيىنكى بۈگۈنكى كۈندە ئەينى چاغدىكى «زىئون»نىڭ ئەتراپىدا ھازىرقىدەك سىياسىي تېرروتىرىيە پەيدا بولىدىغانلىقىنى ھېچكىممۇ خىيالىغا كەلتۈرمىگەن ئىدى.

«يەر شارى ۋاقىت گېزىتى»دىن

مەنبە
http://bbs.xabnam.com/read.php?tid-90999.html

تولۇق ئوقۇش

باغدادتىكى يەھۇدىيلار

باغدادتىكى يەھۇدىيلار


2008- 06- 11 15:12 «شىنجاڭ گېزىتى»


يەھۇدىيلار باغدادقا سۈرگۈن قىلىنغاندىن تارتىپ ھازىرغىچە، بۇ يەردە 2500 يىلدىن كۆپرەك ياشىغانىدى، ھازىر ئۇلار باغدادتىن تەدرىجىي يوقۇلۇشقا باشلىدى.

«نيۇ – يورك ۋاقتى» گېزىتىنىڭ 2008 - يىلى 1 – ئىيۇندىكى خەۋىرىدە دېيىلىشىچە، باغدادتىكى يەھۇدىيلار ئونغىمۇ يەتمەيدىكەن، ئۇلار ئېھتىياتچانلىق بىلەن ياشاپ، ھەتتا ئىسمىنى ئاشكارىلاشقىمۇ جۈرئەت قىلالمايدىكەن.

بۇ خەۋەردە مۇنداق دېيىلدى: «يېرىم ئەسىر ئىلگىرى، ئىراقتىكى يەھۇدىيلارنىڭ سانى 130 مىڭدىن ئاشاتتى. ئەمما ھازىر، ئىلگىرى ‹يەھۇدىيلار مەھەللىسى› دەپ ئاتالغان باغداد شەھىرىدە چوقۇم ئون يەھۇدىي ئەر قاتنىشىش زۆرۈر بولغان رەسمىي ئىبادەتكىمۇ ئادەم توپلىغىلى بولمايدۇ. ئۇلار ھەتتا ھەقىقىي ئادەم سانىنى ئاشكارىلاشتىنمۇ قورقىدۇ. ئىسرائىلىيىدىكى يەھۇدىيلار ئاپپاراتىنىڭ يېقىندا مۆلچەرلىگەن ئادەم سانى يەتتە، ئەمما بىر خرىستىئان دىنى تارقاتقۇچىسى سەككىز دېدى».

قېپقالغان يەھۇدىيلارنىڭ بىرى ئىلگىرى ئاپتوموبىل سېتىش كەسپى بىلەن شۇغۇللانغان بولۇپ، «نيۇ – يورك ۋاقتى» گېزىتىنىڭ بىر خەۋىرىدە بۇ كىشىنىڭ سۆزى نەقىل كەلتۈرۈلۈپ: «گەرچە ‹يەھۇدىي ئىكەنلىكىمدىن پەخىرلەنسەممۇ، ئەمما ناھايىتى ئېھتىيات قىلىمەن، زىيارەتنى راست ئىسمىم بىلەن قوبۇل قىلىشنىمۇ خالىمايمەن›، ئەگەر ئىسمىم تىلغا ئېلىنسا، تېخىمۇ كۆپ كىشىنىڭ دىققىتى قوزغىلىپ، ئۆزۈم ۋە دوستلىرىمغا خەۋپ يېتىدۇ» دېيىلدى.

بۇ يەھۇدىي: «ئاشكارا يىغىلىش تەدرىجىي خەۋپكە ئايلانغاندىن كېيىن، باغدادتىكى ئەڭ ئاخىرقى يەھۇدىيلار ئىبادەتخانىسى 2003 – يىلى تاقىۋېتىلدى، ئۇ جايدىكى يەھۇدىيلارنىڭ ئاشۇ ۋاقىتتىن باشلاپ يىغىلىش قىلىدىغان سورۇنى قالمىدى. مەن ئۆيۈمدە ئىبادەت قىلىمەن، ئەگەر بىز تاقىۋېتىلگەن ئىبادەتخانىنى ئاچساق، نىشانغا ئايلىنىپ قالىمىز. مېنىڭ بۇ يەردە كەلگۈسۈم يوق، توي قىلىشقا ئامالىممۇ يوق، چۈنكى بۇ يەردە ماڭا لايىق قىز يوق» دېدى.

خەۋەردە مۇنداق دېيىلدى: «دىنىي ئەسەبىيلەرنىڭ ۋەھىمىسىدە، نۇرغۇن يەھۇدىي ئىراقتىن كەتتى. قېپقالغانلىرىنىڭ بەزىلىرى ياشىنىپ قالغانلىقتىن كېتىشكە ئامال قىلالمىدى، يەنە بەزىلىرى دوستلىرىدىن ئايرىلىشقا قىيالمىدى»


«يەر شارى ۋاقىت گېزىتى»دىن

مەنزىل
http://palastinbiz.blogspot.com/
ـــــــــــــــــــــــــــــــــ

تولۇق ئوقۇش

يەھۇدىيلارنىڭ باي بولۇش سىرى

گەرچە يەھۇدىيلار پۈتۈن دۇنيا ئاھالىسىنىڭ 0.3 پىرسەنتىنى ئىگىلىسىمۇ، لېكىن پۈتۈن دۇنيانىڭ ئىقتىسادىنى ئۆز قولىدا تۇتۇپ تۇرماقتا.
ئاز ساندىكى يەھۇدىيلار نىمە ئۈچۈن دۇنيادىكى ئەڭ كاتتا بايلاردىن بولۇپ قالىدۇ؟ بۇنىڭدا قانداق سىر بار؟
بۇ سۇئاللارغا جاۋاب تېپىش ئەمەلىيەتتە ئانچە قىيىن ئەمەس.


يەھۇدىيلارنىڭ باي بولۇش سىرى


دۇنيانىڭ بايلىقى - يەھۇدىيلارنىڭ يانچۇقىدا.
يەھۇدىيلارنىڭ بايلىقى - ئۇلارنىڭ كاللىسىدا.
ئامېرىكا تەۋەلىكىدىكى يەھۇدىيلار ئامېرىكا ئومۇمىي نوپۇسىنىڭ ئۈچ پىرسەنتىگىمۇ يەتمەيدۇ.
ئەمما ھەر يىلى «بايلىق»ژورنىلى تاللىغان ئامېرىكىدىكى ئەڭ كاتتا باينىڭ 20 - 25 پىرسەنتى يەھۇدىي كارخانىچىلاردۇر.
تېخىمۇ كەڭ دائىرىدىن ئېلىپ ئېيتقاندا، پۈتۈن دۇنيادىكى پۇلدار كارخانىچىلارنىڭ يېرىمى يەھۇدىيلاردۇر.
ئىسرائىلىيىدىن باشقا جايلاردا يەھۇدىيلار شۇ جايدىكى «ئەڭ باي ئاز سانلىق مىللەت»تۇر.
گەرچە يەھۇدىيلار پۈتۈن دۇنيا ئاھالىسىنىڭ 0.3 پىرسەنتىنى ئىگىلىسىمۇ، لېكىن پۈتۈن دۇنيانىڭ ئىقتىسادىنى ئۆز قولىدا تۇتۇپ تۇرماقتا.

ئاز ساندىكى يەھۇدىيلار نىمە ئۈچۈن دۇنيادىكى ئەڭ كاتتا بايلاردىن بولۇپ قالىدۇ؟ بۇنىڭدا قانداق سىر بار؟
بۇ سۇئاللارغا جاۋاب تېپىش ئەمەلىيەتتە ئانچە قىيىن ئەمەس.


مالىيە ئىشلىرىدا پۇلنى ئۈچكە بۆلۈش


يەھۇدىيلار، پۇل گەرچە ھەممە جايدا ئاقسىمۇ، ھەممىگە قادىر بولسىمۇ، لېكىن ئۇنى قولدىن چىقىرىپ قويغاندا بايلىق توپلىغىلى بولمايدۇ،دەپ قارايدۇ.
يەھۇدىيلارنىڭ ئەنئەنىۋى مالىيە ئىشلىرىنى بىر تەرەپ قىلىش ئۇسۇلىدا، ھەرقانداق شارائىتتا قولىدا بار پۇلنىڭ ئۈچتىن بىرىنى خەجلىمەي يىغىپ قويىدۇ، مۇشۇنداق قىلغاندىلا بايلىق توپلىغىلى بولىدۇ.
خۇددى رابى ئىسخاك ئېيىتقاندەك:«مالىيە ئىشلىرىنى كۆڭۈلدىكىدەك بىر تەرەپ قىلىشنىڭ ئەڭ ياخشى ئۇسۇلى، قولىدىكى پۇلنىڭ ئۈچتىن بىرىگە يەر سېتىۋېلىش(بۇ ئەڭ ياخشى ئامانەت قويۇش ئۇسۇلىدۇر)، ئۈچتىن بىرىنى تاۋار ئوبروتىغا ئىشلىتىش، ئۈچتىن بىرىنى ياندا ساقلاش» كېرەك.
ئەمەلىيەتتە، بۇ ھازىر كىشىلەر تەۋسىيە قىلىۋاتقان بىخەتەر مەبلەغ سېلىش ئۇسۇلىدۇر.
يەھۇدىيلار بۇ خىل مەبلەغ سېلىش ئۇسۇلىنى ناھايىتى بۇرۇنلا قوللانغان، ئۇلار ھەقىقەتەنمۇ ئالدىن بىلگۈچى ۋە ئالدىن سەزگۈچى خەلق ئىكەن.


مائارىپ بىلەن دىن ئوخشاشلا مۇقەددەستۇر


يەھۇدىيلار مائارىپنى بىر خىل مۇقەددەس دىننىي مەجبۇرىيەت دەپ بىلىدۇ، ئەڭ نامرات ئائىلىلەرمۇ پەرزەنتلىرىنى كۆپرەك تەربىيىگە ئىگە قىلىشقا تىرىشىدۇ.
بىر تۈرلىك ستاتسكىدىن مەلۇم بولىشىچە، ئامېرىكىدىكى يەھۇدىيلارنىڭ ئالىي مەكتەپ تەربىيىسى ئېلىش نىسبىتى ئامېرىكا جەمئىيىتىدىكى ئوتتۇرىچە سەۋىيىدىن بەش ھەسسە يۇقۇرى تۇرىدىكەن. ھازىرقى زاماندا مائارىپقا ئەھمىيەت بېرىش، تىرىشىپ ئۆگىنىش ئارقىلىق بىلىم ۋە پۇلغا ئېرىشكىلى بولىدۇ.


يەھۇدىيلاردا تىلەمچى يوق

يەھۇدىيلار ئىجىتمائىي تەشكىلات تۇرمۇشىغا ئېتىبار بېرىدۇ، ساخاۋەت ۋە ئۆزئارا ياردەم بېرىشنى ئالاھىدە تەكىتلەيدۇ ھەم ئىجىتمائىي پاراۋانلىق ئىشلىرىغا ئاكتىپ ئىشتىراك قىلىدۇ. «نامراتلارغا سەدىقە بېرىش، باشقىلارغا ياردەم بېرىشنى خۇشاللىق دەپ بىلىش» يەھۇدىي دىننىي مۇرىتلىرىنىڭ مەجبۇرىيەتلىرىنىڭ بىرىدۇر.
جەمئىيەتشۇناسلار يەھۇدىيلاردا تىلەمچى يوقلىقىنى ناھايىتى بۇرۇنلا بايقىغان. ئومۇمىي جەھەتتىن ئېيىتقاندا، ھەرقايسى جايلاردىكى يەھۇدىيلارنىڭ تۇرمۇشى باشقىلارنىڭ تۇرمۇشىدىن ياخشى.
يەھۇدىيلارنىڭ ئىتتىپاقلىق، ئۆزئارا ياردەم بېرىش روھىنى ھەرقانداق جاي، ھەرقانداق ۋاقىتتا ئۇچىراتقىلى بولىدۇ.
تارىخىي سەۋەپلەر تۈپەيلىدىن يەھۇدىيلار دۇنيانىڭ ھەرقايسى جايلىرىغا تارقىلىپ ئولتۇراقلىشىشقا مەجبۇر بولغان، بۇ ھال ئۆز نۆۋىتىدە ئۇلارنىڭ سودا جەھەتتىكى ئۈنتۈنلۈكىگە ئايلانغان.


يەھۇدىيلاردا چەكلەنگەن كىتاپ يوق


يەھۇدىيلار ئۆزلىرىگە ھۇجۇم قىلىنغان كىتاپلارنىمۇ چەكلىمەيدۇ. يەھۇدىيلاردىكى كىتاپنى قەدىرلەش ئەنئەنىسى ناھايىتى ئۇزۇن تارىخقا ئىگە، كىشىلەر قەلبىگە ئورناپ كەتكەن. ب د ت مائارىپ، ئىلىم-پەن تەشكىلاتىنىڭ يېقىنقى تەكشۈرىشىدىن مەلۇم بولىشىچە، يەھۇدىيلارنى ئاساس قىلغان دۆلەت ئىسرائىلىيىدە، 14ياشتىن يۇقۇرىلار ئوتتۇرا ھېساپ بىلەن ئايدا بىر كىتاپ ئوقۇيدىكەن. پۈتۈن مەمىلىكەت بويىچە ئاممىۋى كۇتۇپخانا، ئالىي مەكتەپ كۇتۇپخانىسى بولۇپ مىڭدىن ئارتۇق كۇتۇپخانا بار ئىكەن، ئوتتۇرا ھېساپ بىلەن 4500كىشىگە بىر كۇتۇپخانا توغرا كېلىدىكەن. 4مىلىيون 500مىڭ ئاھالىسى بار ئىسرائىلىيىدە كىتاپ ئارىيەت ئېلىش كىنىشكىسى بېجىرگەنلەر بىر مىلىيونغا يېتىدىكەن.
كىشى بېشىغا توغرا كېلىدىغان كۇتۇپخانا، نەشىرىيات ۋە ھەر بىر كىشىنىڭ يىلدا ئوقۇيدىغان ئوتتۇرىچە كىتاپ سانى نىسبىتىدە، ئىسرائىلىيە دۇنيادىكى ھەرقانداق دۆلەتتىن ئۈستۈن تۇرىدۇ.


پۇلدارلار ئىستىمالدا باشلامچىلىق رول ئوينايدۇ


مەلۇم خىل تاۋارنى مودا تاۋارغا ئايلاندۇرۇشتا، مۇھىمى بۇ خىل تاۋارنى پۇلدارلار ئارىسىدا مودىغا ئايلاندۇرۇش كېرەك. يۇقۇرى تەبىقە جەمىيىتىدە مودا بولغان تاۋارلار ئادەتتىكى كىشىلەر ئارىسىدا ناھايىتى زور تەسىر پەيدا قىلىدۇ.


سودىدا چوقۇم ئارام ئېلىش كېرەك


ھەر جۈمە كۈنى كەچتىن شەنبە كۈنى كەچكىچە يەھۇدىيلار ھاراق، تاماكىدىن ئۆزىنى تارتىدۇ، بارلىق ناشايان خىياللارنى چۆرۈپ تاشلاپ، پۈتۈن ۋۇجۇدى بىلەن ئىبادەت قىلىدۇ، سودا پائالىيىتى پۈتۈنلەي توختايدۇ.


ئىلاھ ئاڭلىيالايدۇ


يەھۇدىيلار ئۆزئارا سودا قىلغاندا، توختامنىڭ ھاجىتى يوق، چۈنكى ئۇلارنىڭ ئاغزاكى ۋەدىسى تولۇق چەكلەش كۈچىگە ئىگە، ئۇلار ئاغزاكى ۋەدىمىزنى «ئىلاھ ئاڭلىيالايدۇ»دەپ قارايدۇ.


ئىجارىگە ئېلىش، سېتىۋالماسلىق


كاتتا يەھۇدىي بايلار ياشىنىپ قالغاندا يەنىلا ئۆي ئىجارىگە ئېلىپ ئولتۇرغان بولسا، داۋاملىق ئىجارە تۆلەشكە رازىكى، ئۆي سېتىۋېلىشنى خالىمايدۇ،
ئۇلار: «مەن بەرىبىر ئۆلۈپ كېتىمەن، شۇنداق تۇرۇقلۇق نىمە ئۈچۈن ئۆينى باشقىلارغا قالدۇرۇپ قويىمەن» دەيدۇ.


قانۇنغا خىلاپ بولمىسىلا بولدى


ئاتالمىش «قانۇننىڭ يوچۇقى» - قانۇننىڭ مەلۇم ھەرىكەتلىرىگە سۈكۈت قىلىشىدۇر. يەھۇدىيلار دەل قانۇن سۈكۈت قىلىدىغان سودىنى قىلىشقا ھېرىسمەن.


جەبىر-جاپامۇ بايلىق


بوران-چاپقۇندىن كېيىنكى ھەسەن-ھۈسەننى يەھۇدىيلار ئۈمىد دەپ قارايدۇ. ئۇلار «يورۇقلۇق قاراڭغۇلۇقنىڭ ئارقىسىغا يوشۇرۇنغان، جەبىر-جاپامۇ بايلىق» دەپ قارايدۇ.
يەھۇدىيلار ئىزچىل تۈردە پەرۋەردىگار ۋە پۇلغا ئىشىنىپ كەلگەن، ئۇلار مەيلى قانچىلىك جەبىر-جاپا تارتساقمۇ ھامان پەرۋەردىگار ئاتا قىلغان «زېمىن»غا قايتىمىز، دەپ قارايدۇ.


مەنبە:«تەرمىلەر» ژورنىلى

مەنزىل
http://palastinbiz.blogspot.com/
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

تولۇق ئوقۇش

يەھۇدىيلار بىلەن تونۇشۇش

يەھۇدىيلار بىلەن تونۇشۇش


يەھۇدىيلار دۇنيادىكى ئۈچ چوڭ ئالاھىدە مىللەتنىڭ بىرى بولۇپ، تارىختا «ئىبرىيلار»، «ھىبرىلار»، «يىۋرىيلار›، «جەۋۇتلار» ۋە «ئىسرائىللار» قاتارلىق كۆپ خىل ناملار بىلەن ئاتىلىپ كەلگەن.

كىشىلەر يەھۇدىيلارنى ھازىرقى ئولتۇراقلاشقان رايونىغا قاراپ تۆت چوڭ تارماققا ئايرىيدۇ. ئۇلار:
(1) ياۋروپا - ئامېرىكا يەھۇدىيلىرى. نوپۇسى: تەخمىنەن 8 مىليون 470 مىڭ.
(2) ئىسرائىلىيە يەھۇدىيلىرى. نوپۇسى: تەخمىنەن 3 مىليون 400 مىڭ.
(3) سابىق سوۋېت ئىتتىپاقى يەھۇدىيلىرى. نوپۇسى: تەخمىنەن 2 مىليون 600 مىڭ.
(4) ئاسىيا ئەرەب رايونى ۋە ئافرىقا يەھۇدىيلىرى. نوپۇسى: تەخمىنەن 380 مىڭ.
يەھۇدىيلارنىڭ دۇنيادىكى ئومۇمىي نوپۇسى: 15 مىليوندىن كۆپرەك.

يەھۇدىيلار - ياۋروپا ئىرقىنىڭ ئوتتۇرا دېڭىز تىپىغا كىرىدۇ؛ سام - ھام تىللىرى سىستېمىسى سام تىللىرى گۇرۇپپىسىغا تەۋە ھېبرېي تىل - يېزىقىنى قوللىنىدۇ؛ بىراق ھازىر يەھۇدىيلارنىڭ كۆپىنچىسى ئۆزلىرى ئولتۇراقلاشقان ئەللەردىكى تۈرلۈك تىللار سىستېمىسىغا تەۋە تىللاردا سۆزلىشىدۇ.

يەھۇدىيلار ئاساسەن يەھۇدىي دىنىغا (ئىسرائىلىيىلىكلەرنىڭ 83 پىرسەنتى) ئېتىقاد قىلىدۇ، بۇ دىن ۋە دىنىي قانۇنلىرى يەھۇدىيلارنىڭ ئىجتىمائىي تۇرمۇشىدا زور تەسىر كۈچكە ئىگە بولۇپلا قالماسىتىن، بەلكى كېيىنكى خرستىئان دىنى بىلەن ئىسلام دىنىنىڭ شەكىللىنىشىگە زور تەسىر كۆرسەتكەن.

يەھۇدىيلارنىڭ كۆپىنچىسى (ئاساسەن ياۋروپا - ئامېرىكا يەھۇدىيلىرى) سودا - سانائەت بىلەن شۇغۇللىنىدۇ، بىر قىسمى ئىلىم - پەن، مائارىپ ۋە ھۆكۈمەت ساھەلىرىدە ئىشلەيدۇ. ھازىرقى ياۋروپا ۋە ئامېرىكا ئەللىرىدىكى، بولۇپمۇ ئامېرىكا قوشما شىتاتلىرىدىكى داڭلىق سودا سانائەتچىلەرنىڭ خېلى قىسمىنى يەھۇدىيلار ئىگىلەيدۇ.
يەھۇدىيلار قەيسەر، ئەمگەكچان، ئۈمىدۋار، سەۋر - تاقەتلىك، ئىنتىلىشچان ۋە سودا - سېتىققا ماھىر مىللەت. دۇنيا يېقىنقى زامان تارىخىدا يەھۇدىيلار ياكى يەھۇدىي قان سىستېمسىدىن كېلىپ چىققان كۆپلىگەن ئۇلۇغ مۇتەپەككۇرلار، كەشپىياتچىلار، ئالىملار، ئەدىبلەر، سەنئەتكارلار، سىياسىئونلار مەيدانغا كېلىپ، ئىنسانىيەتنىڭ ماددىي ۋە مەنىۋىي مەدەنىيەت خەزىنىسىگە ئۆچمەس تۆھپە قوشقان.
تارىختىكى مەشھۇر شەخسلەردىن مۇسا ئەلەيھىسسالام، ماركس، ئىينىشتىيىن ۋە فىرىئود قاتارلىقلار يەھۇدىيدۇر.
دۇنيادىكى نوبىل مۇكاپاتىغا ئېرىشكەنلەرنىڭ ئىچىدىمۇ 8.15 پىرسەنتىنى يەھۇدىي ۋە ئۇلارنىڭ ئەۋلادلىرى ئىگىلەيدۇ.

يەھۇدىيلار ئۇزاق تارىخقا ئىگە بولۇپلا قالماستىن، بەلكى مول خەلق ئېغىز ئەدەبىياتى ۋە يازما ئەدەبىيات مىراسلىرىغا ئىگە مىللەت.
يەھۇدىيلارنىڭ ئەڭ قەدىمىي مىراسى بولغان «تەۋرات» بىلەن «زەبۇر» - ئۇلارنىڭ دىنىي ۋە دۇنياۋىي تۇرمۇشىدا ئىنتايىن مۇھىم ئورۇندا تۇرىدۇ.

يەھۇدىيلارنىڭ يىمەك - ئىچمەك، كىيىم - كېچەك، توي - تۆكۈن، ھېيت - بايرام ۋە قائىدە - يوسۇن قاتارلىق تۇرمۇش ئۆرپ - ئادەتلىرى ئۆزلىرى تۇرىۋاتقان ئەللەردىكى مىللەتلەرنىڭ تەسىرىگە چوڭقۇر ئۇچرىغان. شۇنداق بولسىمۇ ئۆزلىرىنىڭ بەزى ئەنئەنىسىنى ھېلىمۇ ساقلاپ كەلمەكتە.
يەھۇدىيلار ئۇزاق تارىخىي تەرەققىيات داۋامىدا ئۆزگىچە يىمەك - ئىچمەك ئادىتىنى شەكىللەرندۈرگەن.
يەھۇدىيلار دۇنيانىڭ ھەرقايسى جايلىرىنى ئۆزىگە ماكان قىلغانلىقتىن، ئادەتتە ئۇلارنىڭ يىمەك - ئىچمەك ئادەتلىرى بىردەك بولمايدۇ.
يەھۇدىيلارنىڭ ئەرلىرى ئادەتتە ئىچىگە ئاق كۆڭلەك، ئۈستىگە قارا تون ۋە كەمزۇل، بېشىغا كىچىك قارا تەقىيە كېيىدۇ، بۇ خىل كىيىملىك ئىسرائىلىيە يەھۇدىيلىرىدا كۆپ ئۇچرايدۇ.
يەھۇدىيلارنىڭ توي - مەرىكىسىمۇ ئۆزگىچە بولىدۇ.
يەھۇدىيلار ئادەتتە ئوغۇل بالا تۇغۇلۇپ سەككىزىنچى كۈنى سۈننەت قىلدۇرىدۇ. 13 ياشقا كىرگەندە بالاغەتكە يېتىش كاتتا مۇراسىمى ئۆتكۈزىدۇ. شۇ كۈنى پەرزەنتلىرىگە بېرىدىغان ئەڭ ئېسىل سوۋغىتى - «ئىنجىل» بولىدۇ.
يەھۇدىيلارنىڭ مېيىتنى دەپنە قىلىش ئادىتىمۇ ئۆزگىچە بولىدۇ.

يەھۇدىيلار ئۇزاق تارىخىي تەرەققىيات داۋامىدا نۇرغۇنلىغان ھېيت - ئايەملەرنى ئاپىرىدە قىلغان. بۇ ھېيت - ئايەملەر يەھۇدىي مەدەنىيىتىنىڭ مۇھىم تەركىبىي قىسمى ھېسابلىنىدۇ.
ئۇلارنىڭ ئىچىدىكى ئاساسلىقلىرى يەھۇدىي كالېندارى بويىچە 1 - ئاينىڭ 1 - كۈنى (نىسان ئاي) ئۆتكۈزۈلىدىغان يېڭى يىل بايرىمى، 1 - ئاينىڭ 14 - كۈنى ئۆتكۈزۈلىدىغان يەتتە كۈنلۈك پاسسوۋېر (مول ھوسۇل) بايرىمى،
6 - ئاينىڭ 14 - 15 - كۈنلىرى ئۆتكۈزۈلىدىغان پوئېر (تەنتەنە) بايرىمى،
7 - ئاينىڭ 15 - كۈنىدىن 21 - كۈنىگىچە ئۆتكۈزىلىدىغان توشۋات بايرىمى،
9 - ئاينىڭ 6 - كۈنى ئۆتكۈزىلىدىغان بەش دىكا بايرىمى،
3 - ئاينىڭ 25 - كۈنىدىن 4 - ئاينىڭ 2 - كۈنىگىچە ئۆتكۈزىلىدىغان خانوكا (پانۇس) بايرىمى قاتارلىقلاردىن ئىبارەت.
يەھۇدىيلار يەنە ئېرۇسالىم (قۇددۇس) شەھىرىنىڭ غەربىدىكى سېپىلنى «يىغا-زارە تېمى» ياكى «تۆۋە - ئىستىغپار تېمى» دەپ ھېسابلايدۇ. چۈنكى ئۇلار پەرۋەردىگار (ئەيسا ئەلەيھسالام) نىڭ قەسىر - بۇدخانىسى مۇشۇ يەردە دەپ قارايدۇ.

يەھۇدىيلارنىڭ ئادەتتىكى تۇرمۇشىدا پەرھىزلىرى كۆپ، ئۇلار يەھۇدىي دىنىي قانۇنى - «تەلمۇد»تىكى قائىدە - يوسۇنلارغا قەتئىي رىئايە قىلىدۇ، ئۆزئارا جىدەل - ماجرا يۈز بەرگەندە راببى (پوپ) نىڭ ھۆكۈم قىلىشىغا سۇنىدۇ ۋە راببىنىڭ كېسىمىگە شەرتسىز بويسۇنىدۇ.
يەھۇدىيلار غىزا ۋاقتىدا «ئۇرۇش»، «دىن» ۋە باشقا سىياسىي ئىشلار ئۈستىدە گەپ - سۆز قىلىشنى يامان كۆرىدۇ.
يەھۇدىيلاردا كالا، ئۆچكە قاتارلىق ھايۋانلار سۈتى ۋە باشقا سۈنئىي ئوزۇقلار بىلەن بوۋاق بالىلارنى بېقىشنى مەنئىي قىلىدۇ. ئۇلار بوۋاقلارنى ئانا سۈتى بىلەن بېقىشنى تەشەببۇس قىلىدۇ. يەھۇدىيلار ئادەتتە سۈت مەھسۇلاتلىرى بىلەن گۆشلۈك تائاملارنى ئارىلاشتۇرۇپ ئىستېمال قىلمايدۇ ھەمدە يىمەكلىكلەرنى پىچاق بىلەن كېسىپ يېيىشنى يامان كۆرىدۇ. ئومۇمەن يەھۇدىيلار ئەجدادلىرىنىڭ بەرگىنىنى يەپ، ئەۋلادلىرىنىڭ بەختىگە ئولتۇردىغان ئىشلارنى راۋا كۆرمەيدۇ.
يەھۇدىيلار تارىختا ئۆزگىچە يىلنامىسىنى بەرپا قىلغان بولۇپ، بۇ ئادەتتە «ئىبرىي كالېندارى» دەپمۇ ئاتىلىدۇ.

(«دۇنيا مىللەتلىرى» ناملىق كىتابتىن ئېلىندى)


مەنزىل

http://palastinbiz.blogspot.com/
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

تولۇق ئوقۇش

گېتلىر نىمە ئۈچۈن يەھۇدىلارغا ئۆچ

گىتلىر نىمە ئۈچۈن يەھۇدىلارغا ئۆچ



يەھۇدىيلارنىڭ قانداق مىللەت ئىكەنلىكى ھەم ئۇلارنىڭ ئۇزۇن يىللاردىن بېرى شۇنچە قىرغىنچىلىققا ۋە خورلۇققا ئۇچراپ تۇرسىمۇ يەنىلا قەد كۆتۈرۈپ تۇرۇشى زادى نېمىدىن دېرەك بېرىدۇ؟
يەھۇدىيلار زادى قانداق مىللەت؟
يەھۇدىيلارنىڭ دۇنيادىكى تارىخ ئىزلىرى ھەم ئۇلارنىڭ دەرىجىدىن تاشقىرى ئەقىل-پاراسىتىنىڭ سىرىغا ئائىت ماتېرىياللارنى كۆرسەكلا بۇ سۇئاللىرىمىزغا جاۋاب تاپالىشىمىز مۈمكىن.
بۈگۈن بىز بۇ يەردە يەھۇدىيلارنى بىلىشتىن ئاۋۋال، گىتلېرنىڭ ئەينى ۋاقىتتا يەھۇدىيلارغا ئۆچمەنلىك قىلىشىنىڭ سىرلىرى ھەققىدە توختىلىپ ئۆتۈپ، كېيىنچە يەھۇدىيلار ئۈستىدە توختالساقمۇ ئۈلگۈرىدىغاندەك قىلىمىز.

گىتلېرنىڭ يەھۇدىيلارغا قارشى تۇرۇشىنىڭ سەۋەبى - نەچچە ئون يىلدىن بۇيان ئىزچىل ھالدا تارىخشۇناسلارنىڭ تالاش - تارتىش قىلىدىغان تېمىسى بولۇپ كەلمەكتە.

بەزىلەر: «گىتلېرنىڭ بوۋىسى يەھۇدىي بولۇشى مۈمكىن، گىتلېرنىڭ دادىسى بوۋىسىنىڭ ئايال خىزمەتچىسىدىن تاپقان ھارامدىن بولغان بالىسى، شۇنىڭ ئۈچۈن گىتلېر چارەك يەھۇدىي قان سېستىمىسىغا كىرىدۇ. گىتلېر ئۆزىنىڭ كېلىپ چىقىشىدىن نەپرەتلەنگەچكە، يەھۇدىيلارغا نەپرەتلەنگەن» دەپ قارايدۇ.

يەنە بەزىلەر: «گىتلېر ئىلگىرى سېرىق چاچ قىزغا كۆيۈپ قالغان، كېيىن ياش بىر يەھۇدىي بۇ قىزنى تارتىۋالغان، گىتلېر شۇنىڭ ئۈچۈن يەھۇدىيلارغا نەپرەتلەنگەن» دېيىشىدۇ.

يەنە بەزىلەر: «گىتلېرنىڭ ئىلگىرى يەھۇدىي پاھىشە ئايال بىلەن مۇناسىۋىتى بولغان، گىتلېر ئۇ ئايالدىن جىنسىي كېسەل يۇقتۇرۇۋېلىپ، بىر ئۆمۈر جىنسىي مۇناسىۋەت ئۆتكۈزەلمەيدىغان بولۇپ قالغان، شۇڭا گىتلېر يەھۇدىيلارغا نەپرەتلىنىدۇ» دەپ قارايدۇ.

يەنە بەزىلەر: «گىتلېرنىڭ يەھۇدىيلارغا قارشى تۇرۇشنىڭ سەۋەبى - ئۇنىڭدا ‹پىسخىلوگىيەلىك غەيرىي نورمال ھالەت›نىڭ ئېنىق بولمىغان خورلاش ۋە قىرغىن قىلىش ئىستىكى بولغانلىقىدىن» دەپ قارايدۇ.

يەنە بەزىلەر: «گىتلېرنىڭ يەھۇدىيلارغا قارشى تۇرۇشى - بىر «جىنسىي كۈندەشلىك»تىن بولۇشى مۈمكىن» دەپ قارايدۇ.
چۈنكى گىتلىرنىڭ «مېنىڭ كۈرەشلىرىم» ناملىق كىتابىدا:
«نەچچە مىڭلىغان قىزلارنى يىرگىنىچلىك ئىچ مايماق يەھۇدىي شالغۇتلىرى ئازدۇرۇپ يۈرىدۇ» دەپ يازغان.
ئۇلار: «بۇ گىتلىرنىڭ بىر خىل «جىنسىي كۈندەشلىك» پىسخىكىسىنى چۈشەندۈرۈپ بېرىدۇ» دەپ قارايدۇ.


بۇ توغرىلىق قاراشلار يۇقۇرقىلار بىلەنلا چەكلەنمەيدۇ. لېكىن كۆپىنچىسىنى ئۆز سۆزىنى يورغىلاتقان قاراشلار دېگىلى بولمىسىمۇ، لېكىن گۇمانلىق تەرەپلىرى بار.
ئەگەر بىز گىتلىرنى ئىنچىكە تەھلىل قىلىدىغان بولساق، ئۇنىڭ يەھۇدىيلارنى ئۆچ كۆرۈشىنىڭ ھەقىقىي سەۋەبىنى كۆرۈۋېلىشىمىز تەس ئەمەس.
ئۇنداق بولسا تۆۋەندىكىلەرگە دىققەت قىلىڭ.


بىرىنچى:

دىنىي خاھىش ۋە ئىرىقچىلىق گىتلىرنىڭ يەھۇدىيلارغا قارشى ئىدىيىسىنىڭ ئاساسى.


گىتلىر ۋىنادا سەرگەردان بولۇپ يۈرگەندە، نۇرغۇن دىنىي كىتابلارنى ئوقۇغان.
ئۇ چىمبىرلىننىڭ: «ئىسا يەھۇدىي ئەمەس، يەھۇدىيلار ئىساغا ساتقىنلىق قىلغان يەھۇدىينىڭ پۇشتى، شۇڭلاشقا يەھۇدىيلار گۇناھكار مىللەت» دېگەن سەپسەتىگە ئىشىنەتتى.
پۈتۈن دۇنيا خاراكتېرلىك يەھۇدىيلارغا قارشى تۇرۇشنىڭ سەۋەبلىرىمۇ كۆپىنچە مۇشۇنىڭدىن كېلىپ چىققان.


گىتلىرنىڭ «مېنىڭ كۈرەشلىرىم» ناملىق كىتابىدىكى يەھۇدىيلارغا مۇناسىۋەتلىك ھەم گىتلىرنىڭ يەھۇدىيلار ھەققىدە توختالغان مۇنۇ قۇرلىرىغا دىققەت قىلىڭ:

«بارلىق مەدىنىيەتلەر ئاق تەنلىكلەردىن باشلانغان»

«ئارىيانلار بولسا ئاق تەنلىكلەر ئىچىدىكى ئەڭ ئېسىل ئىرق»

«يەھۇدىيلار باشتىن - ئاخىر باشقا مىللەتلەرنىڭ بەدىنىدىكى پارازىت قۇرۇتلار ... ئۇلار زىيانلىق تاياقچە باكتىرىيىگە ئوخشاش كېڭەيمەكتە، ئۇلار قەيەردە بولسا، شۇ يەردىكى كىشىلەر ھامان بىر كۈنى نابۇت بولىدۇ. شۇنىڭ ئۈچۈن، يەھۇدىيلار ‹جەزمەن يەر شارىدىن يوقىلىشى كېرەك›»

«بارلىق ئورگانىك ھاياتلىقلارنىڭ ئەركىن رىقابىتىدە ئەلالىرى يېڭىپ، ناچارلىرى شاللىنىپ كېتىدۇ، ئاجىزلارنى كۈچلۈكلەر يەيدۇ، بۇ تەبىئەت پىرىنسىپى ۋە پولاتتەك قانۇنىيەت»

«يەھۇدىيلار پەس مىللەت»

دىمەك، گىتلىر «مېنىڭ كۈرەشلىرىم» دېگەن كىتابىدا سۈرلۈك تۈس ئالغان «ياشاش ماكانى نەزىرىيىسى» ۋە «ئىرقىي ئەۋزەللىك نەزىرىيىسى»نى زور كۈچ بىلەن تەرغىپ قىلىپ، «يەھۇدىيلارغا، دىموكىراتىيىگە ۋە ماركىسىزمغا بولغان قاتتىق ئۆچمەنلىكىنى ئاشكارىلىغان. دەل مۇشۇ كىتابنىڭ ئىدىيىۋىي يېتەكچىلىكىدە، گىرمانىيە ئۇرۇشپەرەسلىك ۋە يەھۇدىيلارنى قىرغىن قىلىش يولىغان ماڭغان
.

ئەمدى بۇ كىتابنى نېمە ئۈچۈن باشقىلار ئەكسىيەتچىل كىتاب دېيىشىدۇ؟
مۇشۇنىڭ جاۋابىمۇ مېنىڭچە ناھايىتى ئاددىي .
تارىخچىلارنىڭ سىتاتىسكىسىغا ئاساسلانغاندا: «مېنىڭ كۈرەشلىرىم» دېگەن كىتاب 1933 - يىلىدىن 2 - دۇنيا ئۇرۇشى ئاخىرلاشقانغا قەدەر، ناتسىست گېرمانىيەسىنىڭ سىياسىي ۋەزىيىتىنى كونترول قىلىۋالغان.
بۇ كىتابنىڭ ھەر بىر خېتى 125 مىڭ ئادەمنىڭ؛
ھەر بىر بابى 1 مىليون 200 مىڭ ئادەمنىڭ جېنىغا زامىن بولغان.

شۇڭلاشقا، گىتلىرنىڭ بۇ كىتابىنى «ئەكسىيەتچىل كىتاب» دەپ ئاتىشىدۇ.


ئىككىنچى:

ماركىسىزمغا قارشى تۇرۇش - گىتلىرنىڭ يەھۇدىيلارغا قارشى تۇرۇشىدىكى سىياسىي سەۋەب



ماركىسىزمنىڭ سىنىپىي كۈرەش نەزەرىيىسى ئىرىقچىلىقنى تەلتۆكۈس ئىنكار قىلىدۇ. شۇڭلاشقا گىتلىر ماركىسىزمنى ‹دەھشەتلىك بالايى-ئاپەت› دەپ قارايدۇ.

گىتلىر «مېنىڭ كۈرەشلىرىم» ناملىق كىتابىدا:
«يەھۇدىيلار ماركىسىزم تەلىماتىدىن پايدىلىنىپ، ‹گىرمانىيىنىڭ روھىي دۇنياسىنى زەھەرلىمەكتە›؛ ئۇلار مىللەتنى سىنىپقا ئايرىۋەتتى، ماركىسىزملىق سىياسىي پارتىيىلەرنى ۋە ئىشچىلار ئۇيۇشمىلىرىنى كونترول قىلىش ئۈچۈن سىنىپىي كۈرەش بىلەن شۇغۇللاندى، ‹مىللىي ئىگىلىككە بۇزغۇنچىلىق سالدى ھەم ھەمكارلىق ئۇيۇشمىلىرى، بىلىم ساھەلىرىنى كونترول قىلىپ، ئىنتېرناتسىئونالىزمنى، تىنچلىقپەرەسلىكنى، ئىنسانپەرۋەرلىكنى تەشۋىق قىلدى› شۇنىڭ ئۈچۈن، ئەگەر ‹ماركىسىزم تازىلانمىسا›، گېرمانىيە قايتىدىن باش كۆتۈرەلمەيدۇ» دەپ قارىغان.

«مېنىڭ كۈرەشلىرىم»دە يەنە مۇنداقمۇ يېزىلغان:
«يەھۇدىيلار كۈرىشىنىڭ ئاخىرقى نىشانى - ئىقتىسادىي جەھەتتە دۇنيانى قۇل قىلىپلا قالماي، سىياسىي جەھەتتىمۇ دۇنيانى قۇل قىلىشتىن ئىبارەت. يەھۇدىيلار ئۆزلىرىنىڭ ماركىسىزملىق نەزەرىيىسىگە تايىنىپ دۇنيانى، ھەرقايسى ئەل خەلقلىرىنى يەڭگەن ۋاقىتتا، ئۇلارنىڭ خان تاجى ئىنسانىيەت ھالاكىتىنىڭ كرېستى بولىدۇ»

گىتلىر ئىككى نەرسىگە ئۆچ بولغان.
بىرى يەھۇدىي، يەنە بىرى، ماركىسىزم .
ئەمىلىيەتتە بۇ ئىككىسى بىرلىشىپ قالغان.
ماركىسمۇ يەھۇدىي بولۇپلا قالماي، بەلكى ئۇنىڭ نۇرغۇن ئىنقىلابچىلىرىمۇ يەھۇدى. سوۋېت ئىتتىپاقى بولشېۋىكلار پارتىيىسى ئىنقىلابىي ھاكىمىيەت قۇرغاندا، بۇنىڭ ئىچىدىكى كۆپ رەھبەرلەر يەھۇدىي ئىدى. ئاشۇنداق خېلى نوپۇزلۇق ئورۇن ۋە كاتىۋاشلار ئىچىدە چوقۇم يەھۇدىي بار بولۇپ تۇرغانلىقى ئۈچۈنلا، گىتلېر «ماركىسىزمنى يوقۇتۇشتىن ئاۋۋال يەھۇدىيلارنى يوقۇتۇش كېرەك! » دېگەن.


ئۈچىنچى:

ئىگىلىكنى«ئارىيانلاشتۇرۇش» ۋە ھەربىيلەشتۈرۈش گىتلېرنىڭ يەھۇدىيلارغا قارشى تۇرۇشىنىڭ ئىقتىسادىي سەۋەبى بولغان


ئو توققۇزىنچى ئەسىردىن بۇيان، كاپىتالىستىك ئىگىلىكنىڭ ئۇچقاندەك تەرەققىي قىلىشىغا ئەگىشىپ، يەھۇدىي سودىگەرلىرى كاپىتالىزمنىڭ ۋەكىلى بولۇپ قالدى.
يەھۇدىيلار ياۋروپانىڭ ئاخبارات، داۋالاش، پۇل - مۇئامىلە، قانۇن ۋە مائارىپ ساھەسىنى دېگۈدەك مونوپۇل قىلىۋالغانىدى.
بۇنىڭ بىلەن شۇ ۋاقىتلاردا ناتسىست پارتىيىسىنى قوللايدىغان مونوپۇل بۇرژۇئازىيە يەھۇدىي سودىگەرلىرىگە ئىنتايىن نەپرەتلەنگەن، تۈرلۈك چارە - ئاماللار بىلەن ئۇلارنىڭ ئورنىنى ئىگىلىمەكچى بولغان.
گىتلېر ئۆزىنىڭ تەختكە چىقىشى ئۈچۈن زور تۆھپە قوشقان بۇ ئوتتۇرا بۇرژۇئازىيە سىنىپىنىڭ مەنپەئەتىگە ماسلىشىش ئۈچۈن، تەبىئىي ھالدا يەھۇدىيلارنى چەتكە قېقىش سىياسەتلىرىنى قوللانغان. شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا، يەھۇدىيلارنىڭ مال - مۈلكىنى زور دەرىجىدە تالان - تاراج قىلىپ، ئۆزىنىڭ پۈتۈن يەر شارىغا زومىگەر بولۇش ئۇرۇشى قىلىش قارا نىيىتى ئۈچۈن ئىقتىسادىي ئاساس سالماقچى بولغان.

گىتلېر «مېنىڭ كۈرەشلىرىم» ناملىق كىتابىدا، يەھۇدىيلارنىڭ ‹گۇناھى›نى مىسال كەلتۈرۈپ مۇنداق دېگەن:
«يەھۇدىيلار خەلقئارا پۇل - مۇئامىلە كاپىتالىنى ئىگىلىۋالدى. ئۇلار - ‹قانخور يەھۇدىيلار› ۋە ‹سودا ئورۇنلىرىدىكى بۇلاڭچىلار› ، ‹يەھۇدىيلار گېرمان ئىمپېرىيىسىنى تەلتۆكۈس گۇمران قىلىشقا ئەڭ زور قۇتراتقۇلۇق قىلغۇچىلار. گېرمانىيىگە قارىتىلغان ھۇجۇملارنى پەيدا قىلغۇچىلار - دەل دۇنيادىكى يەھۇدىيلار»

يۇقۇرىقى سەۋەبلەر تۈپەيلىدىن، گىتلېر ئىقتىسادنى «ئارىيانلاشتۇرۇش» ھەرىكىتىنى قوزغاپ، يەھۇدىيلارنىڭ مال-مۈلكىنى زور دەرىجىدە تالان-تاراج قىلغان.
گىرمانىيىنىڭ گۈللىنىشى ئۈچۈن زور تۆھپە قوشقان روتسچلىد، ۋېينماس مالىيە گۇرۇھىنىڭ مال - مۈلكىمۇ تالان-تاراج قىلىنىشتىن ئىبارەت «ئارىيانلاشتۇرۇش»نىڭ تەقدىرىدىن قېچىپ قۇتۇلالمىغان.
پەقەت 1938 - يىلى 11 - ئايدىكى «خرۇستال كېچىسى»دە يەھۇدىيلار بىر مىليارد ماركتىن ئايرىلىپ قالغان. بۇ 1938 - يىللىق گېرمانىيە خام چوتىدىكى يىللىق مىللىي دارامەتنىڭ 82 دىن بىرىگە توغرا كەلگەن.

ئۇنىڭدىن باشقا، گىتلېر گېرمانىيەنىڭ ئەتراپىدىكى كىچىك دۆلەتلەردىن ئىسپانىيە، ۋېنگىرىيە، ئاۋىسترىيە، پولشا ۋە رومىنىيە قاتارلىقلارنىمۇ كونترول قىلىش ئۈچۈن، ياۋروپا بىرلىككە كەلگەن يەھۇدىيلارغا قارشى تۇرۇش فرونتىنى قۇرۇپ چىققان.
بۇ ، گىتلېرنىڭ يەھۇدىيلارغا قارشى تۇرۇشىنىڭ خەلقئارالىق سەۋەبى.
ئۇنىڭ قارىشىچە: يەھۇدىيلار گېرمانلارنىڭ رىقابەتچىسى، ياۋروپاغا ۋە پۈتۈن دۇنياغا زومىگەر بولۇش ئۈچۈن، يەھۇدىيلارنى تەلتۆكۈس يوقۇتۇش كېرەك. شۇنىڭ بىلەن گىتلېر پۈتكۈل ئىنسانىيەت مەدىنىيىتى تەرەققىياتىدىكى ئەڭ چوڭ بىر مەيدان تىراگىدىيىسىگە رېژىسسورلۇق قىلغان.


مەنبە
http://oylinix.blogbus.com/
ــــــــــــــــــــــــــــــــــ

تولۇق ئوقۇش