ئەرەب دۇنياسىنىڭ مائارىپ ئەھۋالى ئۇستىدە تەھلىل

ئەرەب دۇنياسىنىڭ مائارىپ ئەھۋالى ئۇستىدە تەھلىل

ئەرەب دۆلەتلىرى مائارىپ مىنىستىرلىكنىڭ ئەمەلدارلىرى 2007-يىلى 10-ئاينىڭ 29-كۇنى قاتار پايتەختى دۇھادا «ھازىرقى زامان بىلىملىرى تەتقىقات يىغىنى» ئۆتكۇزدى. يىغىن ئىككى كۇن داۋاملىشىپ «ئەرەب دۇنياسىنىڭ مائارىپىنى ئىسلاھ قىلىش» تىمىسىدا مەخسۇس تەتقىقات ئىلىپ باردى ۋە ئەرەبلەرنىڭ ئارقىدا قىلىشىنىڭ سەۋەبلىرى ھەم كەلگۇسىدىكى تەرەققىيات لايىھەسىنى مۇزاكىرە قىلدى.

بۇ تەتقىقات يىغىنىنڭ رەئىسى ئەرەب بىرلەشمە خەلىپىلىكى ئىجتىمائى پەنلەر ئىنىستىتۇنىڭ مۇدىرى لافىيا گىباس دوكتۇر، يىغىنغا ئەرەب بىرلەشمە خەلىفىلىكى تەرەققىيات كومىتىتى رايۇنلۇق كىڭىشىنىڭ باشلىغى ھىسام ناگىپ دوكتۇر ۋە لىۋان ئۇنۋىرستىتى مائارىپشۇناسلىق پاكۇلتىتىنىڭ مۇدىرى ئادنان ئەمىن فىروپىسۇر قاتارلىقلار تەكلىپ بىلەن قاتناشتى،

ناگىپ دوكتۇرنىڭ قارىشىچە، ئەرەب دۆلەتلىرىنىڭ تەرەققى قىلالماي بىر ئىزىدا توختاپ قىلىشىغا تۆۋەندىكىدەك مەسىلىلەر سەۋەب بولغان:

بىرىنچىدىن: ئۇلارنىڭ ئىدىيەسىنىڭ قاتماللىقى ۋە بىكىنمىلىكى سەۋەب بولغان، مەسىلەن ئۇلارنىڭ چەتئەل تىلى ئۇگىنىشكە قىزىقماسلىقى سىرتقى دۇنيادىكى يىڭى بىلىملەرنى قوبۇل قىلىشتىن ئۇلارنى چەكلىپ قويغان، ئۇ مۇنداق دىدى: «راۋان چەتئەل تىلى ئىقتىدارى بولمىسا زامانىۋى بىلىملەردىن ئايرىلىپ قىلىپ، مۇتەئەسسىپ تۇرمۇش شەكلى ئىچىدە چەكلىنىپ قالىدىغان گەپ، بۇ ئاجىزلىقنى بويسۇندۇرۇش ئۇچۇن مائارىپ تارماقلىرى چەتئەل تىلى ئوقۇتۇشنى كۇچەيتىشى، ئۇنى ئەرەب تىلى بىلەن تەڭ ئىلىپ مىڭىشى كىرەك، ئەرەب تىلى ئالاقە تىلى، چەتئەل تىلى بولسا بىلىم ئىزدەيدىغان قورال، ئوقۇغۇچىلار ھەر ئىككىلىسىنى پىششىق بىلىشى كىرەك»

ئىككىنچىدىن، ئەرەب دۆلەتلىرىنىڭ مائارىپقا سالغان مەبلىغى يىتەرسىز، بولۇپمۇ ئالىي مائارىپقا تىخىمۇ شۇنداق، يۇقۇرى دەرىجىلىك مەكتەپلەردە جىددى ئوقۇتۇش ئىسلاھاتى ئىلىپ بىرىپ، دۇنيا بىلەن تەڭ قەدەمدە ئىلگىرىلەپ، ئوقۇتۇش مەزمۇنىنىڭ قوللىنىشچانلىقى ۋە ساپاسىنى يۇقۇرى كۆتۇرۇش كىرەك، شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا ئاساسىي مائارىپنى يۇقۇرى دەرىجىلىك مائارىپنىڭ سەۋىيەسىگە ماس ئىلىپ مىڭىش لازىم.
ئۇ مۇنداق دىدى: «نۇرغۇن ئەرەب دۆلەتلىرىدە، بولۇپمۇ ئاشۇ نوپوسى زىچ شەھەرلەردە مائارىپنىڭ ئىككى قۇتۇبقا ئايرىلىش ھادىسىسى پەيدا بولدى، نۇرغۇن ياشلار كەسپى مەكتەپلەر ياكى مەخسۇس تىخنىكا مەكتەبلىرىگە كىرىشكە ئوتتەك قىزىقىدۇ، بىراق ئۇلارنىڭ ساپاسى يۇقۇرى ئەمەس، يەنە بىر تەرەپتىن ئىلىپ ئىيتقاندا ناھايتى ئاز ساندىكى ياشلار پۇتۇن ۋۇجۇدى بىلەن يۇقۇرى دەرىجىلىك مەكتەبلەرگە ئۆرلەپ ئوقۇشقا قىزىقسىمۇ بىسىم ناھايىتى ئىغىر، مائارىپنىڭ ئەقىلگە مۇۋاپىق تارقىلىشدا مەسىلە مەۋجۇت»

ناگىپ دوكتۇرنىڭ تەھلىل قىلىشىچە، ئۇچىنچىدىن: مائارىپ پۇرسىتىنىڭ تەكشىسىزلىكى ۋە ئوقۇتۇش ئۆلچىمىنىڭ بىردەك بولماسلىقى پەن ۋە بىلىملەر ئارىسىدا ھاڭ پەيدا قىلغان، ئۇنى ماسلاشتۇرۇش ۋە بىرلەشتۇرۇش قىيىن،
مەسىلىنىڭ يىلتىزى - دۆلەتنىڭ مائارىپقا سالغان سىلىنمىسىنىڭ تەكشىسىزلىكى، يۇقۇرى سەۋىيەدىكى ئوقۇتقۇچىلارنىڭ يىتىشسىزلىكى.
مەسىلەن: ئۇچتىن ئىككى قىسىم ئالىي مەكتەبلەرنىڭ ئاساسى ئەسلىھەلىرى قالاق، ئۆز-ئارا ئىلمىي ماسلىشىش ھەم بىرلىككە كەلگەن باشقۇرۇش كەمچىل.

بۇ خەمىد-سالام مەدەنىيەت مەركىزىدە ئۆتكۇزۇلگەن تۇنجى قىتىملىق ئەرەب دۆلەتلىرى مائارىب تەتقىقات يىغىنى بولۇپ، تىخى بىرىنجى قىتىملىق سىناق.

خەنزۇچە نور ئىسلام تورىدىن تەرجىمە قىلىندى.
**********************************

تولۇق ئوقۇش

ھىلارى خانىمنىڭ ئوتتۇرا شەرقتىكى زىيارىتى

ھىلارى خانىمنىڭ ئوتتۇرا شەرقتىكى زىيارىتى ئۇچرىشىش سىياسىتىگە ئىللىقلىق ئېلىپ كەلدى

ئامېرىكىنىڭ دۆلەت ئىشلىرى كاتىپى ھىلارى كلىنتۇن 2009-يىلى 3-ئاينىڭ 1–كۈنىدىن 7–كۈنىگىچە ئوتتۇرا شەرق ۋە ياۋروپادىكى ئالتە دۆلەتتە زىيارەتتە بولدى. بۇ ئۇنىڭ دۆلەت ئىشلىرى كاتىپى بولغاندىن كىيىن تۇنجى قېتىم ئوتتۇرا شەرقنى زىيارەت قىلىشى بولۇپ ھېساپلىنىدۇ.

ئوتتۇرا شەرق رايونى ئامېرىكىنىڭ ئىلگىرىكى ھۆكۈمەتلىرىنىڭ دىپلوماتىيىسىنىڭ مۇھىم نۇقتىسى بولۇپ كەلگەن ئىدى. بۇنى ئوتتۇرا شەرق رايونىنىڭ مول ئېنېرگىيە ۋە مۇھىم ئىستراتېگىيىلىك ئورنى بەلگىلىگەن.
ئامېرىكا زۇڭتۇڭى ئوباما سايلام رىقابىتىگە قاتناشقاندا، «ئامېرىكا دىپلوماتىيە جەھەتتە بولۇپمۇ ئوتتۇرا شەرق سىياسىتىدە تەڭشەش ئېلىپ بارىدۇ، بۇنىڭدىكى ئەڭ مۇھىم مەزمۇن- ھەر قايسى تەرەپلەرنى ئۇچرىشىشقا رىغبەتلەندۈرۈش» دەپ ۋەدە بەرگەن ئىدى. ھىلارىنىڭ بۇ قېتىمقى ئوتتۇرا شەرق سەپىرىنى بىر قېتىملىق ئومۇميۈزلۈك ئۇچرىشىشقا قاراپ تاشلىغان تەييارلىق سەپىرى دېيىشكە بولىدۇ
ھىلارى مىسىردا زىيارەتتە بولغان مەزگىلىدە، مىسىرنى پەلەستىننىڭ ئىچكى قىىسىمدىكى گۇرۇھلارنىڭ يارىشىشى ئۈستىدە داۋاملىق سۆزلىشىشتە تىرىشچانلىق كۆرسىتىشكە رىغەتلەندرۈردى ھەمدە مىسىرنىڭ شامشەيختە ئۆتكۈزۈلگەن غەززەنى قايتا قۇرۇپ چىقىش خەلقئارا يىغىنغا قاتناشتى.
ھىلارى ئىسرائىلىيىدە زىيارەتتە بولغان مەزگىلىدە، ئىلگىرىكى ئامېرىكا ھۆكۈمىتىنىڭ ئىسرائىلىيىنىڭ قانۇنسىز يەھۇدىلار مەھەللىسى قۇرۇپ چىقىشى قاتارلىق ئوتتۇرا شەرقنىڭ تىنچلىقىنى بۇزۇش ھەرىكىتىگە تۇتقان جىم بولىۋېلىش ھالىتىنى بۇزۇپ تاشلاپ، بىر قەدەر كەسكىن مۇنازىرە ئېلىپ باردى . شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا، ئۇ يېڭىدىن زۇڭلى بولغان نىتانىياخۇغا مۇنداق بىر ئۇچۇرنى: يەنى «پەلەستىن ئىسرائىلىيە بىلەن ئاخىرقى كېلىشىم ئىمزالىمىغان تەقدىردىمۇ، ئامېرىكا پەلەستىننىڭ تېزلىكتە دۆلەت قۇرۇشىنى قوللايدۇ» دەپ سىگىنال بەردى. بۇ نىتانىياخۇنىڭ ئىزچىل يولغا قويۇپ كىلىۋاتقان پەلەستىن دۆلىتى قۇرۇپ چىقىشقا قارشى تۇرۇش مەيدانىغا بىرىلگەن ئاگاھلاندۇرۇش بولدى.
گەرچە ھىلارى ئاخىرىدا «غەززەنى قۇرۇپ چىقىش مەبلىغىنىڭ خاماسنىڭ قولىغا چۈشۈپ كىتىشىگە ھەرگىز يول قويۇشقا بولمايدۇ» دېگەن بولسىمۇ، ئەمما ئامېرىكا خاماسنىڭ ھەمكارلىقى بولمىسا، ھېچكىمنىڭ غەززە رايونىنى قايتا قۇرۇپ چىقالمايدىغانلىقىنى ئېنىق بىلىدۇ. ھىلارى مۇنداق دېدى: «ئەگەر خاماس ئىسرائىلىيىنى ئېتىراپ قىلمىسا، ئامېرىكا خاماسنى ئۆز ئىچىگە ئالغان ھۆكۈمەت بىلەن ھەمكارلاشمايدۇ». بۇ سۆزنىڭ مەنىسى چوڭقۇر، پەقەت خاماسلا ئىسرائىلىيىنى ئېتىراپ قىلسا ، ئامېرىكا خاماسنى ئۆز ئىچىگە ئالغان پەلەستىن بىرلەشمە ھۆكۈمىتىنى ئېتىراپ قىلىدۇ ۋە قوللايدۇ. گەرچە خاماس ھازىرغىچە ئەسلىدىكى مەيدانىنى ئۆزگەرتمىگەن بولسىمۇ، ئامېرىكا يەنىلا فاتاخنىڭ مۇشۇ ئاينىڭ ئاخىرلىرى خاماسنى ئۆز ئىچىگە ئالغان بىرلەشمە ھۆكۈمەت تەشكىللىشىنى قوللايدۇ. بۇ بۇش دەۋرىدىكى ئامېرىكىنىڭ فاتاخنىڭ ئىئوردان دەرياسىنىڭ غەربىي قىرغىقىدا ئۆز ئالدىغا ئۆتكۈنچى ھۆكۈمەت قۇرۇپ چىقىشىنى پۈتۈن كۈچى بىلەن قوللاش سىياسىتى بىلەن روشەن سېلىشتۇرما بولدى، شۇنداقلا ئوبامانىڭ ئوتتۇرا شەرق يېڭى سىياسىتىدىكى دىققەت قىلىشقا ئەرزىيدىغان نۇقتا بولدى.
ھىلارى تۈركىيەدە زىيارەتتە بولغان مەزگىلىدە، ئوبامانىڭ بىر ئاي ئىچىدە تۈركىيەدە زىيارەتتە بولىدىغانلىقىنى، ئىككى دۆلەت رەھبەرلىرىنىڭ قانداق قىلغاندا ئىراقتىن قوشۇنلىرىنى بىخەتەر، ئۈنۈملۈك چېكىندۈرۈدىغانلىقى توغرىسىدىكى مەسىلىلەر ئۈستىدە كېڭىشىدىغانلىقىنى جاكارلىدى.
ھىلارى يەنە تۈركىيەنىڭ سۈرىيە بىلەن ئىسرائىلىيە ئوتتۇرىسىدا ۋاستىلىق سۆھبەت ئېلىپ بېرىشىدا رول ئوينىغانلىقىنى كۆپ قېتىم ماختىدى. تۈركىيىنىڭ سۈرىيە ۋە خاماس بىلەن ئالاھىدە مۇناسىۋىتى بار، شۇنداقلا ئامېرىكىنىڭ بۇ رايوندىكى كونا ئىتتىپاقدىشى. مۇشۇ ئاينىڭ 7-كۈنى ئامېرىكىنىڭ پەۋقۇلئاددە ئەلچىسى دەمەشققە يىتىپ بېرىپ سۈرىيە تەرەپ بىلەن ئۇچراشتى. ھىلارى، «ئامېرىكىنىڭ سۈرىيىدە تۇرۇشقا باش ئەلچىنى قايتىدىن تەيىنلەش-تەيىنلىمەسلىكى پەۋقۇلئاددە ئەلچى بىلەن سۈرىيە تەرەپنىڭ ئۇچرىشىش ئەھۋالىغا باغلىق» دەپ ئېنىق ئوتتۇرىغا قويدى.
سۈرىيە ئىراننىڭ مەزكۇر رايوندىكى بىردىن-بىر ئىتتىپاقداش دۆلىتى بولۇش سۈپىتى بىلەن ئۇ ئامېرىكىنىڭ كۆپ يىللاردىن بۇيانقى قامال قىلىشىغا ئۇچرىدى، ئامېرىكىنىڭ سۈرىيەدە تۇرۇشلۇق باش ئەلچىسى 2005-يىلى لىۋاننىڭ زۇڭلىسى خەلىل قەستكە ئۇچراپ قازا قىلغاندىن كىيىن ۋاشىنگتونغا قايتىپ كەلدى. ھازىرغىچە ئۇ دەمەشققە قايتىپ كەلمىدى. ئەمما ئوباما قەسەم بىرىپ ۋەزىپە تاپشۇرىۋالغان قىسقىغىنە بىر ئاي ئىچىدە ئامېرىكا 4 پارلامېنت ۋەكىللەر ئۆمىكىنى چەتئەللەرگە زىيارەتكە ئەۋەتتى، بىر پەۋقۇلئاددە ۋەكىللەر ئۆمىكى دەمەشقنى زىيارەت قىلدى.


(2009-03-13)-«شىنجاڭ خەلق رادىئو ئىستانسىسى» خەۋەرلەر تورى.
٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭

تولۇق ئوقۇش

ھىلارى خانىم ئىسرائىلىيە ۋە پەلەستىندە زىيارەتتە

ھىلارى خانىم ئىسرائىلىيە ۋە پەلەستىندە زىيارەتتە بولدى

ئامېرىكا دۆلەت كاتىپى ھىلارى كىلىنتون 2-مارت كەچتە ئىسرائىلىيىنىڭ بېن گۇرىئان خەلقئارا ئايروپورتىغا چۈشۈپ ئىسرائىلىيە، پەلەستىن رايونىدىكى 36 سائەتلىك زىيارىتىنى باشلىغان بولۇپ، بۇ ھىلارىنىڭ ۋەزىپىگە ئولتۇرغاندىن كېيىن ئىسرائىلىيە، پەلەستىن رايونىغا تۇنجى قېتىم زىيارەتكە بېرىشى.



ھىلارى ئىسرائىلىيىدە زىيارەتتە بولدى


2009- يىلى 3- مارت ئامىرىكىنىڭ دۆلەت كاتىپى ھىلارى كلىنتون خانىم ئىسرائىلىيىنىڭ ئېرۇسالىمدىكى چوڭ قىرغىنچىلىق خاتىرە سارىيىغا بېرىپ، ئەينى ۋاقىتتا ناتسىستلار قىرغىن قىلغان 6 مىليون يەھۇدىي ئۈچۈن گۈل چەمبىرەك قويدى.

شىنخۇا تورى، يېرۇسالېم،–3 مارت تېلېگراممىسى:
ئىسرائىلىيىدە زىيارەتتە بولۇۋاتقان ئامېرىكىنىڭ دۆلەت ئىشلىرى كاتىپى ھىلارى 3-مارت مۇنۇلارنى بىلدۈردى: پەلەستىن دۆلىتى قۇرۇش ئىسرائىلىيىنىڭ دۆلەت مەنپەئەتىگە ئۇيغۇن بولۇپ، ئامېرىكا پەلەستىن دۆلىتى قۇرۇشنى ئاكتىپ قوللايدۇ.
ئامېرىكا دۆلەت كاتىپى ھىلارى كىلىنتون 2-مارت كەچتە ئىسرائىلىيىنىڭ بېن گۇرىئان خەلقئارا ئايروپورتىغا چۈشۈپ ئىسرائىلىيە، پەلەستىن رايونىدىكى 36 سائەتلىك زىيارىتىنى باشلىغان بولۇپ، بۇ ھىلارىنىڭ ۋەزىپىگە ئولتۇرغاندىن كېيىن ئىسرائىلىيە، پەلەستىن رايونىغا تۇنجى قېتىم زىيارەتكە بېرىشى.
زىيارەت كۈن تەرتىپىگە ئاساسەن، ھىلارى 4-مارت ئىئوردان دەرياسىنىڭ غەربىي قىرغىقىدىكى شەھەر رامئاللاھقا بېرىپ، پەلەستىن مىللىي ھاكىمىيەت ئورگىنىنىڭ رەئىسى ئابباس ۋە دىپلوماتىيە مىنىستىرى فايېز بىلەن كۆرۈشىدىكەن .


– 3مارت ئىسرائىلىيە زۇڭتۇڭى پېرىس بىلەن ھىلارى ئېرۇسالىمدا بىرلەشمە ئاخبارات ئېلان قىلىش يىغىنى ئۆتكۈزدى.

«تەڭرىتاغ تورى»-(2009-03-04)
*****************************


ئىسرائىلىيەنىڭ ھەرقانداق ھۆكۈمىتىنى ئامېرىكا قەتئىي قوللايدۇ


ئامېرىكا قوشما شىتاتلىرى دىپلوماتىيە مىنىستىرى ھىلارى كلىنتون، ئامېرىكىنىڭ ئىسرائىلىيىدە مەيلى قايسى ھۆكۈمەت قۇرۇلىشىدىن قەتئىينەزەر قەتئىي قوللايدىغانلىقىنى ئېيتتى


(03-03-2009)
تۈركىيە ئاۋازى رادىئوسى خەۋىرى:

ئامېرىكا قوشما شىتاتلىرى دىپلوماتىيە مىنىستىرى ھىلارى كلىنتون، ئامېرىكىنىڭ ئىسرالىيىدە مەيلى قايسى ھۆكۈمەت قۇرۇلىشىدىن قەتئىينەزەر قەتئىي قوللايدىغانلىقىنى ئېيتتى.
غەززەگە ياردەم بېرىش مەقسىتىدە مىسىردا ئۆتكۈزۈلگەن خەلقئارا يىغىنغا ئىشتىراك قىلغاندىن كېيىن ئىسرائىلىيىشدە زىيارەتتە بولغان ھىلارى كلىنتون، جۇمھۇر رەئىسى شىمون پېرېس بىلەن ئۇچراشقاندىن كېيىن ئاخبارات ئېلان قىلىش يىغىنىدا نۇتۇق سۆزلەپ، ئامېرىكا بىلەن ئىسرائىلىيىنىڭ ئورتاق مەنپەئەتكە ۋە ئورتاق قىممەت ئۆلچىمىگە ئىگە ئىكەنلىكىنى قەيت قىلدى.
مىسىردا ئۆتكۈزۈلگەن ئىئانە قىلغۇچى دۆلەتلەر يىغىنىدا، ئىسرائىلىيە – پەلەستىن توقۇنۇشىغا خاتىمە بېرىلىشى ئۈچۈن ئىككى دۆلەتلىك تۈزۈلمىنىڭ ناھايىتى ياخشى چارە ئىكەنلىكىنى تەكىتلىگەن ھىلارى كىلىنتون، ئىسرائىلىيىگە راكېتا بومبىلىرى ئارقىلىق قىلىنىۋاتقان ھۇجۇملارنىڭ توختىتىلىشىنىڭ زۆرۈرلۈكىنى ئەسكەرتتى ۋە ئىسرائىلىيىنى ئۆز ئىچىگە ئالغان ھەرقانداق بىر دۆلەتنىڭ ئۆز پۇقرالىرى ھۇجۇمغا ئۇچراۋاتسا قاراپ تۇرالمايدىغانلىقىنى ئېيتتى.
ئىسرائىلىيە جۇمھۇر رەئىسى شىمون پېرېسمۇ، غەززەدىن راكېتا بومبىلىرى ئارقىلىق پۇقرالارغا ھۇجۇم قىلىۋاتقان ھاماسقا قارشى چارە – تەدبىر قوللىنىشىنىڭ زۆرۈرلۈكىنى ئىلگىرى سۈردى.
ھىلارى كلىنتون بىلەن پېرېس ئۇچرىشىشىغا ئامېرىكا قوشما شىتاتلىرى پرېزىدېنتى باراك ئوبامانىڭ يېڭىدىن تەيىنلەنگەن ئوتتۇرا شەرق ئالاھىدە ۋەكىلى مىتچېلمۇ ئىشتىراك قىلدى.
چۈشتىن كېيىن باش مىنىستىر ئەھۇد ئولمەرت بىلەن دىپلوماتىيە مىنىستىرى لىۋنى بىلەنمۇ بىر يەرگە جەم بولىدىغان ھىلارى كلىنتون، ئەتە ئىئوردان دەرياسىنىڭ غەربى قىرغىقىدا زىيارەتتە بولىدىكەن، ھەمدە پەلەستىن دۆلەت رەئىسى مەھمۇد ئابباس بىلەن بىر يەرگە جەم بولىدىكەن.

مەسئۇل مۇھەررىر: ئى. ئەمىن
************************


تولۇق مۇستەقىل پەلەستىن دۆلىتى قۇرۇلىشى كېرەك

ھىلارى كلىنتون، ئىسرائىلىيە - پەلەستىن تىنچلىقنىڭ ئىشقا ئاشۇرىلىشى ئۈچۈن، تولۇق مۇستەقىل پەلەستىن دۆلىتىنىڭ قۇرۇلىشى كېرەكلىكىنى ئېيتتى


(04-03-2009)
تۈركىيە ئاۋازى رادىئوسى خەۋىرى:

ئامېرىكا تاشقى ئىشلار مىنىستىرى ھىلارى كلىنتون، ئىسرائىلىيە بىلەن پەلەستىن ئارىسىدا تىنچلىقنىڭ ئىشقا ئاشۇرىلىشى ئۈچۈن تولۇق مۇستەقىل پەلەستىن دۆلىتىنىڭ قۇرۇلىشى كېرەكلىكىنى ئېيتتى.
ئوتتۇرا شەرق زىيارىتى جەريانىدا ئىسرائىلىيىنى زىيارەت قىلغان ھىلارى كلىنتون، باش مىنىستىر ئەھۇد ئولمېرت، مۇداپىئە مىنىستىرى ئەھۇد باراك، تاشقى ئىشلار مىنىستىرى تزىپى لىۋنى قاتارلىقلار بىلەن كۆرۈشتى.
ئۇچرىشىشتا، ئىسرائىلىيىنىڭ ھاماس باشقۇرىشىدىكى غەززە شەھىرىنىڭ چېگرىلىرىنى تاقىۋېتىشى مەيدانغا كەلتۈرگەن ئىنسانىي تراگىدىيىلەرگە مۇناسىۋەتلىك ئەندىشىلىرىنى تىلغا ئالغان ھىلارى كلىنتون ، پەلەستىنلىكلەرنىڭ ئىنسانىي ئىھتىياجلىرىنى قامدىيالىشى ئۈچۈن ئىسرائىلىيىنىڭ چېگرىلاردىن ئۆتۈش ئىشلىرىدا قولايلىق يارىتىپ بېرىدىغانلىقىغا ئىشىنىدىغانلىقىنى ئېيتتى.
تىنچلىقنىڭ ئىشقا ئاشۇرىلىشى ئۈچۈن تولۇق مۇستەقىل پەلەستىن دۆلىتىنىڭ قۇرۇلىشى ئىنكار قىلغىلى بولمايدىغان ئىش ئىكەنلىكىنى قەيت قىلغان ھىلارى كلىنتون، تىنچلىقنىڭ ئۇزۇن مۇددەت داۋام قىلىشى ئۈچۇن ئامېرىكا ھۆكۈمىتىنىڭ كۆرسىتىۋاتقان تىرىشچانلىقىنىڭ داۋاملىشىدىغانلىقىنى تەكىتلىدى.
ئامېرىكا تاشقى ئىشلار مىنىستىرى ھىلارى كلىنتون بىلەن ئوتتۇرا شەرق ئالاھىدە ۋەكىلى گىئورگى مىتچىلنىڭ، بۈگۈن پەلەستىن دۆلەت رەئىسى مەھمۇد ئابباس بىلەن ئىئوردانىيە دەرياسىنىڭ غەربى قىرغىقىدا ئۇچرىشىشى مۆلچەرلەنمەكتە.

مەسئۇل مۇھەررىرى: مىركامىل كاشىغەرىي
٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭



ھىلارى سۇرىيىگە «زەيتۇن شېخى» سۇندى
************************


ئىسرائىلىيەدە زىيارەتتە بولۇۋاتقان ئامېرىكىنىڭ دۆلەت كاتىپى ھىلارى ئىككى ئالاھىدە ئەلچىنى سۇرىيىگە ئەۋەتىپ ئىككى تەرەپ سۆھبىتى ئۆتكۈزمەكچى بولۇۋاتقانلىقىنى ئېيتتى ھەم ئىسرائىلىيە بىلەن پەلەستىننىڭ ئايرىم – ئايرىم مۇستەقىل دۆلەت بولۇپ تۇرۇشىنىڭ ئىسرائىلىيىنىڭ بىخەتەرلىكى ۋە ئىقتىسادىي تەرەققىياتى قاتارلىقلارغا ئەڭ پايدىلىق ئىكەنلىكىنى يەنە بىر قېتىم تەكىتلىدى. 2005 – يىلى، ئامېرىكىنىڭ سابىق زۇڭتۇڭى بۇش سۇرىيىنى تېررورلۇق تەشكىلاتىنى قوللىدى، دەپ، سۇرىيىدىكى ئەلچىسىنى قايتۇرۇپ كەتكەنىدى. ھىلارى مۇنداق دېدى: گەرچە ھازىر، ئامېرىكا بىلەن سۇرىيىنىڭ بۇنىڭدىن كېيىنكى مۇناسىۋىتىنىڭ قانداق بولىدىغانلىقىغا بىر نېمە دېگىلى بولمىسىمۇ، سۆھبەت ئۆز ئارا چۈشىنىشنى ئىلگىرى سۈرىدۇ، شۇڭا سىناپ بېقىشقا ئەرزىيدۇ. ھىلارى مۇنداق دېدى: ئامېرىكا سۇرىيىنىڭ پايتەختى دەمەشىققە تېزدىن ئالاھىدە ئەلچى ئەۋەتىپ، ئامېرىكا – سۇرىيە مۇناسىۋىتىنى ياخشىلايدۇ، زۇڭتۇڭ ئوبامامۇ سۇرىيىدە باش ئەلچى تۇرغۇزۇشنى ئەسلىگە كەلتۈرۈشنى ئېھتىياتچانلىق بىلەن ئويلىشىدۇ.

«جوڭگو ئاخبارات تورى»دىن
«شىنجاڭ گېزىتى»-(2009-03-05)
**********************************
(dawami toluqlap yollinidu)
**********************************

Hillary Clinton meets with Palestinian President Mahmoud Abbas at his Ramallah headquarters today(2009-yil 5-mart)
**********************************

تولۇق ئوقۇش

百年战争：探讨阿拉伯和以色列冲突的前世今生

百年战争：探讨阿拉伯和以色列冲突的前世今生


(转:中华网)-(2009-01-12)

“起义运动”中的巴勒斯坦青年（1988年）


巴以冲突的场面


导读

以色列部队又一次挺进了加沙地带。近一百年来阿拉伯和以色列之间的缠斗从来没有真正停止过，这其中的原因众多。本期《经济学人》的封面故事试图为读者解读这场百年争端的前因后果。

在作者看来，双方互不承认主权、宗教势力的崛起、新型军事理论以及新一轮“冷战”是阿以百年纠葛的主要原因。

中国网1月12日讯，如果运气好的话，已经持续两周的以色列和哈马斯冲突将会很快结束。但是，阿拉伯人和犹太人在巴勒斯坦地区持续了百年的战争什么时候才能画上句号呢？很难想象这场战争的休止符会很快出现。目前，代号为“铸铅”的军事行动是以色列第四次向加沙地带展开攻击。1948年，在以色列号称的独立战争中，加沙差一点就被以色列占领；1956年，英法为夺得苏伊士运河的控制权，与以色列联合对埃及发动突然袭击，加沙地带被攻占。在1967年发生的“六日战争”中，以色列再次入侵加沙地带，并占领该地区，直到三年半前（2005年）以色列执行撤出位于加沙地带的犹太人定居点的单边行动计划后，以色列对加沙长达38年的占领才结束。


战争因何而起？

请记住，加沙地带只是一部用眼泪书写的苦难史的其中一部分。犹太人和巴勒斯坦的阿拉伯人“打打停停，停停打打”已经100年了。1909年，俄罗斯社会主义理想主义者参与的犹太复国主义运动建立了一个名为Hashomer 的武装组织，以保护他们在巴勒斯坦新建的农场和村庄免于阿拉伯人的掠夺。
自此，阿以爆发了一系列大规模— 从1948年、1956年、1967年、1973年、1982年、2006年到刚刚开始的2009年 — 每一场战争都在双方的历史和记忆中烙下了血与火的印记。
没有战争的年代并不意味着和平的降临，战争间歇充斥着不绝于耳的轰炸、突然袭击、起义和暴行。如今，在希布伦市居住的百年战争：探讨阿拉伯和以色列冲突的前世今生.


阿拉法特在华盛顿中东危机峰会上

拉宾和阿拉法特历史性的握手


以色列对占领地爱不释手


在经历了1967年的溃败后，阿拉伯国家再次拒绝了与以色列和平相处的提议。这的确是错失良机。然而，尽管以色列在1967年曾讨论过用多少约旦河西岸的土地换和平，但20世纪70年代末和 80年代的利库德政府却希望霸占所有的西岸土地。以色列对已占领的土地爱不释手。

这是一段以色列拒绝和平的时期。以色列前总理梅纳赫姆-贝京和伊扎克-沙米尔曾断言，上帝赐予的“大以色列”应该包括约旦河西岸和加沙
地带，因此以色列历届政府继续在该地区（非法）建立定居点。在一些以色列人看来，巴勒斯坦人已经不复存在，他们可建立一个在以色列或约旦监督下的有名无实的自治政府。巴勒斯坦人在上世纪80年代后期举行的大规模反抗和2001-03年间更加致命的抵抗，才使得以色列人相信一切只是他们的一厢情愿的幻想而已。

历史上发生的一切对正在加沙发生的流血冲突又有怎样的影响呢？关键是在过去的一个世纪里曾有过几个弥足珍贵的时刻，双方都同时愿意接受两国解决方案。最有希望的时刻莫过于十年前克林顿在戴维营主持的峰会。但现在，随着哈马斯的崛起以及加沙地带的战争，短暂的相对和平的希望更加渺茫了。

如果一方拒绝承认另一方国家主权是这场纷争的原因之一的话，那么另一个原因就是宗教，而这两者又紧密相连。哈马斯是一个宗教运动，其信条是反对建立犹太国的任何可能性，这不仅是因为以色列被指控的罪行，而且还因为在穆斯林土地上容不下一个犹太国。

在早期的以色列，犹太复国主义是世俗化运动的主要力量，而另一方的主导力量是世俗化的阿拉伯民族主义。然而，自1967年以来，宗教、民族主义以及对巴勒斯坦领土的渴望融合在一起使得以色列希冀建议一个强大的选区，并致力于保留对整个耶路撒冷和约旦河西岸犹太教圣地的控制。以色列的投票制度使得定居者和狂热分子在政治上互不相让。与此同时，在阿拉伯人一边，世俗民族主义也随着该地区伊斯兰教运动的复兴而日渐没落。根据伊斯兰教徒的中心信条，以色列是一个必须用暴力抵抗、并且最终会消亡的外来物。

一个有远见的犹太复国主义者弗拉基米尔?亚博廷斯基曾在20世纪30年代预言，不仅是阿拉伯人反对犹太人大量移民至巴勒斯坦，而且“唤做是我们是阿拉伯人的话，我们也不会接受”。为了生存，犹太人将不得不建立一支“铁壁”军事力量，直到阿拉伯人接受他们的国家。只有在经过几次血淋淋的战争之后，埃及和巴解组织才得出这样的结论:既然以色列不能被消灭，他们最好能达成协议。2002年，在黎巴嫩首都贝鲁特，所有阿拉伯国家一致通过与以色列关系正常化的提议，条件是以色列从所有占领的领土撤离。这是一个通往和平的窗口，而以色列却愚蠢地忽视了。

令人沮丧的是，哈马斯的崛起和法塔赫的衰落逆转了维持了数十年之久的趋势。2006年哈马斯在巴勒斯坦选举中获胜是有多重原因的，其中包括诚实的声誉。哈马斯的胜利并不意味着巴勒斯坦人已经转化成了伊斯兰好战分子或他们开始再次相信用武力可以解放所有巴勒斯坦领土。但如果你仔细阅读哈马斯的纲领，至少哈马斯对这点深信不疑。黎巴嫩的“真主党 ”也是如此，正在崛起并将很快拥有核武器的伊朗也是如此。一些分析人士赞同哈马斯提出如果以色列恢复到1967年划定的边界将执行为期30年的停火协议，但哈马斯对此从来没有给予永久性的承认。

还有更遭的。除了对土地换和平的拒绝、日益重要的宗教因素，巴以双方和平道路上的第三个障碍便是亚博廷斯基提出的“铁壁”正在崩溃。

在三年前的黎巴嫩和今天的加沙，真主党和哈马斯似乎已经发明了一种新的军事理论。以色列主要通过强大的常规部队给予任何挑衅更大的回应，从而阻遏敌人。但对于非国家行为者来说，这招很难奏效。真主党和哈马斯利用伊朗提供的一些现代化武器武装后，可以藏匿在自己人的城镇和村庄，然后对以色列发动火箭弹袭击。一个渴望在战争间歇恢复正常秩序的国家不会对这种攻击习以为常。这就是为什么以色列在今天采取了和20世纪50年代一样的做法，对这样的小打小闹给予了惩罚性的反击。以色列在加沙地带展开的军事行动不仅是要阻止哈马斯的火箭弹，而且也要向人们证明以色列的安全仍旧有保障。

2000年戴维营会晤失败后，以色列和巴勒斯坦发现，即使双方都怀有善意也很难达成一致。如何共享耶路撒冷？拿什么补偿无家可归的难民？如何让以色列相信，它归还的土地不会被当作下一步冲突的桥头堡，就像现在的加沙一样？这就是冲突持续的第四个原因:双方的核心问题并不是只有巴以就能独自解决的。

长期以来，巴勒斯坦的冲突成了冷战的人质。美国曾经保持中立:苏伊士运河危机后，艾森豪威尔迫使以色列从加沙地带撤出（以及迫使英国从埃及撤出）。但美国后来与以色列结盟，这正中了以色列下怀。尽管以色列的长治久安必须得取决于巴以冲突的解决，但一个超级大国的支持还是减轻了他们解决这一冲突的负担。

一些最有希望的在巴以之间达成和平的努力都是在冷战之后才出现的，这可能不是巧合。但现在，一个新型的地缘政治对抗态势正在该地区悄然兴起:美国VS伊朗，伊朗支持的伊斯兰运动VS美国阵营的阿拉伯政权。伊朗支持哈马斯，美国支持法塔赫，巴勒斯坦人民正面临瘫痪性分裂。

阿拉法特视察阵地


阿拉法特在黎巴嫩


加沙的伤痛

一周以来，以色列外长利夫尼一直表示，尽管以色列当前的目标只是阻止哈马斯发动的火箭弹袭击，并不是推翻哈马斯，但是只要哈马斯掌权，就不会有和平，也不会有自由的巴勒斯坦。她说的没错，只要哈马斯控制着加沙地带，伊斯兰分子就会继续破坏以色列和法塔赫主导的巴勒斯坦民族权利机构主席阿巴斯达成的协议。阿巴斯主席和埃及总统穆巴拉克可以静观哈马斯的瓦解。最近哈马斯拒绝了重启与法塔赫恢复巴勒斯坦联合政府的谈判，埃及对此极为愤怒。

然而，有一个限制。瓦解哈马斯是一回事。但即使以色列在加沙“赢”得了战争，持续了百年之久的战争表明，巴勒斯坦人在暴力面前不会保持沉默。哈马斯会存活下来，而且阿拉伯人仍会认为，犹太国不属于中东地区。为了应对这种看法，以色列必须表明它不仅很强大无法被消灭，而且它还愿意放弃加沙地带和约旦河西岸，巴勒斯坦人可以在上面建立独立自由的巴勒斯坦国。如果以色列不开始采取令人信服的行动，至少停止修建新的定居点，巴勒斯坦狂热分子会继续蓬勃发展，而且巴勒斯坦和平缔造者将会重新陷入沉默。以色列的所有朋友，包括奥巴马，应该明白这一点。

2002年以军炮击法塔赫驻地


2006年4月12日，一名巴勒斯坦安全人员在加沙城查看遭到以色列空袭的巴勒斯坦民族解放运动（法塔赫）的一个办公室。


2006.2.以军拆除西岸定居点犹太人和以色列军队发生冲突


2008.7.约旦河西岸村庄以边警与巴勒斯坦抗议者发生冲突


以色列陆军特种部队士兵 [资料图片]
**************************************
menbe:
http://myuqianshanjing.blog.163.com/blog/static/1068050722009012115915674/
**************************************

تولۇق ئوقۇش

解密第一次中东战争

解密第一次中东战争


作者：佚名 文章来源：《解放军报》 更新时间：2009-1-13


第一次中东战争中的阿拉伯联军



在硝烟未散的战场上,以色列国旗冉冉升起


1948年5月15日凌晨，为争夺巴勒斯坦，以色列和阿拉伯国家之间发生大规模的战争，史称第一次中东战争。

中东地区是欧洲人以欧洲为中心而提出的一个地理概念，它包括埃及、叙利亚、黎巴嫩、伊拉克、约旦、科威特、巴勒斯坦和以色列等18个国家和地区，面积740万平方公里，它衔接亚、非、欧三大洲，并拥有丰富的石油资源，战略位置十分重要。巴勒斯坦则位于中东的中心地带，西濒地中海，南邻西奈半岛，扼亚、非、欧三洲要冲，是联结东西部阿拉伯国家的纽带。

　　1947年11月30日清晨，在耶路撒冷和一些阿犹混合的城镇，爆发了犹太人和阿拉伯人之间的激烈武装冲突，这被称为是巴勒斯坦“非正式战争”的开始。之后，在1948年1月至3月，双方不断发生冲突。

　　1948年5月14日，英国结束了对巴勒斯坦的委任统治，同日，犹太复国主义者宣布成立以色列国。15日，阿拉伯联盟国家埃及、外约旦、伊拉克、叙利亚和黎巴嫩的军队相继进入巴勒斯坦，巴勒斯坦战争正式开始。

　　战争一开始，阿拉伯国家军队在数量上比以色列部队略占优势。其中埃及出兵7000人，外约旦“阿拉伯军团 ”7500人，叙利亚5000人，伊拉克1万人，黎巴嫩2000人，“阿拉伯解放军”和“阿拉伯拯救军”1万余人，合计4万多人。空军装备有各类飞机 131架，舰船12艘，坦克装甲车240辆，各种野战炮140门，而以色列总兵力只有3.4万人，各类飞机33架，舰船3艘，几乎没有什么大炮、装甲车。战争的进程可分为三阶段。


　　战争第 　1 阶段

　　→阿军发起进攻至第一次停火(1948年5月15日—7月8日)

阿拉伯国家军队发起进攻之后，埃及军队从阿里什分两路开入巴勒斯坦。北路以第一旅为主力共5000人，沿海岸公路通过加沙向特拉维夫进发。由于以色列军队在特拉维夫南面拼命抵抗，夜间袭击了埃及军队先头部队的后方，从而使埃军慌乱不堪，接着以色列人又召开记者招待会声称埃军供应线已被切断。消息传到开罗，埃军司令部立即命令停止攻击特拉维夫，这一挫折，成为埃军在这次战争中的转折点，特拉维夫再没受到埃军攻击。埃军攻击改变目标，转而占领内格夫的一些要地及公路干线。南路第四旅经过比尔谢巴、希布伦，向耶路撒冷进发。

叙利亚军队以两个机械化旅从库奈特拉出发后，首先向太巴列湖南端出击，他们陆续攻克了约旦河两岸的三个犹太居民点，接着向尼加亚居民点出击。此后，他们在太巴列湖南端这一地区同以军激战。

外约旦国王阿卜杜拉向耶路撒冷派出了“阿拉伯军团”的精锐部队，他一心想夺取这个城市，成为“耶路撒冷之王”。所以，战争开始后，阿拉伯军团就直捣这一城市。5月18人，阿军占领耶路撒冷旧城阿拉伯人区，同时，包围了旧城的犹太区。接着，阿拉伯军团向犹太人的耶路撒冷新城发动进攻，占领了耶路撒冷通往海岸平原公路的要地特伦，切断了以色列人的增援。5月28日，旧城犹太人投降，新城中的犹太人也弹尽粮绝，饮水困难。然而，军团不了解这些情况，没有抓住这一机会，他们只满足于打一些小仗，发动一些有限的进攻，使耶路撒冷新城的战斗出现僵局。

伊拉克军队先是向北部的盖谢尔和贝桑进攻，进展不大，转而进攻纳布卢斯，伊拉克军队投入了一个装甲车团、一个步兵团以及一个有三个航空中队支援的机械化旅。相继占领了纳布卢斯、杰宁和离地中海只有11英里的图勒卡姆，并威胁着犹太城赫德拉，几乎达到海边，眼看将以色列军队拦腰切断。但伊军为能继续进行攻击，丧失了战机，以军乘机向杰宁反扑，但被伊军击退。

黎巴嫩军队在北部的进攻规模较小，它先是攻占了马勒基亚边防哨所，后被以色列夺回。6月5日，黎军再次攻占此地，并固守到战争结束。

综观战争初期的形势，阿拉伯国家处于十分有利的地位，以色列军队节节败退。以军的将领惊呼，以色列军队无法抵挡阿拉伯国家军队的进攻，全军已处于崩溃边缘。为扭转战局，以色列总理急电以色列驻联合国代表埃班说，“以色列急需几周的时间来重新组织和装备军队”，“以色列需要立即停火”。

6月11日，阿以双方同意停火四周。
停火给以色列喘息之机，它最大限度地利用四周停火，为以后的战争作准备。


　　战争第 2 阶段

　　→以色列军队的第一次进攻至第二次停火(1948年7月9日—10月14日)

　　1948年7月9日，经过充分准备的以色列军队向阿拉伯军队发动攻击，这次进攻名为“十天进攻”，至7月18日结束。阿拉伯国家由于内部分歧，没有统一的军事计划，一开始就处于被动地位。相反，以军作了充分准备，他们在全境确立了统一的军事领导和指挥机构。战争重起后，以军的进攻方向重点放在中部战线。以军集中4个旅的兵力，向特拉维夫东南12英里的卢德和腊姆拉城实施突击。该两城由“阿拉伯军团”占领，是巴勒斯坦东西和南北的交通枢纽，对以色列威胁较大。当以色列两个旅向两地发动进攻时，“阿拉伯军团”司令格拉布借口后勤供应困难，需要缩短战线，放弃两城，使以色列军队于7月11日、12日就占领了两地，打开了通往耶路撒冷的走廊。

　　在北线，以色列部队向叙利亚军队发动进攻，企图夺回米什马尔哈耶丁居民点，把叙利亚军队赶往约旦河东岸，但被叙军击退。于是，以军改变进攻方向，主力西移，向拿撒勒地区和加利利北部的黎巴嫩军和阿拉伯解放军发动进攻。7月15日至16日，以军两个营利用夜间实施突袭，占领了沙德阿姆尔和拿撒勒，并进而夺取了整个加利利地区。

　　以色列军队的另一条进攻路线是进攻耶路撒冷。首先进攻马纳哈和艾因卡里姆谷地，接着进攻旧城并占领耶拉赫贾拉，切断阿拉伯人至新城的道路。经过反复争夺，7月15日，以军攻占了马纳哈谷地，但对耶路撒冷旧城的进攻在锡安门附近被击退。7月18日，联合国关于阿以停火令生效。

　　十天的战斗，以色列夺取了阿拉伯约1000平方公里的土地，改善了自己的战略地位。在第二次停火期间，以色列大力推行移民计划，不断扩充军队和武器装备。到10月初，以军总数为9万多人，有100多架飞机和16艘舰船。相反，阿拉伯国家在第二次停火期间内部矛盾进一步激化，战局每况愈下，到了不可扭转的地步。


　　战争第 3 阶段

　　→以色列军队的第二次进攻至战争结束(1948年10月15日—1949年3月)

　　10月15日，以色列军队破坏停火令，向阿拉伯军队发起进攻。这次进攻，以军主要目标是加利利地区和内格夫。为此，以军成功地发动了几次战役。

　　(1)“约夫”战役

　　10月15日至21日，以色列军队针对埃军的弱点，发动了“约夫”战役。15日下午，以色列空军首先袭击了加沙、马杰达勒、拉法和阿里什等城镇，破坏了埃军的通信体系和指挥机关，同时，通过袭击阿里什等地的机场，使埃及军队丧失了制空权。随后，以军在夜间发动进攻，在西线抢占了公路上的阿什克伦。与此同时，以军在东线埃尔曼西亚以东实施突破，切断了埃军由马杰达耶到贝特贾夫林的横穿公路。接着，以军向埃尔曼西亚、法卢贾、伊拉克苏维丹要塞发动进攻，没有得手，转而向另一重要据点胡莱卡特发起进攻，并于19日夜间攻占此地。从而打通了通向内格夫的通道。21日，以军攻占内格夫首府比尔谢巴，这样，以军控制了除法卢贾和加沙地带以外的整个内格夫北部地区。

　　(2)“希拉姆”战役

　　10月28日至30日，以色列军队展开了“希拉姆战役”。以军派遣两支部队，分别从南面和西面实行佯攻，然后以东西两路兵力夹击。30日，以军攻占加利利，并有少数部队进入了黎巴嫩，一直打到黎巴嫩利塔尼河两岸，夺取了黎巴嫩境内15个村庄。以军在“希拉姆战役” 中几乎没有什么损失。

　　(3)“霍雷夫”战役

　　战役从1948年12月22日至1949年1月7日进行，由伊加尔·阿隆上校指挥。以军先以戈兰尼旅对加沙地区实行牵制性进攻，阿隆师主力从比尔谢巴方向进攻奥贾，企图占领阿里什，以色列空军轰炸了加沙和阿里什机场，从而掌握了制空权。戈兰尼旅在宽大的正面是沿海岸公路挺进，22日夺取了加沙南侧8公里制高点。12月23日，阿隆师主力从比尔谢巴开始向阿里什方向进攻。进攻的路线选择了一条由比尔谢巴至奥贾的一条被湮没的罗马时代的古道。这完全出乎埃及人的意料。埃军没有想到，以色列已秘密将这条古道修成可通行轻型装甲车辆的道路。因为埃军判断，以军将沿海岸公路进攻，因而对奥贾方向戒备不严，使得阿隆主力部队奇袭获得成功，27日占领了奥贾。并立即向沿海公路派出一支机动部队，28日攻占了阿布奥格，转而进攻阿里什。

正当以军准备给埃军进行决定性打击时，英国要求以色列从埃及领土上撤出。1949年1月7日，埃及要求停战，以色列同意了埃及的要求，双方停止了战斗。

以色列通过“霍雷夫”战役，除了加沙狭长地带外，把埃及军队完全赶出了巴勒斯坦。

阿以签订停战协定

中东战争系列钩沉之1

中东是西方国家对西亚和北非的埃及等离欧洲较近的东方国家的习惯称呼。

所谓“中东战争”是指1948至1982年间，阿拉伯国家与以色列在中东地区进行的5次大规模的战争，这是第二次世界大战后持续时间最长的战争。

从2009年1月3日开始，以色列国防军发动了对加沙地带的地面进攻，加沙局面进一步恶化，巴以冲突也开始升级、转化。有关专家认为，这场冲突不会引起阿拉伯国家与以色列之间的第六次中东战争，但会给阿拉伯国家造成严重的国际政治和国内政治问题。以史为鉴，可以知兴替。本版从今天起，系列钩沉中东战争，敬请读者关注。

埃及在军事失利的情况下，于1949年2月24日在希腊的罗得岛签订停战协定。
外约旦和以色列的停战谈判3月2日也在罗得岛开始。

以色列和黎巴嫩的停战协定于1949年3月23日签订，协定规定以原来巴勒斯坦和黎巴嫩之间的边界线为分界线，双方各建立非军事区，以色列军队撤出黎巴嫩村庄。

以色列和叙利亚之间的停战谈判于1949年4月12日在边界举行，7月20日双方签订停战协定。

巴勒斯坦战争从阿拉伯出兵开始到以色列、叙利亚、签订停战协定为止，共历时15个月，战争以阿拉伯国家的失败，以色列获胜而告终。战争中，阿拉伯国家军队死亡1.5万人，以色列军队死亡约6000人。除加沙和约旦河西岸部分地区外，以色列占领了巴勒斯坦4/5的土地，计2万多平方公里，比联合国分治决议规定的面积多了6700多平方公里。战争中有96万巴勒斯坦人逃离家园，沦为难民。联合国所规定的阿拉伯国家始终未能建立。战争激化了阿拉伯国家和以色列、阿拉伯国家和美英的矛盾。从此，中东战乱不断。
（文图均据《解放军报》）
******************************

تولۇق ئوقۇش

巴拉克：以色列国防部长

巴拉克：以色列国防部长



2008-12-30
巴拉克：以色列国防部长

巴拉克 1942年2月12日出生于以色列的米斯马·哈沙龙基布兹，父母都是东欧移民。巴拉克主张在 “土地换和平” 的原则下推动中东和平进程。当选国防部长后的巴拉克表示，他将不遗余力地加强以色列国防建设，同时还将为实现地区和平而努力。


巴拉克大事记：

1959年，年仅17岁的巴拉克加入以色列国防军，在特遣队服役，参加了第三、第四和第五次中东战争，并因出色完成各种任务而多次获得部队颁发的勋章，有着“以色列第一兵”、“获勋最多的军人”等称誉。在此期间，他还先后获得耶路撒冷希伯来大学数学学士学位和美国斯坦福大学物理学硕士学位；

1987年出任以色列副总参谋长；
1990年11月任总参谋长，并晋升为中将；
1994年，巴拉克从军队退役后又去美国进修；
1995年，巴拉克回国后加入工党。
1995年至1996年期间，他先后在拉宾政府和佩雷斯政府中担任内政部长、代理国防部长和外交部长。

1997年6月，巴拉克在工党换届选举中当选为工党主席，并在1999年5月17日举行的大选中击败利库德集团领导人、前总理内塔尼亚胡，当选为以色列总理；同年7月6日，巴拉克正式出任以色列总理并兼任国防部长；

2001年2月6日以色列举行的总理选举中，巴拉克竞选失败。随后，他宣布辞去工党领袖的职务，退出以色列政坛；

2008年1月，巴拉克宣布重返政坛，参加今年举行的工党主席选举。在6月12日举行的第二轮工党主席选举中，巴拉克击败竞争对手、前国家安全总局（辛贝特）局长阿米·阿亚隆，6月13日当选以色列工党主席。

***********************************************

埃胡德·巴拉克 (Ehud Barak) １９４２年２月１２日出生于以色列的米斯马·哈沙龙基布兹，父亲是立陶宛人，母亲来自波兰。１９５９年，年仅１７岁的巴拉克加入以色列国防军，在特遣队服役，参加了第三、第四和第五次中东战争，并因出色完成各种任务而多次获得部队颁发的勋章，有着“以色列第一兵”、“获勋最多的军人”等称誉。在此期间，他还先后获得耶路撒冷希伯来大学数学学士学位和美国斯坦福大学物理学硕士学位。

１９８３年至１９８６年，巴拉克担任军队情报机构的领导工作，１９８６年至１９８７年任中央军区（约旦河西岸被占领土）司令。１９８７年出任以色列副总参谋长，１９９０年１１月任总参谋长，并晋升为中将。１９９４年，巴拉克从军队退役后又去美国进修。

巴拉克回国后于１９９５年加入工党。１９９５年至１９９６年期间，他先后在拉宾政府和佩雷斯政府中担任内政部长、代理国防部长和外交部长。１９９７年６月，巴拉克在工党换届选举中当选为工党主席，并在１９９９年５月１７日举行的大选中击败利库德集团领导人、前总理内塔尼亚胡，当选为以色列总理。同年７月６日，巴拉克正式出任以色列总理并兼任国防部长。

在２００１年２月举行的以色列总理选举中，巴拉克竞选失败。随后，他宣布辞去工党领袖的职务。从此，巴拉克退出以色列政坛。

２００７年１月，巴拉克宣布重返政坛，参加２００７年举行的工党主席选举。２００７年６月１３日当选为工党主席。同年６月１５日出任国防部长。巴拉克主张在“土地换和平”的原则下推动中东和平进程。巴拉克表示将不遗余力地加强以色列国防建设，同时还将为实现地区和平而努力。

１９９４年７月，他应邀访问中国。
***********************************************

تولۇق ئوقۇش

利夫尼：以色列外长

利夫尼：以色列外长


2008-12-30


利夫尼：以色列外长、前进党主席

利夫尼的父母都是1948年以色列建国前的活动家，曾因“恐怖犯罪”的罪名被捕入狱。利夫尼的父亲埃坦·利夫尼还是个6岁孩童时，就参加了地下犹太复国主义军事组织“伊尔贡”。在第一次中东战争中结识了“伊尔贡”女战士萨拉，共同的志向让他们走到一起。1959年，齐皮·利夫尼出生。由于父母忙于政治活动，童年的利夫尼很少和父母在一起。父亲曾教她如何使用枪、通过社交手段达到目的。


上世纪80年代，利夫尼在军队里服役。在训练营中，她两次获得“最杰出表现奖”，其坚毅的性格“令同伴们震撼”。退伍后，利夫尼进入法学院读书。此后，她加入了以色列的情报机构摩萨德，在巴黎“潜伏”了4年。利夫尼是一名优秀的特工。一个熟悉齐皮的人说:“她的智商高达150，在突击队员出身的男性特工中游刃有余，出色地在欧洲各国首都穿行，执行清除‘恐怖分子’的任务。”


利夫尼 2008年 12月21日在前进党会议上曾表示，如果她能够在明年2月的大选中当选总理，将会结束巴勒斯坦伊斯兰抵抗运动（哈马斯）在加沙地带的统治。



利夫尼大事记：

1996年，父亲去世5年后，利夫尼决定参选议员，以微弱的差距而落选；
1999年，利夫尼作为“利库德”集团的代表参选议员成功，正式步入政坛。此时，她已年过40；
2001年，她认识了沙龙，并赢得沙龙的赏识而进入内阁。在沙龙的扶植下，短短4年间，利夫尼先后担任地区与合作部、农业部、移民归化部等7个部的部长；


2005年11月，由于受到党内强大保守派的压力，沙龙宣布退出“利库德”集团，另立走中间道路的“前进党”，奥尔默特和利夫尼一路追随。前进党迅速成为以色列的主导力量，利夫尼一跃成为以色列政坛的风云人物。


*******************************************

*******************************************

تولۇق ئوقۇش

加沙地带

加沙地带


目录
基本信息
历史发展
人口情况
地理位置
经济状况
运输通讯
战争



基本信息

　　加沙地带 Gaza Strip
　　亦译加萨走廊，
阿拉伯语：قطاع غزة 或 Qita' Ghazzah；
希伯来语：רצועת עזה 或 Rezu'at 'Azza

　　西奈半岛东北部地中海沿岸占地363平方公里(140平方里)的区域。加沙走廊与众不同的是，以其人口稠密的居住区而未被承认是现存的任何国家的合法领地。


　　加沙地带（阿拉伯语：قطاع غزة或Qita' Ghazzah；希伯来语：רצועת עזה或Rezu'at 'Azza）是一条位于以色列西岸、西奈半岛东北部的狭长地带，主要由巴勒斯坦人聚居。1948年阿以战争埃及占领，直到1967年六日战争又再被以色列夺回。像加沙地带这样人口稠密，但是在法理上却不属于任何国家的地区，是很不寻常的。
　　加沙地带69%的土地与西岸的部分地区由巴勒斯坦民族权力机构管理，其他部分（主要是以色列公民居住的地方）则由以色列管理。由于巴勒斯坦民族权力机构不允许拥有正规军，治安由巴勒斯坦的公共治安队和民警负责。
　　2005年2月，以色列政府决定在夏天将以色列军队撤出加沙地带，并放弃所有以色列在加沙地带的居民点。撤军后，以色列将依然控制加沙地带的海岸线，以及加沙地带与埃及之间的一个狭长区域。但以色列国内对撤军计划有很大分歧。2005年8月15 日，以色列关闭加沙古什·卡提夫犹太定居点，正式开始撤出加沙，结束了以色列38年来对加沙的占领。2007年6月，哈马斯通过加沙之战在法塔赫手中夺得该地的控制权。


历史发展

　　第一次世界大战(1914∼1918)时鄂图曼帝国结束在那里的统治后，加萨走廊成为国际联盟托管的巴勒斯坦的一部分，由英国治理。在这项托管结束之前，1947年11月联合国大会接受了阿拉伯人和犹太人分割巴勒斯坦的计画，其中加萨镇和附近的一片区域被分配给阿拉伯人。1948年5月15日英国结束托管，而在同一天，第一次以阿战争就开打了。埃及的军队不久就进入加萨市，那里成了埃及远征军在巴勒斯坦的总部。由于1948年秋天的激战，在阿拉伯人占据的城镇周围地区缩减为一条狭长的地带，长40公里，宽 6∼8公里。这条地带就被称为加萨走廊。1949年2月24日在以埃停战协定中画定其界线。
　　1949∼1956年和1957∼1967年之间，加萨走廊是在埃及的军事统治之下。从一开始，这个地区的主要经济和社会问题是居住在肮脏营区里的大批巴勒斯坦阿拉伯难民生活极为贫困。埃及政府并没有把这个地区看作是埃及的一部分，而且不准难民成为埃及公民，或移民到埃及或其他阿拉伯国家。以色列则不许他们回归故土，也不补偿他们所丧失的财产。难民多靠联合国近东巴勒斯坦难民救济和工程处(UNRWA)的接济。许多年轻难民变成了「费达因」(fedayeen, 对抗以色列的阿拉伯人游击队)；他们对以色列人的攻击是促成1956年苏伊士危机期间西奈战役的原因之一，当时以色列人占领了加萨走廊。1957年在强大的国际压力下，以色列才把加萨走廊交还给埃及。
　　在1967年6月的六日战争里，加萨走廊再度被以色列占领，并在随後的25年里一直占有这块区域。1987年12月加萨的巴勒斯坦人和以色列占领军之间的骚乱和暴力街头冲突象徵了一场起义运动的诞生，称（武装反抗运动）(intifadah, 阿拉伯语意为（摆脱）)。1994年根据以色列和巴勒斯坦解放组织(PLO)所签订的《奥斯陆协议》(Oslo Accords)，以色列开始阶段性地把加萨走廊政权转交给巴勒斯坦权力机构(PA)。由阿拉法特所率领的这个初出茅芦的巴勒斯坦政府面临了许多棘手问题，如经济停滞，民众的支持分裂成几个派系，与以色列谈判进一步的撤军和领土权的问题陷入瓶颈，以及好战派
的穆斯林团体(如伊斯兰的圣战组织和哈玛斯〔Hamas〕)的恐怖主义威胁，他们拒绝和以色列妥协，并且意图要使和平进程破局。2000年末期以、巴之间的谈判破裂，接著是爆发更进一步的极端暴力活动，称为第二次或艾克萨 (Al-Aqsa)（武装反抗运动）。努力为停止战斗而奔波的以色列总理夏龙(Ariel Sharon)在2003年晚期宣布了一项针对撤离加萨走廊的以色列士兵和屯垦居民的计画。2005年9月以色列完全撤离了这个地区，加萨走廊的控制权也移转到巴勒斯坦权力机构，不过以色列继续在其边界和空域巡逻。2007年巴勒斯坦的主要政党哈玛斯和法塔赫(Fatah)之间在这里的暴力冲突逐渐升高；冲突的结果是哈玛斯掌控了加萨走廊，而法塔赫领导的紧急内阁控制了西岸。虽然巴勒斯坦权力机构总统默罕默德·阿巴斯(Mahmoud Abbas)要求哈玛斯撤出加萨走廊，但哈玛斯仍控制这块地区。
　　2007年秋，以色列宣布哈玛斯所控制的加萨走廊是一个怀有敌意的实体，并通过一连串的制裁手段(包括切断电力、严格限制进口品和封闭边界)来对付它。以色列南部住区仍持续遭火箭袭击，2008年1月以色列决定加强制裁措施，完全封锁与加萨走廊的边界，并暂停燃料输入加萨走廊。1月底，也就是在以色列封锁近一周后，哈玛斯军队破坏加萨走廊与埃及的边界部分围墙(2007年中期哈玛斯接管以后封闭)，据估计，有几十万名加萨人穿过这些缺口到埃及抢购食物、燃料和物品等封锁情况下买不到的东西。埃及总统穆巴拉克(Hosni Mubarak)暂时答应开放缺口以纾解加萨人民的艰苦状况，之後再开始修复边界。经过数个月的协商，以色列和哈玛斯终于在2008年6月同意定於下半年实施停战计划，然而，不久之后即因双方互控对方违反规定而破坏了计划。


人口情况

　　加萨走廊由於人口稠密并不断快速增加(该区人口成长率位居世界前列)，生活条件普遍恶劣；供水、下水道和电力设施不足，以及失业率高。农业是受雇人口的经济主流，有近3/4的土地为耕地。主要作物是在有水利灌溉的地方种植的柑橘类水果，并且在以色列的安排下外销到欧洲和其他的市场。也生产专供贩售的作物、小麦和油橄榄。轻工业和手工艺集中在加萨市，它是本区的主要城镇。在政局稳定时期，每天有多达1/10的巴勒斯坦人口越过边界到以色列(他们在那里不可以过夜)担任仆役的工作。政局紧张和暴乱发生时，常使以色列当局延长封闭边界的期限，许多巴勒斯坦人因而失业。
　　1967年9月进行首度的精确人口普查，结果显示人口比联合国近东巴勒斯坦难民救济和工程处或埃及先前所作的估计为少，而近一半的人口是住在难民营里。人口约1,444,000(2006)。
　　约132.5万巴勒斯坦人和八千多名以色列人住在加沙地带，大多数巴勒斯坦人是1948年第一次中东战争的难民或他们的后代。加沙地带1967年的人口是1948年的接近六倍，此后当地的居民数仍然不断增加。
　　加沙地带的人口密度相当高，出生率也相当高（平均每个妇女有5.91个孩子），当地深受贫困、失业和恶劣的生活条件所困扰。1967年开始，以色列在加沙地带建立了约25个居民点，这些以色列人的人均地面占有，比当地的巴勒斯坦人高得多。不过，2005年以色列政府决定放弃所有居民点。
　　加沙地带的人口增长率为4%，当地的巴勒斯坦人和犹太人都有很大的家庭。大多数当地人是穆斯林，少数为基督徒（0.7%）和犹太教徒（0.6%）。
　　出生率：40.03出生/1000居民（2005年估计数）
　　死亡率：3.95死亡/1000居民
　　迁徙率：1.6迁徙者/1000居民
　　婴儿死亡率：23.54/1000出生
　　繁殖率：6.04婴儿/妇女
　　居民增长率：3.83%



地理位置

　　加沙地带位于中东，与埃及接壤的边界长11千米，（拉法就位于边境附近），而与以色列接壤的边界则长约51千米。保守的犹太人认为加沙地带是以色列的领域，而巴勒斯坦人则声称这是将来要成立的巴勒斯坦国的领土。一些以色列人，包括首相阿里埃勒·沙龙打算单方面放弃所有加沙地带的以色列居民点，这些居民点主要集中于西南边靠海岸的喀什卡提夫。此外，加沙地带与地中海还有一条约40千米长的海岸线。但由于以色列的军事管辖，加沙地带对其海岸线没有控制权。
　　加沙地带气候温和，冬季温暖，夏季则炎热干旱。地形平坦，有些地方是丘陵，海岸有沙丘。最高点海拔105米。自然资源有可耕地（加沙地带约三分之一的地区被灌溉），最近还发现天然气。环境问题包括沙漠化、淡水咸化、垃圾处理、饮水不洁带来的疾病、土壤恶化和地下水资源的消耗。
　　加沙地带被认为是人类摇篮之一。人类最早的用火遗址是在加沙地带发现，一些最古老的人的化石也是在这里发现的，一些非常古老的抽象符号有可能是人类最老的文字。


经济状况

　　1994年5月，根据开罗协议，加沙地带的经济由巴勒斯坦民族权力机构管理。从1992年到1996年，由于亚西尔·阿拉法特领导下政府贪污和管理不良，加上以色列在遭受一系列恐怖袭击后，将加沙地带的边境关闭，期内加沙地带的经济萎缩了三分之一。在边境关闭前，有许多加沙地带的人到以色列工作。经济不景导致高失业率。
　　1998年，以色列改变对巴勒斯坦的政策，开始减轻封锁巴勒斯坦的经济，并减缓对巴勒斯坦货物和劳工运输的限制。这使经济连续三年恢复。但2000年爆发的第二次巴勒斯坦武装起义，导致以色列再度封锁。在此后两年中，巴勒斯坦内部的斗争和以色列的军事行动，摧毁了加沙地带主要的工厂和管理机构，许多企业倒闭，国家总生产力大降，巴勒斯坦在以色列的劳工的收入也大降。
　　根据美国中央情报局的世界概况，2001年经济下降35%，人均收入为每年625美元。60% 的人口生活在贫穷线以下。加沙地带的工业主要是小型的家庭企业，其产品为纺织品、肥皂、橄榄树木雕刻和旅游纪念品。以色列人在一个工业中心建立了一些小型现代化的工业。电力由以色列提供。主要的农产品是橄榄、柠檬、蔬菜、牛肉和奶制品。主要出口柠檬和鲜花，主要进口食品、消耗品和建设物资。主要的贸易对象为以色列、埃及和西岸。
　　一个约翰·霍普金斯大学和国立阿拉伯巴勒斯坦大学于2002年末为国际援外合作署作的一个研究表明，巴勒斯坦人普遍缺乏营养。17.5%6岁到59个月的儿童患慢性营养不良，53%的年轻和中年妇女以及44%的儿童患贫血症。


运输通讯

　　从南到北加沙地带有一条标准轨距的铁路，但已荒废，只有少数轨道保存。这条铁路过去在南部连接埃及的铁路，在北部连接以色列的铁路系统。此外，加沙地带还有一个小的、原始的公路网，它唯一的海港是加沙市，现在已被关闭。加沙国际机场于1998年11月24日开放。2000年10月被以色列下令关闭，2001年12月以色列军队摧毁了它的跑道。
　　加沙地带有简陋的电话服务系统，两个电视台（由巴勒斯坦民族权力机构管理），没有广播电台，此外还有四个互联网服务商。大多数巴勒斯坦家庭拥有收音机和电视机。



战争

　　以色列对加沙地带哈马斯组织的空袭行动截至2008年12月31日，据加沙医疗机构的最新统计数字显示，以军大规模空袭目前至少已造成390名巴勒斯坦人死亡，1900人受伤，死者中至少有42人为儿童。以色列空袭了加沙的伊斯兰大学，造成了人员伤亡。稍后，以色列空军又轰炸了边境城镇杰巴利亚的一座难民营，炸死4人，其中有一名小女孩。哈马斯前总理哈尼亚的住所也是空袭的目标。但炸弹没有击中目标，紧挨哈尼亚住宅的一幢房屋被炸毁。哈尼亚在袭击时没有在家。南部海岸城镇拉法赫也遭受了空袭。有兄妹三人在空袭中丧生，其中一名儿童，两名少年。
　　与此同时，哈马斯向以色列发动火箭攻击并造成3名以色列人死亡，射程越发深入以色列境内。至少一枚火箭打到港口城市阿什杜德附近，在加沙以北大约30公里。
************************************

تولۇق ئوقۇش

يەھۇدىيلار ئەسلىدە ئافرىقىدا دۆلەت قۇرماقچى بولغان

ئىخچام

يەھۇدىيلار ئەسلىدە ئافرىقىدا دۆلەت قۇرماقچى بولغان


ئەگەر ئوتتۇرا شەرقنى يېقىنقى ۋە ھازىرقى زاماندىكى مەڭگۈلۈك قىزىق نۇقتا دېسەك، يېرىم ئەسىردىن كۆپرەك ۋاقىتتىن بۇيان، زېمىنى ئانچە كەڭ بولمىغان پەلەستىندە ئۆزئارا قىرغىن قىلىۋاتقان يەھۇدىيلار بىلەن ئەرەبلەرنى رەقىب دېيىشكە بولىدۇ.
قەدىمكى زاماندا، يەھۇدىيلارنىڭ ئاخىرقى ھاكىمىيىتى مىلادى 135– يىلى گۇمران بولدى، رىم ئىمپېرىيىسى نۇرغۇن يەھۇدىينى زېمىنىدىن قوغلاپ چىقاردى ھەم ئەسلىدىكى «ئىسرائىلىيە»، «يەھۇدىي» دېگەن ئاتالغۇلارنىڭ ئورنىنى «سۇرىيە ۋە پەلەستىن» دېگەن يېڭى ئاتالغۇلار ئالدى.

ئۇنداقتا، 2000 يىل ئىلگىرى بۇ زېمىندىن يۈتكەن بۇ دۆلەت قانداق قىلىپ قايتىدىن بۇ يەردە باش كۆتۈرۈپ چىقتى؟


ئاسسىمىلياتسىيە بولۇشتىن دۆلەتنى ئەسلىگە كەلتۈرۈشنى ئوتتۇرىغا قويۇشقىچە

يەھۇدىيلار ئۆز مىللىتىنىڭ دىنىي ئېتىقادى ۋە ئۆرپ–ئادىتىنى ئۇزاقتىن بۇيان ساقلاپ كېلىۋاتقان بولسىمۇ، نەچچە مىڭ يىلدىن بۇيان دۇنيانىڭ ھەر قايسى جايلىرىدا تارقاق ئولتۇراقلىشىپ كەلدى، ئوتتۇرا ئەسىر ۋە كېيىنكى خېلى ئۇزاق تارىخىي مەزگىلدە يەھۇدىيلار ئومۇمىي سانىنىڭ مۇتلەق كۆپ قىسمىنى ئىگىلەيدىغان ياۋروپادىكى يەھۇدىيلارنىڭ ئاساسلىق سىياسىي خاھىشى «ئاسسىمىلياتسىيە بولۇش» بولۇپ، ئۇلار بۇرژۇئازىيىنىڭ «ئادەملەر دۇنياغا كۆز ئېچىشىدىلا باراۋەر بولىدۇ» دېگەن ئىدىيىسىدىن پايدىلىنىپ، يەھۇدىيلارنىڭ ياۋروپادىكى باشقا مىللەتلەر بىلەن بولغان باراۋەر ياشاش ھوقۇقىنى قولغا كەلتۈرۈشنى ئارزۇ قىلغان.
لېكىن، 1848 – يىلىدىكى ياۋروپا ئىنقىلابىدىن كېيىن، نۇرغۇن دۆلەتنىڭ فېئودال پادىشاھلىرى ئىنقىلابنى يەھۇدىيلارغا ئارتىپ قويدى ھەم قايتىدىن يەھۇدىيلارنى چەتكە قاققان ۋە ئۇلارغا زىيانكەشلىك قىلغان.
ئىنقىلابتىن كېيىن ھەر قايسى ئەللەردە مىللەتچىلىك كەيپىياتى كۈچىيىپ، «يات مىللەت» بولغان يەھۇدىيلار بىر تەرەپتىن ھەر قايسى ئەللەردە چەتكە قېقىلدى، يەنە بىر تەرەپتىن ئۇلاردا «نېمە ئۈچۈن ئۆزىمىزنىڭ دۆلىتىنى قۇرمايمىز؟» دېگەندەك چەكلىگىلى بولمايدىغان بىر خىل يېڭى كەيپىيات پەيدا بولۇشقا باشلىدى.
بۇ ئىدىيىنى تۇنجى بولۇپ ئوتتۇرىغا قويغان كىشى گېرمانىيىلىك يەھۇدىي موسېس ھېس بولۇپ، ئۇ 1862– يىلى «رىم ۋە يېرۇسالېم، ئاخىرقى مىللىي مەسىلە» دېگەن ئەسىرىنى ئېلان قىلىپ، «دۆلەتنى ئەسلىگە كەلتۈرۈش - يەھۇدىيلارنىڭ چىقىش يولى» دېگەن ئىدىيىنى تۇنجى قېتىم ئېنىق ئوتتۇرىغا قويغان.
1882– يىلى پولشالىق يەھۇدىي لېئو پىنكىستېيىن ئىمزاسىز ماقالە ئېلان قىلىپ: «بىز يەھۇدىيلار خەقنىڭ جۇۋىسىدا تەرلەۋاتىمىز، سىياسىي، ئىقتىسادىي جەھەتتە مۇۋەپپەقىيەت قازانغانسېرى باشقىلارنىڭ شۇنچە ئۆچمەنلىكىگە ئۇچراۋاتىمىز، بىز يەھۇدىيلارنىڭ بىردىنبىر چىقىش يولىمىز - مۇستەقىل دۆلەت قۇرۇش، بۇنىڭ ئۇسۇلى: بىز يەھۇدىيلارنىڭ ئۆزىمىزگە تەۋە دۆلىتىمىزنى قۇرۇش ئۈچۈن دۇنيا يەھۇدىيلار قۇرۇلتىيى ئېچىپ، مەبلەغ غەملەپ مۇۋاپىق يەر سېتىۋېلىش» دېدى.
شۇ يىلى روسىيىنىڭ خائېركوفتا ئوقۇۋاتقان 14 ستۇدېنت «تەۋرات»تىكى قىسسەلەردە تىلغا ئېلىنغان «زىئون تېغى - پەلەستىننى كۆرسىتىدۇ» دېگەندىن پايدىلىنىپ، «زىئونغا قايتىش» دەپ ئاتىلىدىغان بىر تەشكىلات قۇرغان.
1890– يىلى ئاۋسترىيىلىك بىرنبائۇم دېگەن كىشى زىئونىزم (يەھۇدىي قىساسچىلىقى) ئاتالغۇسىنى تۇنجى قېتىم ئوتتۇرىغا قويغان ھەم ئۇ يەھۇدىي قىساسچىلىقىنىڭ نامىغا ئايلانغان.
1894– يىلى فرانسىيىدە مەشھۇر دېرېيفۇس ۋەقەسى يۈز بەردى.
يەھۇدىي ئوفىتسېر دېرېيفۇسنىڭ بىگۇناھ زىيانكەشلىككە ئۇچرىشى غەربىي ياۋروپادىكى يەھۇدىيلارنىڭ مىللىي ھېسسىياتىنى ئۇرغۇتتى، بۇنىڭ بىلەن يەھۇدىي قىساسچىلىقى بارا – بارا يەھۇدىيلارنىڭ ئاساسىي ئېڭىغا ئايلاندى.
ۋېنگرىيىلىك يەھۇدىي خېرىزىلىنىڭ 1896– يىلى نەشر قىلىنغان «يەھۇدىي دۆلىتى» دېگەن كىتابىدا: «يەھۇدىي دۆلىتى قۇرۇش - بىردىنبىر چىقىش يولىمىز» دەپ ئېنىق ئوتتۇرىغا قويۇلدى.


ئافرىقىغا بېرىپ تەكشۈرۈپ، دۆلەت قۇرۇشقا تەييارلىنىش

يەھۇدىي دۆلىتىنىڭ دەسلەپتە ئىسرائىلىيە بىلەن بىۋاسىتە چېتىشلىقى يوق ئىدى.
«يەھۇدىي دۆلىتى» توغرىسىدا خېرىزىل پەلەستىن بىلەن ئارگېنتىنادىن ئىبارەت ئىككى لايىھىنى ئوتتۇرىغا قويغان.
ئۇنىڭ قارىشىچە، بۇ ئىككى جايدا «مىللەت مەۋجۇت بولمىغان زېمىن» بار بولۇپ، يەھۇدىيلاردەك «تىرىكچىلىك قىلىدىغان زېمىنى يوق مىللەت»نىڭ خاتىرجەم تىرىكچىلىك قىلىشىغا ناھايىتى مۇۋاپىق كېلەتتى.
دەسلەپكى دۆلەتنى ئەسلىگە كەلتۈرۈش لايىھىسى خىلمۇ خىل بولدى:
ئەنگلىيە ئافرىقىدىن بىر پارچە زېمىننى يەھۇدىيلارغا سېتىپ بېرىپ، «يەھۇدىي دۆلىتىنىڭ ئۇلى» قىلىش تەكلىپى بەرگەن،
يەنى بەزىلەر جۇڭگونىڭ شەرقىي شىمالى ياكى لاتىن ئامېرىكىسىدىن يەر سېتىۋېلىش توغرىسىدىمۇ چوت سوققان،
ئۇلارنىڭ تەپەككۇرى يەھۇدىي بايلارنىڭ مالىيە كۈچىدىن پايدىلىنىپ، ئىگىسىز قاقاس يەر سېتىۋېلىپ دۆلەت قۇرۇشتىن ئىبارەت، خالاس.

1903 – يىلى ئەينى چاغدىكى روسىيىنىڭ يەھۇدىيلارغا قارشى تۇرۇش ھەرىكىتىنى كۆزدە تۇتۇپ، ئەنگلىيىنىڭ مۇستەملىكە ئىشلىرى ۋەزىرى جوسېف چېمبېرلېيىن شېئودور خېرىزىل رەھبەرلىكىدىكى زىئونىزم تەشكىلاتىغا «ئەنگلىيىگە قاراشلىق ئۇگاندا پىلانى»نى ئوتتۇرىغا قويۇپ، ئەنگلىيىگە قاراشلىق شەرقىي ئافرىقىدىكى 13 مىڭ كۋادرات كىلومېتىر زېمىننى يەھۇدىيلارنىڭ يۇرت–ماكانى قىلىشقا ئاجرىتىپ بەرمەكچى، ئەگەر يەھۇدىيلار كۆچمەن بولۇپ بارماقچى بولسا، «يېشىل چىراغ» يېقىپ بېرىدىغان بولدى.
نۇرغۇن كىشى زىيانكەشلىككە ئۇچراۋاتقان يەھۇدىيلارنىڭ بۇ يەرگە ئورۇنلىشىشىنى ئۈمىد قىلدى.
1903– يىلى شۋېتسارىيىنىڭ باسېلدا ئېچىلغان زىئونىزم قۇرۇلتىيىدا كۆپ تەرەپ بۇ پىلان توغرىسىدا كەسكىن مۇنازىرە قىلدى.
2– يىلى(1904-يىلى) زىئونىزم قۇرۇلتىيىدا يېڭى يۇرت–ماكاننى تەكشۈرۈشكە ئۈچ ۋەكىل ئەۋەتىش بېكىتىلدى. بۇ يەرنىڭ ئېگىزلىك كىلىماتى بىلەن ياۋروپانىڭ كىلىماتى ئوخشاپ كېتىدىغان بولۇپ، بۇ جاي ياۋروپادىكى يەھۇدىيلارنىڭ كۆچۈپ بېرىشىغا مۇۋاپىق كېلىدىغان بولسىمۇ، ئېگىزلىكنىڭ ھەممە يېرىدە خەتەرلىك ياۋايى ھايۋان بولغاچقا، ئۇنىڭ ئۈستىگە ئۇ يەردە يەرلىك ئاھالىلەر ئەسلىدىلا ناھايىتى كۆپ بولۇپ، ئافرىقىدىكى نوپۇس ئەڭ زىچ رايون بولغاچقا، يەرلىك كىشىلەرنىڭ ياۋروپالىق كۆچمەنلەرنى قوبۇل قىلىشى ناتايىن ئىدى.
زىئونىزم قۇرۇلتىيى تەكشۈرۈش ئۆمىكى تاپشۇرغان دوكلاتنى مۇھاكىمە قىلغاندىن كېيىن، 1905– يىلى ئەنگلىيىنىڭ تەكلىپىنى چىرايلىق رەت قىلىشنى قارار قىلدى.

ئارگېنتىنا لايىھىسى خېرىزىل دەسلەپتە ئوتتۇرىغا قويغان «يەھۇدىي دۆلىتى» گە ئالاقىدار ئىككى لايىھىنىڭ بىرى ئىدى.
چۈنكى ئارگېنتىنانىڭ پامپاس ئوتلىقى كەڭ، ئادەم شالاڭ، گېرمانىيىلىك نۇرغۇن كۆچمەن بار بولۇپ، ئۇلارنىڭ كۆپىنچىسى يەھۇدىي ئىدى،
خېرىزىلنىڭ دۆلەتنى ئەسلىگە كەلتۈرۈش پرىنسىپى «زېمىنى يوق بۇ مىللەتنى ئورۇنلاشتۇرۇش ئۈچۈن، مىللەت يوق بىر پارچە زېمىن تېپىش» ئىدى،
شۇڭا، ئۇ ئارگېنتىنا ناھايىتى مۇۋاپىق دەپ قارىدى،
لېكىن، ئارگېنتىنا لايىھىسى تېزلا ئىنكار قىلىندى، چۈنكى، ئۇ جايدا گېرمانىيىلىك كۆچمەنلەر ئارىسىدىكى مۇناسىۋەت جىددىي بولۇپ، يەھۇدىيلار ئۈستۈنلۈكنى ئىگىلىمەيتى، شۇڭا، يەھۇدىي سودىگەرلەر بۇ پىلانغا قىزىقمىدى.

1908– يىلى يەھۇدىيلار پەلەستىندىن يەر سېتىۋېلىپ، كۆچمەنلەرنى ئورۇنلاشتۇرۇپ، ئۇنى تەشكىللىك تىرىلدۈرمىچىلىك ھەرىكىتىگە ئايلاندۇردى.
1909– يىلى «كىبۇتىز» دەپ ئاتالغان يەھۇدىيلار مەھەللىسى پەلەستىندە تۇنجى بولۇپ پەيدا بولدى، 1–دۇنيا ئۇرۇشىنىڭ ئالدىغىچە، شەرقىي ياۋروپادىن تەخمىنەن 40 مىڭ يەھۇدىي پەلەستىنگە كۆچۈپ كەلدى.


ئىسرائىلىيە دۆلەت بولۇپ قۇرۇلۇپ ئەتىسىلا ئۇرۇش پارتلىغان

1–دۇنيا ئۇرۇشىنىڭ پارتلىشى يەھۇدىيلار دۆلىتى بىلەن پەلەستىننى يەنىمۇ بىر قەدەم يېقىنلاشتۇردى:
يەھۇدىيلارنى ئۆزىگە تارتىش ئۈچۈن، ئەنگلىيە دىپلوماتىيە ۋەزىرى بالفۇر پەلەستىندە «يەھۇدىيلار يۇرتى» قۇرۇشنى قوللايدىغانلىقىنى جاكارلىدى، 65 سۆزلۈك بۇ خەت يەھۇدىي قىساسچىلىقىنىڭ «تىلتۇمارى»غا ئايلاندى.
1920– يىلى ئەنگلىيە پەلەستىننى ئىشغال قىلىپ ھۆكۈمرانلىق قىلىشقا باشلىدى، ئىككى يىلدىن كېيىن ئۆزىگە پىششىق بولغان «ئايرىپ ئىدارە قىلىش» ھىيلە – مىكرىنى قوللىنىشقا باشلىدى.

2–دۇنيا ئۇرۇشى داۋامىدا، ياۋروپادا 6 مىليون يەھۇدىي ھاياتىدىن ئايرىلىپ، يەھۇدىيلارنىڭ قۇرۇلمىسىدا تەلتۆكۈس ئۆزگىرىش بولدى، «يۇرت – ماكانىغا قايتىش» نۇرغۇن ئازاب – ئوقۇبەتنى باشتىن كەچۈرگەن يەھۇدىيلارنىڭ ئومۇميۈزلۈك يۈرەك ساداسىغا، «يەھۇدىي دۆلىتىنى ئەسلىگە كەلتۈرۈش» - غەرب دۆلەتلىرىنىڭ ئورتاق تونۇشىغا ئايلاندى.
1947– يىل 11– ئاينىڭ 29– كۈنى ب د ت كېڭىشىنىڭ يىغىنىدا پەلەستىن بىلەن ئىسرائىلىيىنى ئايرىپ ئىدارە قىلىش قارارى ماقۇللىنىپ، ئىككىنچى يىلىدىن باشلاپ ئەنگلىيىنىڭ ھاۋالىلىق (مانداتلىق) باشقۇرۇش ھۆكۈمرانلىقى ئاخىرلاشقاندىن كېيىن، ئەرەب دۆلىتى ۋە يەھۇدىي دۆلىتى قۇرۇپ، پەلەستىننى ئايرىپ ئىدارە قىلىش بەلگىلەندى.

1948– يىل 5– ئاينىڭ 14– كۈنى، ئەنگلىيىنىڭ ھاۋالىلىق (مانداتلىق) ھۆكۈمرانلىقى ئاخىرلىشىشتىن بىر كۈن بۇرۇن بېن گۇرىئان تېل ئاۋىۋدا يەھۇدىي دۆلىتىنىڭ قۇرۇلغانلىقىنى، دۆلەت نامىنىڭ «ئىسرائىلىيە» دەپ بېكىتىلگەنلىكىنى جاكارلىدى.
خۇددى بېن گۇرىئان ئېيتقاندەك، يەھۇدىي قىساسچىلىقى ھەرىكىتى چوڭ دۆلەتلەر ئارىسىدىكى زىددىيەتتىن پايدىلىنىپ، يەھۇدىيلار ئۆزىگە تەۋە زېمىننى قولغا كەلتۈرگەن بىر قېتىملىق ئۇچىغا چىققان سىياسىي ھەرىكەت بولدى،
بۇ يول ئەگرى – توقاي، جاپا – مۇشەققەتلىك بولۇپ، «ئارقاندا ئەمەس، بەلكى قىل ئۈستىدە ماڭغانلىق ئىدى».
لېكىن، ئۇلار بۇ يولدا ماڭالىدى.
ھالبۇكى، ئەرەبلەر روشەنكى «مەغلۇبىيەت»نى ئېتىراپ قىلىشنى خالىمىدى،
ئىسرائىلىيە دۆلىتى قايتىدىن پەيدا بولغان كۈننىڭ ئەتىسى بەش ئەرەب دۆلىتى ئىسرائىلىيىگە جەڭ ئېلان قىلدى،
«يەھۇدىي دۆلىتىنى يوقىتىش» - ئاخىرقى مەقسەت قىلىنغان 1–قېتىملىق ئوتتۇرا شەرق ئۇرۇشى پارتلىدى،
مۇتلەق ئۈستۈنلۈكنى ئىگىلىگەن ئەرەب بىرلەشمە ئارمىيىسى «تېز ئۇرۇش قىلىپ، تېز غەلىبە قىلىپ، ئىسرائىلىيىنى ئۈچ ھەپتە ئىچىدە تۈپتۈز قىلىۋېتىش تەك جەڭ نىشانىنى بېكىتتى،
60 نەچچە يىلدىن كېيىنكى بۈگۈنكى كۈندە ئەينى چاغدىكى «زىئون»نىڭ ئەتراپىدا ھازىرقىدەك سىياسىي تېررىتورىيە پەيدا بولىدىغانلىقىنى ھېچكىممۇ خىيالىغا كەلتۈرمىگەن بولۇشى مۇمكىن.


«يەر شارى ۋاقىت گېزىتى»دىن
«شىنجاڭ گېزىتى»-(2009-02-23)م
*********************************

تولۇق ئوقۇش

2007–yili pelestin esirlirining hoquqi qandaq boldi?

ئىخچام



2007–yili pelestin esirlirining hoquqi qandaq boldi?


Pelestin esirliri ministirliki:
2007–yili pelestin esirlirining hoquqi eng qattiq ayagh-asti qilin'ghan yil

Ghezze rayonidin: zekeriya medhun


Isra'iliye turmilirida yétiwatqan pelestin esirliri we azat qilin'ghanlarning ishlirigha mes'ul ministirlikning élan qilishiche: 2007-yili isra'iliye pelestinliklerni eng köp qolgha alghan yil, mehbuslarning hoquqini ayagh-asti qilishmu eng éghir bolghan, dunya jama'etchilikining mudhish xunukliqi sayisi astida esirlerning hoquqi ayagh-asti qilinishta xelq'ara insan heqliri qanuni, jenwe shertnamisi eng éghir ayagh-asti qilin'ghan bir yil hésablinidu.

Ministirliktiki sitatsika tarmiqi mudiri «abdunasir ferwane» mehbuslar heqqide teyyarlan'ghan tepsili doklatta tekitlishiche:
Tutup turiwatqan dölet bilen mehbuslar otturidiki alaqe mahiyiti qandaq bolishidin qet'iynezer, shu dölet mehbuslarning hayatigha, yémek - ichmek, yataq we bashqa herqandaq éhtiyajini qamdashqa pütünley mes'ul bolidu. Lékin isra'iliye rijimi özining solaq lagirlirida tutup turiwatqan pelestinlik,ereb mehbuslargha qiliwatqan mu'amilisi insan qélipidin chiqqan wehshi mu'amile hésablinidu, mehbuslarning yataq, tamaqliri adimiylik sewiyisige layiq emes. Mehbuslar késel bolup qalsa dora istimal qilish, dawalinish hoquqidin mehrum, a'ile tawabatining yoqlishigha ruxset qilinmaydu, hettaki, adukatlarningmu ziyariti cheklinidu. Isra'iliye özide bar xeterlik dorilirini pelestinlik mehbuslargha ishlitish arqiliq tejribe qilidu. Mehbuslarning qolida pul bolup qalsa musadire qilidu, tamaqliri intayin nachar, mehbuslarning köpinchisi yalghuz kamériliq zindan'gha tashlinidu, herqachan tekshürüsh bolup qalsa kiyimini saldurup qipyalingachlinip tekshürülidu. Qisqisi pelestin mehbusliri dunya qanuni boyiche ige bolushqa tigishlik eng addiy hoquqighimu ezeldin ige bolalmay kéliwatidu. Isra'iliyning pelestinlik mehbuslargha qiliwatqan mu'amile, mehbusni qattiq urush jinayiti insaniyetke qarshi sadir boluwatqan wehshiy jinayet bolup, bu qilmishlarning mes'ulliri xelq'ara sot mehkimisi tereptin sotlinish we jazalinishqa toghra kélidu.

2007-yili «nexshiwan», «mitsada» turmilirida mukemmel qorallan'ghan gundipaylar mehbuslargha qarshi 50 qétimdin köp herbi pa'aliyet élip bardi, bu weqede közdin yash aqquzidighan bomba, rézinke oq, qoghushun oqlar ishlitildi. «nefhe», «ramon», «nitsan», «jelbu'» we «ofer» turmilirida mehbuslargha qarshi qattiq qolluq siyasiti üzlüksiz yürgüzülüp kelgen.
Bu jinayi qilmishlarning insan qélipidin chiqqan eng wehshi bolghini neqeb sehrasidiki solaq lagirida bolup, 2007-yili 22- öktebir yüz bergen weqe bolup, bu weqede meshhur esir muhemmed eshqer shéhit qilin'ghan, 250 dek mehbus yarilan'ghan. Bezi yaridarlar hazirghiche saqiyalmighan.

2007-yili pelestinliklerni qolgha élish nisbiti eng yoqiri bolghan yil bolup, 2006-yiligha sélishturghanda qolgha élish nisbiti 34.2% ashqan.
Ishghaliyetchi isra'iliye küchliri bir yil ichide 7612 kishini qolgha alghan bolup, ottura hésab bilen künige 21 ademge toghra kélidu.
2006-yili 5671 pelestinlik qolgha élin'ghan bolup, ottura hésab bilen künige 15 kishige toghra kéletti.

2007-yili qolgha élin'ghanlardin 6824 kishi gherbi qirghaq, quddus we 1948- yilliq chégra ichidin bolup, tutulghanlarning 89.6% ni teshkil qilidu. Ishghaliyetchi herbi qoshunlarning köp qismi shu rayonda.
Ghezze rayonidin tutulghanlar 788 kishi bolup, 10.4%ni teshkil qilidu. Bularning köp qismi chégra éghizlirida qolgha élin'ghanlar, béliqchilar, ghezze rayonining isra'iliye chégrasigha yéqin jaylarda yashaydighanlar. Uningdin bashqa yene yüzlerche mehbus resmiy en'ge élinip élan qilin'ghanlar bolmastin waqitliq tutup turulghanlardur.


Qolgha élin'ghan anilar we ayallar

Ötken yili mehbuslarning aniliri, ayallirini tutqun qilip soraq qilish, shularni kozir qilip iqrar qildurush jinayiti eng köp sadir bolghan yil hésablinidu, isra'iliye küchliri bixeterlik apparatliri bilen hemkarlishishni ret qilghanlarni, tutushqa tigishlik dep izdiliwatqanlarning a'ilisini özini tapshurushqa zorlash meqsitide tutqun qilip qattiq azablaydu.


Ösmür esirler

Ishghaliyetchi isra'iliye 2007- yili kichik balilarni qolgha alghan. Hazir isra'iliye turmisidiki kichik bala sani 350 din ashidu. Bu balilar bir qanche turmigha tarqitilghan bolup, intayin éghir weziyette yashimaqta, qattiq mu'amile qilinidu, ma'ariptin mehrum qalghan, bir ömür hayati nabut bolup xewpige duch kelmekte.


Esir ayallar

Dushmen isra'iliye küchliri «el'eqsa qozghilingi»ning aldi keynide 700 din artuq pelestinlik ayalni qolgha aldi. Ulardin 60 tin artuq ayal ötken bir yil ichide qolgha élin'ghan. Ulardin hazirghiche tutup turulghan ayallar 97 neper. Ularning hemmisi dégüdek gherbi qirghaq, quddustin. 4 ayal ghezze rayonidin. Ularning jinsi, ehwaligha qilche ri'aye qilinmighan halda zindanlarda intayin éghir weziyet ichide tutup turulmaqta. Tutulghan ayallar ichide toy qilghanlar, téxi balaghetke yetmigen qizlar, tul ayallarmu bar.
Tarixta körülmigen weqedin biri shuki, ötken noyabirda pelestin parlaménti ezasi doktur meryem salih qolgha élin'ghan bolup hazirghiche qoyup bérilmidi.


Mehbuslarning omumi sani

Pelestin esirliri ministirlikining bildürishiche, pelestinlik mehbuslarning omumi sani 10400 kishi bolup, bularning ichide 97 ayal, 350 kichik bala,
Mezkur mehbuslar pelestinning herqaysi rayonliridin tutulghanlar,
8816 kishi gherbi qirghaq rayonidin,
820 kishi ghezze rayonidin,
540 kishi quddustin,
154 kishi 1948- yili ishghal qilin'ghan rayondin.
Uning sirtida ereb mehbuslardin onlarche kishi bar.
Mezkur reqemning hemmisi dégüdek 2000- yili 28- séntebir qozghilingidin kéyin qolgha élin'ghanlar bolup, 540 kishi mezkur tarixtin borun tutulghanlar.

Mehbuslarning ichide 5026 kishi oxshash bolmighan mesililerde höküm qilin'ghanlar, bular 48.3%ni teshkil qilidu.
4484 mehbus hazirghiche sot qilinmastin sot qilinishni kütüp yatmaqta, bular43.1% ni teshkil qilidu.
890 kishi héchqandaq töhmet artilmastin, sotmu qilinmastin tutup turulmaqta. Bular8.6%ni teshkil qilidu.


«génnis» qamosigha kirgen mehbuslar

Ministirliq bayanatida yene 2006-yilning axirighiche düshmen isra'iliye turmisida uzun yatqanlar üstide toxtilip, 15 yildin uzun waqittin biri yétiwatqanlarning sani 181 kishige yétidiken. 2007-yiligha kirgende mezkur reqem yene köpeydi.
2007-yilning axiri 15 yilni toshqazghanlarning sani 232ge kötürüldi. 20 yildin ashqan mehbuslarning sanimu 73 kishige yetti.
Wehalenki 2006-yilning axiri ularning sani 64 kishi idi.
Charek esirdin artuq waqittin biri yétiwatqanlar 10 kishi bolup, ularning eng konisi se'id el'etebe bolup aldimizdiki iyulda 31 yilni toshquzidu.
Ular meyli yalghuz bolsun yaki opcha bolsun turmida uzun yétishta rékort yaritip «génis» qamosigha tizimlinishqa layaqetlik bolghan. Bular heqqide izden'güchiler «tömür perde arqisidiki pelestinlikler» namliq tor bétige kirip köreleydu.


Sehiye weziyiti

Sabiq mehbus we mehbuslar üstide tetqiqat élip bériwatqan abdunasir ferwane özining doklatida mehbuslarning sehiye ehwali intayin nachar ikenliki, 2007- yili téximu chüshkünliship ketkenliki we bu ehwal dunya miqyasidiki turmilargha sélishturghanda nacharliqta tengdishi yoq alahide imtiyazgha ige. Shu seweptin isra'iliye turmiliridiki pelestinlik mehbuslar arisida oxshash bolmighan késeller otturigha chiqishqa bashlidi, yüzlerche mehbus jiddi qutquzush telep qilidighan xeterlik késellerge giriptar bolghan bolsimu, turma gundipayliri késellerni dawalashqa ehmiyet bermeydu, sirttin tibbi hey'etlerning kirip ularni yoqlishigha ruxset qilmaywatidu, dora-dermeklerni kirgüzüshkimu ruxset qilmaydu, köplirining hayati xeter ichide yashimaqta.


Azaplash dawamlashqandin sirt téximu éghirlashmaqta

Tetqiqatchi ferwane isra'iliye turmilirida mehbuslarni qiynash heqqide toxtulup mundaq deydu: ötken yil mehbuslar üchün eng éghir yil bolup, qiynash, azaplash heddidin ziyade chidighusiz derijide éghir bolghan, buning delili süpitide «isra'iliyde azaplashqa qarshi xelq komitéti» namliq organ teyyarlighan,
2007- yili yazda élan qilin'ghan doklatta «waqti toghrilan'ghan sa'etlik bomba» mawzusi astida isra'iliye omumi bixeterlik apparati(shabak)soraqchiliri pelestinlik mehbuslarni soraq qilish jeryanida qattiq azaplighan we bu jinayetke isra'iliye sot mehkimisi ruxset qilghanliqi partlash aldida turghan bomba dep yazghan.

Bügünki künde isra'iliyde sot tereptin bolsun yaki exlaqi jehette bolsun qiynash jinayitige chek qoyidighan küch bolmaywatidu.
Yehudi dölitining aliy organliridin turma gundipaylirighiche pelestinliklerni qiynashqa yol qoyghandin sirt shara'it hazirlap béridu, undaq bolghaniken azaplan'ghanlarning sot aldida qilghan shikayetlirige qulaq salidighan adem chiqmaydu.


Turmilar toshup ketken

Ötken yildin biri herbir mehbusqa belgilen'gen orun miqdari 3.4 kwadrat métirdin kémeytilip 2.9 kwadrat métirgha qalduruldi.
Yawrupa turmiliridiki ölchem bolsa herbir mehbus üchün 4.5 kwadrat métir orun bolishi kérek. Emeliyette bolsa turma ehwali uningdinmu yaman,
Mesilen:
Ishghal astidiki quddus shehirining shimaligha jaylashqan ofér turmisida herbir mehbusqa birilgen orun miqdari 1.37 kwadrat métir kélidu.
Heyfa shehirige yéqin «késhon» turmisidiki ehwalmu aldinqisidin yaxshi emes.
Shatta turmisi bashqilirigha qarighanda bir qeder yaxshi bolup, kishi béshigha 2.16 kwadrat métirgha toghra kélidu.


Esirler herikiti jeryanidiki shéhitler

Mehbuslardin turme ichide shéhit qilin'ghanlar sani en'ge élin'ghan depter boyiche 193 shehid bolup, ulardin 2007- yili ichide 7 kishi shéhit bolghan.


Hemkarliq pa'aliyetliri

2007- yili bashqa yillargha qarighanda mehbuslarning hoquqini himaye qilish pa'aliyetliri körinerlik ashqan yili bolup, pelestinning bir qanche shehiride qizil kirist jem'iyti merkezliri aldida namayishlar uyushturdi,
Insan heqliri teshkilatliri, esirler ishigha alaqidar organlarmu oxshash bolmighan pa'aliyetlerni uyushturup isra'iliye turmiliridiki pelestinlik mehbuslarning hoquqigha hörmet qilinishini telep qildi.
Xelq'aradiki bezi axbarat sahelirimu esirler üchün xéli yaxshi orun hazirlap berdi.
Bu sahede ereb téléwizor qanalliri ötken yili esirlerning qiyinchiliqlirini eks ettürüshte az bir qisim qanallarni hésabqa almighanda telepke layiq bolmighanliqi qattiq tenqidlendi.


Abdul'eziz tömür terjimisi
Elmujteme» zhornili 1784 – san 2008- 12- dikabir»

Menbe: Http://www.Merifet.Net/shownews.Asp?Id=18

تولۇق ئوقۇش